Przejdź przez 15 zadań majowego arkusza: najpierw spróbuj samodzielnie, potem rozwiń odpowiedź i sprawdź, za co CKE przyznawała punkty.
Jak korzystać z arkusza?
Otwórz oficjalny arkusz CKE, zwłaszcza przy tłumaczeniu oraz zadaniach z fotografią i ryciną. Na tej stronie polecenia podano w postaci czytelnej tekstowo; obrazy do zadań 13 i 15 są obok.
Przykładowa odpowiedź w zadaniu otwartym pokazuje możliwy sposób rozwiązania. Oceniaj własną pracę według elementów wymienionych w zasadach oceniania, bo poprawna odpowiedź może mieć inne brzmienie.
25 pkt · Tłumaczenie tekstu łacińskiego · arkusz CKE 2026
Zadanie 1. (0-25)
Przetłumacz tekst na język polski.
Orgetoryks i Helweci
Apud Helvetios nobilissimus fuit et divitissimus Orgetorix. Is Marco Messala et Marco Pisone consulibus regni cupiditate inductus coniurationem nobilitatis fecit et civitati persuasit, ut de finibus suis cum omnibus copiis excederent. Perfacile esse dicebat, cum praestarent omnibus virtute, totius Galliae imperium capere. Id hoc facilius iis persuasit, quod undique loci natura Helvetii continentur: una ex parte flumine Rheno latissimo; altera ex parte monte Iura altissimo; ex tertia lacu Lemanno et flumine Rhodano, qui provinciam nostram ab Helvetiis dividit. Itaque minus facile finitimis bellum inferre poterant. Homines bellicosi magno dolore adficiebantur, nam quamquam gloria belli atque fortitudine excellebant, nimis angustos se fines habere arbitrabantur.
Na podstawie: G. Iulius Caesar, De bello Gallico.
Objaśnienia: Helvetii - Helweci; Orgetorix - Orgetoryks; totius - połącz z Galliae; loci natura contineri - być otoczonym naturalnymi granicami; Rhenus - Ren; Iura - Jura; Lemannus - Leman; Rhodanus - Rodan; bellum inferre - rozpocząć wojnę; quamquam - chociaż.
Odpowiedź i punktacja
Odpowiedź: U Helwetów najwyżej urodzony i najbogatszy był Orgetoryks. Ten za konsulatu Marka Messali i Marka Pizona, kierowany żądzą władzy królewskiej, zawiązał spisek arystokracji i przekonał społeczność, żeby wyszli ze swoich granic (opuścili swój kraj) z całym dobytkiem. Mówił, że jest rzeczą bardzo łatwą (jest bardzo łatwe) zdobyć władzę nad całą Galią, ponieważ (gdy) przewyższają wszystkich męstwem. O tyle łatwiej ich do tego przekonał, że (ponieważ) Helweci zewsząd są otoczeni naturalnymi granicami: z jednej strony bardzo szeroką rzeką Ren; z drugiej strony bardzo wysokim pasmem górskim Jura; z trzeciej jeziorem Leman i rzeką Rodan, która oddziela naszą prowincję od Helwetów. Dlatego mniej łatwo mogli rozpocząć wojnę z sąsiadami. Ludzie waleczni byli dręczeni wielkim bólem (doznawali wielkiego bólu), ponieważ, chociaż wyróżniali się chwałą wojenną i odwagą, sądzili, że mają zbyt małe terytorium (wąskie granice).
Punktacja: 25 pkt. Oceniane są poprawność przekładu siedmiu wyodrębnionych zdań, rozpoznanie konstrukcji gramatycznych i polska norma językowa.
Wskazówka: W przekładzie sprawdzaj przede wszystkim związki składniowe: podmiot, orzeczenie, zdania podrzędne i znaczenie przypadków. Klucz przydziela punkty osobno za segmenty tekstu; kilka dopuszczalnych polskich sformułowań może oddawać ten sam sens.
Wskazówka: Podaj dwa polskie wyrazy pochodne, po jednym od każdego łacińskiego hasła. Samo tłumaczenie słowa łacińskiego nie pokazuje jeszcze jego śladu w polszczyźnie.
Oprócz Pamiętników o wojnie galijskiej Juliusz Cezar napisał także dzieło o walkach: A. z Antoniuszem, B. z Hannibalem, C. z Pompejuszem, D. ze Spartakusem.
Odpowiedź i punktacja
Odpowiedź: C. z Pompejuszem
Punktacja: 1 pkt za odpowiedź C.
Wskazówka: Chodzi o Commentarii de bello civili, czyli Pamiętniki o wojnie domowej, opisujące konflikt Cezara z Pompejuszem.
3 pkt · Mitologia i literatura grecka · arkusz CKE 2026
Przyporządkuj wydarzenia do postaci.
1. Edyp
2. Odyseusz
3. Prometeusz
A. pokonanie Minotaura
B. oślepienie Polifema
C. kradzież ognia z Olimpu
D. rozwiązanie zagadki Sfinksa
Odpowiedź i punktacja
Odpowiedź: 1. D
2. B
3. C
Punktacja: 3 pkt za trzy, 2 pkt za dwa, 1 pkt za jedno poprawne wskazanie.
Przetłumacz dewizę FESTINA LENTE. Zinterpretuj ją, wyjaśniając uniwersalny sens. Wskaż dziedzinę życia, w której dewiza może mieć zastosowanie, i uzasadnij stanowisko.
Odpowiedź i punktacja
Odpowiedź: Tłumaczenie: Śpiesz się powoli. Interpretacja powinna wyjaśniać potrzebę równowagi między sprawnym działaniem a starannością i rozwagą oraz podać uzasadniony przykład zastosowania.
Punktacja: Po 1 pkt: tłumaczenie, interpretacja, uniwersalny charakter, dziedzina z uzasadnieniem, spójność i poprawność językowa.
Wskazówka: W odpowiedzi trzeba połączyć pięć elementów: przekład, interpretację, uniwersalność, konkretną dziedzinę z uzasadnieniem oraz spójną polszczyznę. Samo tłumaczenie daje tylko część punktów.
Przedstaw tematykę sceny ukazanej na rycinie Cornelisa Corta. Przywołaj mit odnoszący się do ryciny, uwzględnij właściwy kontekst kulturowy i wyjaśnij uniwersalny przekaz sceny.
Ilustracja wykorzystana w arkuszu CKE, zadanie 15.Odpowiedź i punktacja
Odpowiedź: Rycina przedstawia Heraklesa i jego pomocnika Jolaosa w walce z Hydrą lernejską — jedną z dwunastu prac herosa. Motyw pojawia się m.in. w Teogonii Hezjoda. Gdy Herakles odcinał głowy potwora, odrastały kolejne; Jolaos wypalał rany pochodnią. Scena może wyrażać potrzebę wytrwałości i przemyślanej zmiany działania w obliczu odradzających się trudności.
Punktacja: Po 1 pkt: opis i postacie, wskazanie dzieła lub mitu, kontekst, uniwersalny przekaz, spójność i poprawność językowa.
Wskazówka: Oprócz postaci i mitu wskaż utwór, do którego można odnieść scenę — na przykład Teogonię Hezjoda, podaną w przykładowej odpowiedzi CKE. Potem opisz kontekst i wyjaśnij sens wytrwałego, przemyślanego działania.
Przekład: rozbij tekst na zdania i ustal formy osobowe czasowników, zanim zaczniesz wygładzać polskie brzmienie. Przy zadaniu 1 porównuj każdą część przekładu z punktacją CKE.
Gramatyka: ćwicz rozpoznawanie form w kontekście. W tym arkuszu wracają stopniowanie przysłówka, strona bierna, czasownik deponens i nominativus cum infinitivo.
Kultura antyczna: połącz nazwę dzieła lub mitu z tym, co widać na źródle. W zadaniu 15 samo rozpoznanie Hydry nie wystarcza do pełnej punktacji.
Zadania otwarte: zapisuj wszystkie części wymagane w poleceniu. Zadanie 14 ma pięć osobnych elementów oceny; krótka odpowiedź może pominąć kilka z nich.
To ćwiczenie dotyczy arkusza 2026. Aktualne wymagania dla własnego rocznika sprawdzaj w informatorach i komunikatach CKE.
Nie każ mu liczyć! — opracowanie
Matura z łaciny i kultury antycznej
Zadania z łaciny opracowano na podstawie publicznego arkusza i zasad oceniania CKE. Redakcja dodaje wskazówki oraz odnośniki do źródeł. Poznaj moje podejście →
