Jeż ma na grzbiecie tysiące ostrych kolców. Gdy się przestraszy, napina mięśnie i zwija w kulkę, chowając miękki brzuszek i pyszczek — z zewnątrz zostają tylko kolce.

Jeże są aktywne nocą i polują na owady, ślimaki i dżdżownice. Na zimę zapadają w sen — hibernację — i budzą się dopiero wiosną, gdy zrobi się cieplej.

Jeż ma na grzbiecie i bokach gęsty płaszcz z kilku tysięcy sztywnych, wydrążonych w środku kolców, każdy osadzony w skórze przez własny mięsień, którym zwierzę może go poruszać niezależnie od innych. Pysk, brzuch i nogi pokrywa zwykła, miękka sierść bez kolców.

Pod skórą grzbietu biegnie potężny mięsień okrężny, który przy zagrożeniu ściąga brzegi skóry jak sznurek worka, zamykając zwierzę w niemal idealną, kolczastą kulę. Nogi są krótkie, ale sprawne — jeż potrafi zaskakująco szybko biegać i całkiem nieźle pływa.

Tenrek kolczasty z Madagaskaru wygląda bardzo podobnie i broni się w ten sam sposób, ale nie jest bliskim krewnym jeża — to przykład niezależnego wykształcenia tego samego rozwiązania przez dwa niespokrewnione zwierzęta w odpowiedzi na podobne zagrożenia.

Jeżozwierz, mimo podobnie brzmiącej nazwy, jest zupełnie innym zwierzęciem — dużym gryzoniem o znacznie dłuższych, grubszych kolcach, które potrafi łatwo wbić w napastnika. Kolce jeża europejskiego są krótkie i nie odrywają się od skóry tak łatwo.

Jeż w ogrodzie jest sprzymierzeńcem — zjada ślimaki, owady i inne szkodniki upraw, dlatego wielu ogrodników celowo tworzy dla niego przejścia w płotach oraz stosy liści i chrustu, w których może przezimować.

Karmienie jeży mlekiem, choć wciąż popularne w wyobrażeniach, jest szkodliwe — jeże są nietolerancyjne na laktozę i mleko wywołuje u nich biegunkę, a w skrajnych przypadkach może doprowadzić do odwodnienia i śmierci. Odpowiednim pokarmem jest mokra karma dla kotów albo psów.

Jesienią coraz częściej znajduje się jeże zbyt lekkie, żeby bezpiecznie przetrwać hibernację — takie zwierzęta, znalezione przed pierwszymi mrozami, warto oddać do ośrodka rehabilitacji dzikich zwierząt, a nie próbować dokarmiać samodzielnie w domu przez całą zimę.