Darmsztadt (Ds)

Darmsztadt (Ds, łac. Darmstadtium) to pierwiastek o liczbie atomowej 110, leżący w 7 okresie układu okresowego i 10 grupie. Należy do kategorii: O nieustalonych właściwościach.

pierwiastek promieniotwórczy · otrzymany sztucznie

Darmsztadt w układzie okresowym

Pierwiastek leży w siódmym okresie, czyli w siódmym poziomym rzędzie tablicy — to oznacza, że jego elektrony rozmieszczone są na 7 powłokach. Znajduje się w 10 grupie (blok d — pierwiastek przejściowy, zapełniana jest podpowłoka d). W tej samej grupie stoją: Nikiel, Pallad, Platyna — pierwiastki z jednej grupy mają podobną liczbę elektronów walencyjnych, dlatego zachowują się chemicznie podobnie.

Dane pierwiastka Darmsztadt

Symbol chemiczny	Ds
Liczba atomowa (Z)	110
Masa atomowa	281 u
Liczba masowa	281
Grupa	10
Okres	7
Blok	d
Kategoria	O nieustalonych właściwościach
Konfiguracja elektronowa	[Rn] 5f¹⁴ 6d⁸ 7s²
Wartościowość	nie ustalono
Stopnie utlenienia	nie ustalono
Elektroujemność (Pauling)	nie zmierzono
Energia jonizacji	nie zmierzono
Temperatura topnienia	nie zmierzono
Temperatura wrzenia	nie zmierzono
Gęstość	nie zmierzono
Promień atomowy	nie zmierzono
Zawartość w skorupie ziemskiej	0 mg/kg
Nazwa łacińska	Darmstadtium
Rok odkrycia	1994
Odkrywca	zespół z GSI w Darmstadt

Darmsztadt — co to za pierwiastek

Powstaje po jednym atomie na wiele dni pracy akceleratora.

Właściwości pierwiastka Darmsztadt

O właściwościach darmsztadtu wiadomo bardzo niewiele, bo nie da się ich zmierzyć. Nie znamy jego gęstości ani temperatur topnienia i wrzenia, nie wyznaczono elektroujemności ani energii jonizacji. Z położenia w układzie okresowym, czyli dziesiąta grupa, siódmy okres, blok d, wynika, że powinien być metalem podobnym do platyny, ale przy tak dużym ładunku jądra zachowanie elektronów zmieniają efekty relatywistyczne i przewidywania mogą zawodzić. Najtrwalszy znany izotop, darmsztadt-281, żyje kilkanaście sekund. Pierwiastek jest silnie promieniotwórczy.

Zastosowanie pierwiastka Darmsztadt

Darmsztadt nie ma zastosowań praktycznych i nie będzie ich miał. Powstaje w akceleratorze pojedynczymi atomami, po jednym na wiele dni pracy urządzenia, a każdy z nich rozpada się w ciągu sekund. Nie da się z niego niczego zbudować ani nawet zważyć próbki. Sens jego wytwarzania jest wyłącznie poznawczy: sprawdzenie, jak daleko można posunąć się w budowaniu coraz cięższych jąder, przetestowanie modeli opisujących ich trwałość i zbliżenie się do przewidywanego obszaru jąder nieco trwalszych, zwanego wyspą stabilności.

Darmsztadt — najważniejsze związki chemiczne

Żadnego związku chemicznego darmsztadtu nie otrzymano. Żeby zbadać chemię pierwiastka, trzeba mieć atomy, które przeżyją choćby przejście przez aparaturę, a tutaj powstają pojedynczo i giną w kilkanaście sekund. Przez analogię do platyny i palladu przewiduje się, że tworzyłby związki na stopniach utlenienia plus dwa i plus cztery, ale to wyłącznie wynik obliczeń, a nie doświadczenia. Chemię pierwiastków superciężkich bada się metodami działającymi na pojedynczych atomach, ale i one wymagają czasu życia dłuższego, niż ma darmsztadt.

Darmsztadt — gdzie go spotykasz

badania podstawowe

Darmsztadt w szkole — co trzeba wiedzieć

Na sprawdzianie darmsztadt pojawia się co najwyżej jako przykład pierwiastka sztucznego. Wystarczy wiedzieć, że ma liczbę atomową 110, leży w siódmym okresie i w bloku d, nie występuje w przyrodzie, powstaje w akceleratorach i natychmiast się rozpada. Warto przy okazji zrozumieć, dlaczego przy takich pierwiastkach masa w tablicy stoi w nawiasie: to liczba masowa najtrwalszego izotopu, a nie średnia ważona z izotopów naturalnych, bo naturalnych po prostu nie ma. Uczenie się jego właściwości fizycznych nie ma sensu, ponieważ nikt ich nie zmierzył.

Darmsztadt — historia odkrycia

Darmsztadt otrzymano po raz pierwszy w 1994 roku w ośrodku badań ciężkich jonów GSI w niemieckim Darmstadt. Uzyskano go, bombardując tarczę ołowianą przyspieszonymi jonami niklu; zderzenie, w którym oba jądra się łączą, zdarza się skrajnie rzadko, a produkt rozpoznaje się po łańcuchu kolejnych rozpadów. Prawo nadania nazwy przysługuje zespołowi, któremu międzynarodowe komisje przyznają pierwszeństwo odkrycia, i nazwę na cześć miasta zatwierdzono oficjalnie w 2003 roku.

Darmsztadt — skąd wzięła się nazwa

od Darmstadt w Niemczech

Darmsztadt — izotopy

darmsztadt-281 najtrwalszy (kilkanaście sekund)

Darmsztadt — bezpieczeństwo

Silnie radiotoksyczny.

Ciekawostki o pierwiastku Darmsztadt

Jeden atom na kilka dni pracy akceleratora.
W tym samym ośrodku w Darmstadt odkryto całą serię pierwiastków o liczbach atomowych od 107 do 112, w tym bohr, has, meitner, roentgen i kopernik.
Nazwa upamiętnia miasto, a nie uczonego, podobnie jak w przypadku berkelu, dubnu i hasu, nazwanych od Berkeley, Dubnej i Hesji.
Kilkanaście sekund życia to jak na pierwiastki superciężkie bardzo dużo, bo wiele z nich rozpada się w ułamkach sekundy.