Materiał PDF · sklep
Budowa atomu i układ okresowy, chemia klasa 7 — 10 kart PDF z kluczem
10 kart pracy z chemii dla klasy 7: protony, neutrony i elektrony, powłoki elektronowe, grupa i okres, izotopy, masa atomowa.
7,90 zł
Zobacz w sklepie →Grupy pierwiastków
Pierwiastki o podobnych właściwościach tworzą w układzie okresowym rodziny. Poniżej wszystkie kategorie — kliknij, żeby zobaczyć pełną listę pierwiastków w danej grupie.
Niemetale7 pierwiastkówGazy szlachetne6 pierwiastkówMetale alkaliczne (litowce)6 pierwiastkówMetale ziem alkalicznych (berylowce)6 pierwiastkówPółmetale6 pierwiastkówFluorowce (halogeny)5 pierwiastkówMetale poprzejściowe8 pierwiastkówMetale przejściowe34 pierwiastkiLantanowce15 pierwiastkówAktynowce15 pierwiastkówO nieustalonych właściwościach10 pierwiastków
Dlaczego pierwiastki dzieli się na grupy
O właściwościach chemicznych decydują elektrony walencyjne, czyli te z ostatniej powłoki. Pierwiastki stojące w jednej kolumnie układu okresowego mają ich tyle samo, więc reagują podobnie — i dlatego opłaca się uczyć ich rodzinami, a nie po jednym. Kiedy wiesz, że litowce mają jeden elektron walencyjny i chętnie go oddają, od razu rozumiesz, dlaczego sód gwałtownie reaguje z wodą, a potas jeszcze gwałtowniej.
W polskiej szkole spotkasz dwa równoległe nazewnictwa. Nazwy typu litowce, berylowce, fluorowce i tlenowce pochodzą od pierwszego pierwiastka w kolumnie. Nazwy metale alkaliczne, metale ziem alkalicznych czy halogeny są międzynarodowe. Oba zestawy znaczą to samo i oba pojawiają się w podręcznikach, więc warto znać jedne i drugie.
Grupy główne, poboczne i dwa rzędy pod tablicą
Pierwiastki grup głównych — czyli kolumn 1, 2 oraz 13–18 — mają najbardziej przewidywalne właściwości i to od nich zaczyna się nauka chemii. Numer grupy mówi tu wprost, ile elektronów walencyjnych ma atom, a stąd już blisko do wartościowości.
Środek tablicy zajmują metale przejściowe, najliczniejsza rodzina. Bywają trudniejsze, bo mają po kilka stopni utlenienia i tworzą kolorowe związki. Pod główną tablicą leżą jeszcze dwa osobne rzędy: lantanowce i aktynowce. Wyciąga się je poza siatkę wyłącznie po to, żeby tablica zmieściła się na kartce — w rzeczywistości należą do szóstego i siódmego okresu.
Do druku na ten temat
Wszystko na tej stronie zostaje darmowe. Gotowe materiały PDF do druku z kluczem odpowiedzi znajdziesz w sklepie.
Materiał PDF · sklep
Budowa atomu i wiązania, matura z chemii — 9 kart PDF z kluczem
9 kart pracy z chemii do matury rozszerzonej: liczby kwantowe, konfiguracje pełne, konfiguracje skrócone i jony, położenie w…
9,90 zł
Zobacz w sklepie →
Materiał PDF · sklep
Wiązania i wartościowość, chemia klasa 7 — 10 kart PDF z kluczem
10 kart pracy z chemii dla klasy 7: wartościowość, wzory i nazwy tlenków, masa cząsteczkowa, wiązania kowalencyjne i jonowe.
7,90 zł
Zobacz w sklepie →Jak uczyć się grup na sprawdzian
Najczęstsze pytania na sprawdzianie dotyczą tego, do której grupy należy dany pierwiastek i jakie to niesie konsekwencje. Zamiast wkuwać całą tablicę, zapamiętaj kilka reguł: reaktywność metali rośnie w dół grupy, reaktywność niemetali maleje w dół grupy, a gazy szlachetne mają komplet elektronów na ostatniej powłoce i dlatego prawie nie reagują.
Druga pułapka to mylenie numeru grupy z numerem okresu. Grupa to kolumna, czyli ruch w pionie; okres to wiersz, czyli ruch w poziomie. Jeśli pamiętasz, że okres mówi o liczbie powłok, a grupa o liczbie elektronów walencyjnych, większość zadań rozwiązuje się sama.
