
Jak
Bos grunniens
Jak to potężne, kudłate zwierzę wysokich gór Azji, spokrewnione z bydłem. Jego długie, gęste futro i wielkie płuca pozwalają mu żyć tam, gdzie jest bardzo zimno i mało tlenu.
Jak — podstawowe fakty
Szybkie ciekawostki
- Potężne, kudłate zwierzę wysokich gór.
- Długie futro chroni przed mrozem.
- Radzi sobie tam, gdzie mało tlenu.
- Hodowany dla mleka, mięsa, wełny i do noszenia ciężarów.
Jak żyje jak?
Jak jest znakomicie przystosowany do życia wysoko w górach, gdzie powietrze jest rozrzedzone, a mrozy siarczyste. Ma bardzo długie, kudłate futro, które zwisa niemal do ziemi i chroni go przed zimnem, a jego organizm dobrze radzi sobie z niedoborem tlenu na dużej wysokości.
Od tysięcy lat ludzie w górach Azji hodują jaki. Dają one mleko, mięso i ciepłą wełnę, a dzięki sile i pewności nogi są też wykorzystywane do noszenia ciężarów po stromych, górskich ścieżkach. Obok jaków hodowlanych żyją też dzikie jaki, które są większe i rzadkie.
jak to potężne, kudłate zwierzę wysokich gór Azji — jego długie, gęste futro chroni przed mrozem, a organizm dobrze radzi sobie z niedoborem tlenu tam, gdzie powietrze jest rozrzedzone? Od tysięcy lat ludzie hodują jaki dla mleka, mięsa, wełny i do noszenia ciężarów.
Jak wygląda jak?
Jak ma sylwetkę przysadzistą i niską, z wyraźnym garbem nad łopatkami tworzonym przez wydłużone wyrostki kręgów. Głowa jest duża i noszona nisko, a rogi wygięte najpierw na boki, a potem do przodu i do góry — mają je obie płcie, choć u samic są wyraźnie mniejsze.
Futro składa się z dwóch warstw: krótkiego, bardzo gęstego puchu przy skórze oraz długiego, kudłatego włosa okrywowego, który po bokach i na brzuchu zwisa niemal do ziemi, tworząc rodzaj spódnicy odcinającej zwierzę od zimna gruntu. Ogon jest długi i puszysty na całej długości, przypominając raczej koński niż krowi.
Jak a podobne zwierzęta
Jak dziki jest wyraźnie większy i ciemniejszy od hodowlanego, ma dłuższe rogi i unika ludzi. Jaki hodowlane bywają za to bardzo różnorodne — czarne, brunatne, łaciate, a nawet białe — bo człowiek dobierał je pod względem cech użytkowych, a nie maskowania.
W tych samych górach hoduje się także mieszańce jaka z krową domową, nazywane dzo. Są większe i wydajniejsze mleczne od czystych jaków, ale samce z takich krzyżówek są niepłodne, więc każde pokolenie trzeba uzyskiwać od nowa.
Jak a ludzie
Zdolność jaka do życia na dużych wysokościach opiera się na kilku rozwiązaniach naraz: większym płucom i sercu, krwi zdolnej sprawniej wiązać tlen oraz braku gruczołów potowych, które przy takich mrozach byłyby obciążeniem. To samo sprawia, że sprowadzony nizinnie jak źle się czuje i cierpi z powodu upałów.
Dla mieszkańców Wyżyny Tybetańskiej jak jest zwierzęciem, na którym opiera się całe gospodarstwo. Daje mleko przerabiane na masło i ser, wełnę na liny i namioty, skórę, mięso, a jego wysuszone odchody są w bezleśnych górach podstawowym opałem.
Jaki dzikie są dziś rzadkie i objęte ochroną. Głównym zagrożeniem jest kłusownictwo oraz krzyżowanie się z jakami hodowlanymi wypasanymi coraz wyżej, co zaciera odrębność dzikiej populacji — problem taki sam, jak w przypadku żbika i kota domowego.
Jak — częste pytania
Jak duży jest jak?
Jak jest potężny — zależnie od odmiany waży około 300–1000 kg. Dzikie jaki bywają większe od hodowlanych.
Dla dociekliwych
Ile żyje jak?
Jak dożywa około 20 lat.
Dla dociekliwych
Co je jak?
Jak jest roślinożercą — je trawy i inne górskie rośliny.
Dla dociekliwych
Gdzie żyje jak?
Jak mieszka w wysokich górach Azji, między innymi na Wyżynie Tybetańskiej.
Spotkasz go m.in. w: w górach Azji (m.in. na Wyżynie Tybetańskiej).
Dla dociekliwych
Jak jak radzi sobie z zimnem i brakiem tlenu w górach?
Ma bardzo długie, kudłate futro, które chroni go przed mrozem, oraz organizm dobrze przystosowany do rozrzedzonego, ubogiego w tlen powietrza.
Dla dociekliwych
Jak jest „jak" po angielsku?
Jak po angielsku to yak.
Dla dociekliwych
Jak jaki radzą sobie z rozrzedzonym powietrzem?
Mają większe płuca i serce niż bydło nizinne oraz krew sprawniej wiążącą tlen. Dzięki temu funkcjonują na wysokościach, na których inne zwierzęta hodowlane by nie przetrwały.
Dla dociekliwych
Co to jest dzo?
To mieszaniec jaka z krową domową, hodowany w górach Azji. Jest większy i daje więcej mleka niż czysty jak, ale samce z takich krzyżówek są niepłodne.
Dla dociekliwych
Do czego górale wykorzystują jaki?
Do niemal wszystkiego: dają mleko na masło i ser, wełnę na liny i namioty, skórę, mięso oraz siłę pociągową. Ich suszone odchody służą w bezleśnych górach za opał.
Dla dociekliwych
Zobacz także kopytne

Alpaka
Wełna alpaki jest tak ciepła i miękka, że robi się z niej swetry i koce cieplejsze od owczych, a przy tym lżejsze — i nie gryzie w skórę?
Poznaj
Antylopa
Niektóre antylopy potrafią uciekać, wykonując ogromne, wysokie skoki — taki popisowy podskok w miejscu, zwany pronkingiem, ostrzeg
Poznaj
Baran
Baran to samiec owcy — a dorosłe barany wielu ras mają potężne, spiralnie zakręcone rogi, którymi czasem zderzają się łbami podcza
Poznaj
Bawół afrykański
Bawół afrykański uchodzi za jedno z najbardziej niebezpiecznych zwierząt sawanny — potrafi stanąć w obronie stada i zaatakować nawet lwy?
Poznaj