Jaszczurka zielona

Jaszczurka zielona to duża, efektowna jaszczurka ciepłych zboczy i zarośli Europy. Wiosną samce nabierają jaskrawozielonej barwy, a ich gardło robi się niebieskie.

Uwielbia wygrzewać się w słońcu, a spłoszona pomyka do krzaków lub nory. W razie ataku potrafi odrzucić wijący się ogon, który odwraca uwagę wroga i z czasem odrasta.

Jaszczurka zielona jest jedną z największych jaszczurek rodzimych dla Europy, wyraźnie przewyższającą rozmiarami większość innych, pospolitych gatunków jaszczurek spotykanych na całym kontynencie. Jej krępa budowa oraz długi, mocny ogon dodatkowo podkreślają okazałe wymiary tego gatunku.

Młode osobniki rodzą się brązowawe, często z drobnym, jasnym cętkowaniem na grzbiecie, i dopiero z wiekiem stopniowo nabierają charakterystycznej, intensywnie zielonej barwy dorosłych zwierząt. Taka zmiana ubarwienia trwa zwykle kilka lat i przebiega stopniowo, sezon po sezonie, aż do pełnej dojrzałości.

Jaszczurka zwinka jest znacznie mniejsza i pospolitsza, sięgająca swoim zasięgiem znacznie dalej na północ niż ciepłolubna, ograniczona do cieplejszych regionów jaszczurka zielona. Oba gatunki bywają jednak spotykane razem na tych samych, nasłonecznionych zboczach w cieplejszej części środkowej Europy.

Jaszczurka trójpręga ma na grzbiecie wyraźne, jasne pręgi, których jednolicie zielona, dużo okazalsza jaszczurka zielona zupełnie nie posiada, mimo wspólnego upodobania do nasłonecznionych, ciepłych zboczy. Różnią się też wyraźnie wielkością — jaszczurka zielona jest od niej znacznie, wyraźnie większa.

Jaszczurka zielona podlega ochronie na mocy unijnej dyrektywy siedliskowej, co oznacza zakaz jej chwytania, zabijania czy niszczenia zajmowanych przez nią siedlisk w krajach Unii Europejskiej. Taka ochrona prawna obejmuje również okresowe monitorowanie stanu jej populacji.

Zarzucanie tradycyjnego wypasu i uprawy suchych, ciepłych zboczy prowadzi do ich stopniowego zarastania krzewami, co ogranicza dostępne dla tej ciepłolubnej jaszczurki, nasłonecznione siedliska. Ochrona takich otwartych terenów wymaga dziś aktywnego, celowego i stałego zarządzania krajobrazem przez człowieka.

Ze względu na swoją okazałą wielkość i jaskrawe ubarwienie jaszczurka zielona jest chętnie fotografowana przez miłośników przyrody i stanowi popularny obiekt obserwacji terenowych. Wielu początkujących obserwatorów przyrody uczy się rozpoznawać gatunki gadów właśnie od tej okazałej, łatwo zauważalnej jaszczurki.