Materiał PDF · sklep
Budowa atomu i układ okresowy, chemia klasa 7 — 10 kart PDF z kluczem
10 kart pracy z chemii dla klasy 7: protony, neutrony i elektrony, powłoki elektronowe, grupa i okres, izotopy, masa atomowa.
7,90 zł
Zobacz w sklepie →Tablica Mendelejewa — co to jest
Tablica Mendelejewa to inna nazwa układu okresowego pierwiastków chemicznych. Pochodzi od nazwiska rosyjskiego chemika Dmitrija Mendelejewa, który w 1869 roku ułożył jej pierwszą wersję. Dziś tablica obejmuje 118 pierwiastków uporządkowanych według rosnącej liczby atomowej, czyli liczby protonów w jądrze atomu. W każdej kratce znajdziesz symbol pierwiastka, jego polską nazwę, liczbę atomową i masę atomową.
Tablicę czyta się wierszami i kolumnami: wiersze to okresy, kolumny to grupy. Pierwiastki z tej samej grupy mają podobne właściwości chemiczne, dlatego z położenia w tablicy da się przewidzieć, jak dany pierwiastek będzie się zachowywał — na przykład jaką ma wartościowość.
Metale i niemetale w układzie okresowym
Metale zajmują lewą i środkową część tablicy i stanowią zdecydowaną większość pierwiastków: należą do nich metale alkaliczne, berylowce, metale przejściowe oraz lantanowce i aktynowce. Niemetale leżą w prawej górnej części tablicy — to m.in. węgiel, azot, tlen, fluorowce i gazy szlachetne; wyjątkiem jest wodór, który stoi w lewym górnym rogu, choć jest niemetalem. Na granicy między metalami a niemetalami leżą półmetale, takie jak bor, krzem czy german. Pełny podział: niemetale i wszystkie grupy pierwiastków.
Wszystkie 118 pierwiastków — opisy szczegółowe
Tablica powyżej jest interaktywna. Poniżej ta sama tablica jako lista odnośników — każdy pierwiastek ma osobną stronę z właściwościami, zastosowaniem, historią odkrycia i sekcją do nauki przed sprawdzianem.
- 1 H Wodór
- 2 He Hel
- 3 Li Lit
- 4 Be Beryl
- 5 B Bor
- 6 C Węgiel
- 7 N Azot
- 8 O Tlen
- 9 F Fluor
- 10 Ne Neon
- 11 Na Sód
- 12 Mg Magnez
- 13 Al Glin
- 14 Si Krzem
- 15 P Fosfor
- 16 S Siarka
- 17 Cl Chlor
- 18 Ar Argon
- 19 K Potas
- 20 Ca Wapń
- 21 Sc Skand
- 22 Ti Tytan
- 23 V Wanad
- 24 Cr Chrom
- 25 Mn Mangan
- 26 Fe Żelazo
- 27 Co Kobalt
- 28 Ni Nikiel
- 29 Cu Miedź
- 30 Zn Cynk
- 31 Ga Gal
- 32 Ge German
- 33 As Arsen
- 34 Se Selen
- 35 Br Brom
- 36 Kr Krypton
- 37 Rb Rubid
- 38 Sr Stront
- 39 Y Itr
- 40 Zr Cyrkon
- 41 Nb Niob
- 42 Mo Molibden
- 43 Tc Technet
- 44 Ru Ruten
- 45 Rh Rod
- 46 Pd Pallad
- 47 Ag Srebro
- 48 Cd Kadm
- 49 In Ind
- 50 Sn Cyna
- 51 Sb Antymon
- 52 Te Tellur
- 53 I Jod
- 54 Xe Ksenon
- 55 Cs Cez
- 56 Ba Bar
- 57 La Lantan
- 58 Ce Cer
- 59 Pr Prazeodym
- 60 Nd Neodym
- 61 Pm Promet
- 62 Sm Samar
- 63 Eu Europ
- 64 Gd Gadolin
- 65 Tb Terb
- 66 Dy Dysproz
- 67 Ho Holm
- 68 Er Erb
- 69 Tm Tul
- 70 Yb Iterb
- 71 Lu Lutet
- 72 Hf Hafn
- 73 Ta Tantal
- 74 W Wolfram
- 75 Re Ren
- 76 Os Osm
- 77 Ir Iryd
- 78 Pt Platyna
- 79 Au Złoto
- 80 Hg Rtęć
- 81 Tl Tal
- 82 Pb Ołów
- 83 Bi Bizmut
- 84 Po Polon
- 85 At Astat
- 86 Rn Radon
- 87 Fr Frans
- 88 Ra Rad
- 89 Ac Aktyn
- 90 Th Tor
- 91 Pa Protaktyn
- 92 U Uran
- 93 Np Neptun
- 94 Pu Pluton
- 95 Am Ameryk
- 96 Cm Kiur
- 97 Bk Berkel
- 98 Cf Kaliforn
- 99 Es Einstein
- 100 Fm Ferm
- 101 Md Mendelew
- 102 No Nobel
- 103 Lr Lorens
- 104 Rf Ruterford
- 105 Db Dubn
- 106 Sg Seaborg
- 107 Bh Bohr
- 108 Hs Has
- 109 Mt Meitner
- 110 Ds Darmsztadt
- 111 Rg Roentgen
- 112 Cn Kopernik
- 113 Nh Nihon
- 114 Fl Flerow
- 115 Mc Moskow
- 116 Lv Liwermor
- 117 Ts Tenes
- 118 Og Oganeson
Jak czytać układ okresowy
Tablica ma 18 kolumn (grup) i 7 wierszy (okresów). Numer okresu mówi, na ilu powłokach rozmieszczone są elektrony atomu. Numer grupy wiąże się z liczbą elektronów walencyjnych — a to one decydują o tym, jak pierwiastek reaguje. Dlatego pierwiastki z jednej kolumny zachowują się podobnie: wszystkie gazy szlachetne są mało reaktywne, a wszystkie metale alkaliczne gwałtownie reagują z wodą.
Dwa osobne rzędy pod tablicą to lantanowce i aktynowce. Wyciąga się je poza siatkę tylko po to, żeby tablica zmieściła się na kartce — należą do szóstego i siódmego okresu.
Czego szukasz najczęściej
Układ okresowy do drukucztery wersje PDF, A4 poziomo, za darmoWartościowość pierwiastkówtabela dla wszystkich 118Masy atomowemasa i liczba masowaLiczba atomowaco oznacza Z i jak ją odczytaćElektroujemnośćskala PaulingaKonfiguracja elektronowazapis skróconySymbole i nazwypolskie i łacińskieGrupy pierwiastkówhalogeny, litowce, metale przejścioweSpis 118 pierwiastkówalfabetycznie i według Z
Skąd wziął się układ okresowy
W 1869 roku Dmitrij Mendelejew ułożył znane wtedy pierwiastki według rosnącej masy atomowej i zauważył, że ich właściwości powtarzają się w regularnych odstępach. Zostawił puste miejsca i przewidział właściwości pierwiastków, których jeszcze nie odkryto — gdy kilka lat później znaleziono gal i german, jego przewidywania okazały się trafne. Dziś pierwiastki porządkuje się według liczby atomowej, czyli liczby protonów w jądrze.
Do druku na ten temat
Wszystko na tej stronie zostaje darmowe. Gotowe materiały PDF do druku z kluczem odpowiedzi znajdziesz w sklepie.
Materiał PDF · sklep
Budowa atomu i wiązania, matura z chemii — 9 kart PDF z kluczem
9 kart pracy z chemii do matury rozszerzonej: liczby kwantowe, konfiguracje pełne, konfiguracje skrócone i jony, położenie w…
9,90 zł
Zobacz w sklepie →
Materiał PDF · sklep
Wiązania i wartościowość, chemia klasa 7 — 10 kart PDF z kluczem
10 kart pracy z chemii dla klasy 7: wartościowość, wzory i nazwy tlenków, masa cząsteczkowa, wiązania kowalencyjne i jonowe.
7,90 zł
Zobacz w sklepie →Najczęstsze pytania o układ okresowy
Ile jest pierwiastków w układzie okresowym?
Układ okresowy obejmuje dziś 118 pierwiastków uporządkowanych według rosnącej liczby atomowej, czyli liczby protonów w jądrze atomu. Ostatni z nich to oganeson (Og) o liczbie atomowej 118. Wszystkie są w spisie 118 pierwiastków.
Jak odczytać wartościowość pierwiastków z układu okresowego?
Dla pierwiastków grup głównych wartościowość wynika z liczby elektronów walencyjnych, więc zależy od numeru grupy: grupa 1 ma wartościowość I (np. sód), grupa 2 — II (magnez), grupa 13 — III (glin), grupa 14 — IV (węgiel), a w grupach 15, 16 i 17 typowe są III (azot), II (tlen) i I (chlor). Metale przejściowe przyjmują po kilka wartościowości — pełna tabela wartościowości.
Kto stworzył układ okresowy pierwiastków?
Rosyjski chemik Dmitrij Mendelejew, który w 1869 roku ułożył znane wtedy pierwiastki według rosnącej masy atomowej. Zostawił puste miejsca na pierwiastki jeszcze nieodkryte i trafnie przewidział właściwości galu i germanu. Dlatego układ okresowy nazywa się też tablicą Mendelejewa.
Jak czytać układ okresowy?
Tablica ma 18 kolumn, czyli grup, i 7 wierszy, czyli okresów. Numer okresu mówi, na ilu powłokach rozmieszczone są elektrony atomu, a numer grupy wiąże się z liczbą elektronów walencyjnych. Dlatego pierwiastki z jednej kolumny zachowują się podobnie.
