Jaszczurka zwinka

Jaszczurka zwinka to pospolita jaszczurka polskich łąk, miedz i skrajów lasów. Wiosną samce pięknieją — ich boki i gardło nabierają zielonej barwy.

Jak wszystkie gady jest zmiennocieplna i lubi się wygrzewać na słońcu. Zaatakowana stosuje sprytną obronę — odrzuca ogon, który jeszcze się rusza, a sama umyka; ogon później odrasta.

Grzbiet jaszczurki zwinki pokrywają rzędy ciemnych, jasno obwiedzionych plamek, tworzących charakterystyczny, cętkowany wzór, który wyraźnie odróżnia ją od jednolicie ubarwionych gatunków jaszczurek zamieszkujących te same, suche tereny. Taki wzór pomaga jej dodatkowo skutecznie maskować się wśród traw i suchych łodyg.

Samice jaszczurki zwinki zachowują przez cały rok stonowane, brązowe ubarwienie, podczas gdy tylko dorosłe samce wiosną nabierają charakterystycznej, jaskrawozielonej barwy boków ciała i gardła. Poza krótkim okresem godowym samce także stopniowo tracą tę intensywną, zieloną barwę, wracając do skromniejszego ubarwienia.

W przeciwieństwie do rodzącej żywe młode jaszczurki żyworodnej, jaszczurka zwinka zakopuje jaja w ciepłym, nasłonecznionym piasku i pozostawia je bez dalszej opieki, licząc na naturalne ciepło słońca do ich rozwoju.

Młode jaszczurki żyworodne bywają czasem mylone z jaszczurką zwinką ze względu na podobne, ciemne ubarwienie, choć dorosłe osobniki obu gatunków różnią się już wyraźnie wielkością i wzorem grzbietu. Z wiekiem różnice te stają się na tyle wyraźne, że pomyłka jest już praktycznie niemożliwa.

Jaszczurka zwinka podlega ochronie gatunkowej w wielu krajach Europy, w tym w Wielkiej Brytanii, gdzie prowadzone są programy reintrodukcji mające przywrócić ją na tereny, z których wcześniej zniknęła. Podobna ochrona obowiązuje też w Polsce i wielu innych krajach jej rozległego zasięgu.

Do złożenia jaj samica jaszczurki zwinki musi znaleźć odpowiednio nasłonecznione, piaszczyste miejsce, dlatego utrata takich naturalnych, suchych siedlisk stanowi dla niej dziś poważne zagrożenie w wielu regionach Europy.

Jaskrawozielone ubarwienie godowe samców jaszczurki zwinki od dawna przyciąga uwagę fotografów przyrody, dla których wiosenne spotkanie z tym gatunkiem należy do najbardziej efektownych obserwacji terenowych. Takie zdjęcia często trafiają do lokalnych publikacji przyrodniczych i materiałów edukacyjnych.