Jeleń aksis

Jeleń aksis, zwany też czytalem, to smukły, cętkowany jeleń z lasów Indii i okolic. Rude futro w białe plamki zachowuje przez całe życie.

Żyje w dużych stadach na skraju lasów i łąk. Bywa, że towarzyszy stadom małp — te, żerując na drzewach, strącają owoce, którymi zajada się jeleń na ziemi.

Jeleń aksis ma smukłe ciało, długie nogi i rude futro pokryte regularnymi, białymi plamkami ułożonymi w rzędy wzdłuż grzbietu i boków — wzór, który u większości innych jeleni znika po okresie dziecięcym, a u niego pozostaje przez całe życie.

Poroże samców jest smukłe, zwykle trójodnogowe po każdej stronie, wyraźnie prostsze i mniej rozgałęzione niż u jelenia szlachetnego. Uszy są duże, a na czole widnieje ciemna plama, kontrastująca z jasną resztą pyska.

Daniel, europejski jeleń również pokryty cętkami, ma poroże spłaszczone w łopatę oraz długi ogon obrzeżony czernią, a jego cętki bywają mniej regularne i czasem zanikają u starszych, ciemniejszych osobników. Jeleń aksis zachowuje wyraźne, regularne cętki przez całe życie.

Jeleń sika z Azji Wschodniej ma podobne, choć mniej liczne cętki latem, znikające niemal całkowicie zimą, gdy futro gęstnieje i ciemnieje. Jeleń aksis nie traci swojego wzoru w żadnej porze roku.

Jeleń aksis został sprowadzony przez ludzi do wielu krajów poza jego naturalnym zasięgiem w Indiach, w tym do Australii, Ameryki i na kilka wysp, gdzie w wielu miejscach zadomowił się tak dobrze, że dziś uznawany jest tam za gatunek inwazyjny konkurujący z rodzimą fauną roślinożerną.

W swoim naturalnym środowisku jeleń aksis nawiązał ciekawe partnerstwo z małpami langurami — te żerując wysoko w koronach drzew, strącają na ziemię owoce i liście, którymi żywią się pasące się pod drzewami jelenie, a jelenie w zamian ostrzegają małpy przed drapieżnikami swoim czujnym zachowaniem.

Ze względu na łatwość hodowli i szybki wzrost populacji jeleń aksis jest dziś hodowany komercyjnie na farmach dziczyzny w kilku krajach, w tym w Teksasie, gdzie sprowadzone niegdyś zwierzęta stworzyły jedną z największych populacji tego gatunku poza Indiami.