Darmsztadt (Ds)

Darmsztadt w układzie okresowym

Pierwiastek leży w siódmym okresie, czyli w siódmym poziomym rzędzie tablicy — to oznacza, że jego elektrony rozmieszczone są na 7 powłokach. Znajduje się w 10 grupie (blok d — pierwiastek przejściowy, zapełniana jest podpowłoka d). W tej samej grupie stoją: Nikiel, Pallad, Platyna — pierwiastki z jednej grupy mają podobną liczbę elektronów walencyjnych, dlatego zachowują się chemicznie podobnie.

Darmsztadt — co to za pierwiastek

Powstaje po jednym atomie na wiele dni pracy akceleratora.

Właściwości pierwiastka Darmsztadt

O właściwościach darmsztadtu wiadomo bardzo niewiele, bo nie da się ich zmierzyć. Nie znamy jego gęstości ani temperatur topnienia i wrzenia, nie wyznaczono elektroujemności ani energii jonizacji. Z położenia w układzie okresowym, czyli dziesiąta grupa, siódmy okres, blok d, wynika, że powinien być metalem podobnym do platyny, ale przy tak dużym ładunku jądra zachowanie elektronów zmieniają efekty relatywistyczne i przewidywania mogą zawodzić. Najtrwalszy znany izotop, darmsztadt-281, żyje kilkanaście sekund. Pierwiastek jest silnie promieniotwórczy.

Zastosowanie pierwiastka Darmsztadt

Darmsztadt nie ma zastosowań praktycznych i nie będzie ich miał. Powstaje w akceleratorze pojedynczymi atomami, po jednym na wiele dni pracy urządzenia, a każdy z nich rozpada się w ciągu sekund. Nie da się z niego niczego zbudować ani nawet zważyć próbki. Sens jego wytwarzania jest wyłącznie poznawczy: sprawdzenie, jak daleko można posunąć się w budowaniu coraz cięższych jąder, przetestowanie modeli opisujących ich trwałość i zbliżenie się do przewidywanego obszaru jąder nieco trwalszych, zwanego wyspą stabilności.

Darmsztadt — najważniejsze związki chemiczne

Żadnego związku chemicznego darmsztadtu nie otrzymano. Żeby zbadać chemię pierwiastka, trzeba mieć atomy, które przeżyją choćby przejście przez aparaturę, a tutaj powstają pojedynczo i giną w kilkanaście sekund. Przez analogię do platyny i palladu przewiduje się, że tworzyłby związki na stopniach utlenienia plus dwa i plus cztery, ale to wyłącznie wynik obliczeń, a nie doświadczenia. Chemię pierwiastków superciężkich bada się metodami działającymi na pojedynczych atomach, ale i one wymagają czasu życia dłuższego, niż ma darmsztadt.

Darmsztadt — gdzie go spotykasz

• badania podstawowe

Darmsztadt w szkole — co trzeba wiedzieć

Na sprawdzianie darmsztadt pojawia się co najwyżej jako przykład pierwiastka sztucznego. Wystarczy wiedzieć, że ma liczbę atomową 110, leży w siódmym okresie i w bloku d, nie występuje w przyrodzie, powstaje w akceleratorach i natychmiast się rozpada. Warto przy okazji zrozumieć, dlaczego przy takich pierwiastkach masa w tablicy stoi w nawiasie: to liczba masowa najtrwalszego izotopu, a nie średnia ważona z izotopów naturalnych, bo naturalnych po prostu nie ma. Uczenie się jego właściwości fizycznych nie ma sensu, ponieważ nikt ich nie zmierzył.

Darmsztadt — historia odkrycia

Darmsztadt otrzymano po raz pierwszy w 1994 roku w ośrodku badań ciężkich jonów GSI w niemieckim Darmstadt. Uzyskano go, bombardując tarczę ołowianą przyspieszonymi jonami niklu; zderzenie, w którym oba jądra się łączą, zdarza się skrajnie rzadko, a produkt rozpoznaje się po łańcuchu kolejnych rozpadów. Prawo nadania nazwy przysługuje zespołowi, któremu międzynarodowe komisje przyznają pierwszeństwo odkrycia, i nazwę na cześć miasta zatwierdzono oficjalnie w 2003 roku.

Darmsztadt — skąd wzięła się nazwa

od Darmstadt w Niemczech

Darmsztadt — izotopy

darmsztadt-281 najtrwalszy (kilkanaście sekund)

Darmsztadt — bezpieczeństwo

Silnie radiotoksyczny.

Ciekawostki o pierwiastku Darmsztadt

• Jeden atom na kilka dni pracy akceleratora.
• W tym samym ośrodku w Darmstadt odkryto całą serię pierwiastków o liczbach atomowych od 107 do 112, w tym bohr, has, meitner, roentgen i kopernik.
• Nazwa upamiętnia miasto, a nie uczonego, podobnie jak w przypadku berkelu, dubnu i hasu, nazwanych od Berkeley, Dubnej i Hesji.
• Kilkanaście sekund życia to jak na pierwiastki superciężkie bardzo dużo, bo wiele z nich rozpada się w ułamkach sekundy.

Najczęstsze pytania o pierwiastek Darmsztadt