Litera J należy do jaszczurek — jest ich tu aż dziewięć, od gatunków polskich po egzotyczne osobliwości. To najlepsza strona w encyklopedii, żeby porównać, jak bardzo jedna grupa gadów potrafi się różnić.

W Polsce spotkamy jaszczurkę zwinkę i jaszczurkę żyworodną. Nazwa tej drugiej mówi wszystko: zamiast składać jaja, rodzi w pełni ukształtowane młode, co bardzo się opłaca w chłodniejszym klimacie, gdzie jaja mogłyby się nie rozwinąć. Egzotyczne gatunki idą w innym kierunku — jaszczurka rogata najeżona jest kolcami, a jaszczurka szyszkowiec pokryta grubymi łuskami niczym szyszka.

Wiele jaszczurek łączy jedna zdolność: w razie schwytania potrafią odrzucić ogon. Odcięty fragment jeszcze przez chwilę się porusza i zajmuje uwagę drapieżnika, a zwierzę ucieka. Nowy ogon odrasta, ale zwykle jest krótszy i inaczej zbudowany, a cała operacja sporo kosztuje — dlatego to ostateczność, a nie codzienna sztuczka.

Warto przy tej literze rozwiać częstą pomyłkę. Jeż i jeżozwierz to zupełnie różne zwierzęta. Jeż jest niewielkim ssakiem owadożernym, który zwija się w kolczastą kulkę i zimą zapada w sen. Jeżozwierz to gryzoń, znacznie większy, o długich, sztywnych kolcach, których używa do obrony, nastroszając je i cofając się w stronę napastnika.

Wśród drapieżników mamy jaguara — potężnego, cętkowanego kota Ameryki, o wyjątkowo mocnym zgryzie — oraz jaguarundi, dzikiego kota o wydłużonym ciele i krótkich nogach, który zupełnie nie przypomina typowego kota. Jest też jenot, psowaty przybysz z Azji, jako jedyny w swojej rodzinie zapadający zimą w sen.

Resztę listy tworzą kopytne i zwierzęta wodne. Trzy jelenie — szlachetny, aksis i białowargi — pokazują, jak ten sam schemat budowy sprawdza się w polskim lesie, w Indiach i w górach Azji. Jak to kudłate bydło wysokich gór, a jesiotr i jaź reprezentują ryby, z których pierwsza jest u nas dziś wielką rzadkością.