Mendelew (Md)

Mendelew w układzie okresowym

Pierwiastek leży w siódmym okresie, czyli w siódmym poziomym rzędzie tablicy — to oznacza, że jego elektrony rozmieszczone są na 7 powłokach. Należy do aktynowce, dla których nie podaje się numeru grupy.

Mendelew — co to za pierwiastek

Nazwany po autorze tej tablicy; wytwarzany po kilkanaście atomów naraz.

Właściwości pierwiastka Mendelew

Mendelewu nikt nigdy nie widział w ilości, którą dałoby się położyć na wadze, więc jego właściwości fizyczne znamy wyłącznie z obliczeń — temperatur topnienia i wrzenia ani gęstości nie zmierzono. Konfiguracja to [Rn] 5f¹³ 7s², stopnie utlenienia +2 i +3, elektroujemność 1,3, a energia jonizacji 6,58 eV. Najtrwalszy izotop, mendelew-258, żyje 51 dni. Pierwiastek jest silnie promieniotwórczy i radiotoksyczny; pracuje się z nim tylko w osłoniętych stanowiskach.

Zastosowanie pierwiastka Mendelew

Mendelew nie ma żadnego zastosowania praktycznego i nigdy nie będzie go miał. Otrzymuje się go po kilkanaście atomów naraz, bombardując próbkę einsteinu jonami helu w akceleratorze. Cały sens tej pracy leży w badaniach podstawowych. Fizycy sprawdzają, jak długo potrafią przetrwać jądra o tak dużej liczbie protonów. Chemicy używają tych pojedynczych atomów, żeby zweryfikować przewidywania układu okresowego — u mendelewu okazało się, że stopień utlenienia +2 jest trwalszy, niż wynikałoby ze schematu aktynowców, a to mówi coś o budowie podpowłoki 5f.

Mendelew — najważniejsze związki chemiczne

Nie otrzymano żadnego związku mendelewu w postaci, którą dałoby się zobaczyć czy zważyć. To, co o nim wiadomo, pochodzi z chemii roztworów prowadzonej na pojedynczych jonach: mendelew wymywa się z kolumn jonowymiennych dokładnie tam, gdzie przewiduje jego miejsce w szeregu aktynowców, a w odpowiednich warunkach daje się zredukować do jonu Md²⁺, co odróżnia go od większości sąsiadów. Reszta opisu to przewidywania teoretyczne oparte na analogii z lantanowcami.

Mendelew — gdzie go spotykasz

• badania podstawowe

Mendelew w szkole — co trzeba wiedzieć

Mendelew jest aktynowcem: blok f, siódmy okres, liczba atomowa 101. W zadaniach się nie pojawia, ale numer 101 i nazwisko twórcy tablicy zapamiętuje się bez wysiłku i warto z tego skorzystać. Na sprawdzianie liczy się wiedza ogólna o aktynowcach: jest ich czternaście, wszystkie są promieniotwórcze, a te cięższe od uranu otrzymuje się sztucznie. Uważaj na symbole zaczynające się od litery M — Md to mendelew, Mn to mangan, Mg to magnez, a Mo to molibden. Pamiętaj też, że sam Mendelejew zostawił w swojej tablicy puste miejsca na pierwiastki, których jeszcze nie znano, i trafnie przewidział ich właściwości.

Mendelew — historia odkrycia

Mendelew otrzymali w 1955 roku Albert Ghiorso i jego współpracownicy w Berkeley. Napromieniowali maleńką próbkę einsteinu jonami helu i wykryli zaledwie kilkanaście atomów nowego pierwiastka — był to pierwszy przypadek, gdy odkrycie ogłoszono na podstawie pojedynczych atomów liczonych jeden po drugim. Nazwę wybrano na cześć Dmitrija Mendelejewa, twórcy układu okresowego. W czasach zimnej wojny uhonorowanie rosyjskiego uczonego przez amerykański zespół było gestem odważnym i budziło w Stanach Zjednoczonych opory. Nazwa utrzymała się jednak bez większych sporów i obowiązuje do dziś.

Mendelew — skąd wzięła się nazwa

od Dmitrija Mendelejewa

Mendelew — izotopy

mendelew-258 najtrwalszy (51 dni)

Mendelew — bezpieczeństwo

Silnie radiotoksyczny.

Ciekawostki o pierwiastku Mendelew

• Twórca tablicy ma swój pierwiastek w jej dolnym rzędzie.
• Dmitrij Mendelejew był kilkakrotnie nominowany do Nagrody Nobla, ale nigdy jej nie otrzymał — dostał za to własny pierwiastek.
• Mendelew stoi w tablicy dokładnie pod tulem, który jest jego lantanowcowym odpowiednikiem.
• Jak na okolicę tablicy, gdzie pierwiastki żyją sekundy, mendelew-258 ze swoimi 51 dniami jest prawdziwym wyjątkiem.

Najczęstsze pytania o pierwiastek Mendelew