Jastrząb to zwinny leśny ptak drapieżny, spotykany także w Polsce. Krótkie, zaokrąglone skrzydła i długi ogon pozwalają mu błyskawicznie manewrować między drzewami.

Poluje z zasadzki — czeka w ukryciu, a potem rusza w gwałtowny pościg za ptakami i drobnymi ssakami. Dzięki zaskoczeniu i zwrotności dopada zdobycz nawet w gęstym lesie.

Dorosły jastrząb ma szaroniebieski grzbiet i jasny, gęsto prążkowany spód ciała, pomarańczowoczerwone oczy oraz wyraźną, białą brew biegnącą nad okiem, dobrze widoczną z bliska nawet w locie.

Samica jastrzębia jest wyraźnie większa i cięższa od samca — to jedna z bardziej widocznych różnic wielkości między płciami wśród europejskich ptaków drapieżnych, ułatwiająca parze polowanie na zdobycz różnych rozmiarów bez wzajemnej konkurencji o to samo, ograniczone pożywienie na wspólnym terytorium.

Krogulec wygląda jak pomniejszona wersja jastrzębia, ale jest od niego wyraźnie mniejszy i smuklejszy, choć poluje w podobny sposób, z zaskoczenia, w gęstych zaroślach i żywopłotach.

Myszołów ma szersze, zaokrąglone skrzydła przystosowane do długiego szybowania, zupełnie inne od krótkich, zaokrąglonych skrzydeł jastrzębia, stworzonych do gwałtownego przyspieszenia między drzewami podczas krótkiego, intensywnego pościgu.

Jastrząb od wieków był jednym z najbardziej cenionych ptaków w sokolnictwie — jego siła i skuteczność w polowaniu na zające i bażanty sprawiały, że sokolnicy chętnie go szkolili, mimo trudnego, wymagającego charakteru tego gatunku, znacznie bardziej nieufnego i nerwowego wobec człowieka niż inne, łatwiejsze w oswajaniu ptaki łowcze.

Ze względu na upodobanie do polowania na ptactwo łowne jastrząb był w przeszłości prześladowany przez gajowych i hodowców zwierzyny, którzy postrzegali go jako konkurenta i zagrożenie dla hodowanych bażantów, strzelając do niego lub niszcząc jego gniazda i jaja.

W ostatnich dekadach jastrzębie coraz częściej zakładają gniazda w dużych miastach, gdzie polują na gołębie i inne ptaki miejskie — dla wielu mieszkańców to zaskakujące odkrycie, że tak skryty, leśny ptak potrafi żyć tuż obok ludzi, czasem wręcz w centrum zabudowanej dzielnicy, korzystając z parkowej zieleni jako kryjówki.