Jaszczurki — gatunki i ciekawostki
Jaszczurki to najbardziej zróżnicowana grupa gadów na świecie — od maleńkich, chowających się w ściółce leśnej kameleonów karłowatych, po metrowe warany. Na tej stronie zebraliśmy gatunki jaszczurek opisane w naszej encyklopedii zwierząt — od popularnych zwierząt domowych, przez gatunki polskie, po prawdziwe ewolucyjne osobliwości.
Które jaszczurki chcesz poznać?
Każda karta prowadzi do osobnej strony z ciekawostkami, zdjęciami i prostym opisem — takim, który spokojnie przeczytasz dziecku na głos.
Agama brodata
Agamę brodatą łatwo poznać po kolczastej „brodzie" pod gardłem — gdy jest zaniepokojona, nadyma ją i stroszy kolce, żeby wydać się
Poznaj
Anolis
Anolisy są znane z barwnego „wachlarza" pod gardłem, który samce nagle rozkładają, żeby odstraszyć rywala albo zwrócić na siebie u
Poznaj
Bazyliszek (jaszczurka biegająca po wodzie)
Bazyliszek potrafi przebiec po powierzchni wody nawet kilkanaście metrów, zanim zacznie tonąć?
Poznaj
Gekon Standinga
Gekon Standinga, tak jak większość dziennych gekonów z Madagaskaru, nie ma powiek?
Poznaj
Gekon lamparci
Gekon lamparci, tak jak wiele jaszczurek, potrafi odrzucić własny ogon, gdy poczuje się zagrożony?
Poznaj
Gekon orzęsiony
Gekon orzęsiony był uznawany za gatunek wymarły przez ponad 100 lat, aż do jego ponownego odkrycia w lasach Nowej Kaledonii w 1994 roku?
Poznaj
Gekon tajski domowy
Gekon tajski domowy potrafi biegać po pionowej szybie i suficie do góry nogami dzięki milionom mikroskopijnych włosków na spodzie łapek?
Poznaj
Gekon turecki (murowy)
Gekon turecki jest jednym z niewielu gadów, który dzięki swojej odporności na chłodniejsze temperatury i zdolności do "podróżowani
Poznaj
Hardun
Samiec harduna w okresie godowym zmienia kolor głowy i przedniej części ciała na intensywny błękit, by przyciągnąć samice i zaimpo
Poznaj
Iguana (legwan zielony)
Iguana zaskoczona wysoko na drzewie potrafi skoczyć wprost do rzeki z kilku metrów i odpłynąć — a upadek amortyzują jej mocne łapy
Poznaj
Jaszczurka pancernik (jaszczurka armadillo)
Kiedy jaszczurka pancernik zwinie się w kulkę, jej ostre, kolczaste łuski tworzą pełną zbroję, przez którą drapieżnik (np.
Poznaj
Jaszczurka rogata
Rogatka teksańska w obronie przed drapieżnikiem (np.
Poznaj
Jaszczurka sycylijska
Jaszczurka sycylijska potrafi biegać po niemal pionowych, kamiennych murach dzięki drobnym pazurkom i lekkiej budowie ciała?
Poznaj
Jaszczurka szyszkowiec
Ogon jaszczurki szyszkowiec wygląda tak podobnie do jej głowy (ten sam kształt i grubość), że wielu drapieżników atakuje niewłaści
Poznaj
Jaszczurka trójpręga
Pasiasty wzór jaszczurki trójprężnej pomaga jej nie tylko w kamuflażu, ale też myli drapieżnika co do kierunku ucieczki?
Poznaj
Jaszczurka tęczowa
Samiec agamy tęczowej zmienia kolor w zależności od nastroju i statusu społecznego?
Poznaj
Jaszczurka zielona
Samiec jaszczurki zielonej w okresie godowym rozwija intensywnie niebieskie zabarwienie gardła, wyraźnie kontrastujące z zielonym ciałem?
Poznaj
Jaszczurka zwinka
Samiec jaszczurki zwinki zmienia kolor na jaskrawozielony tylko na czas okresu godowego wiosną, a potem stopniowo wraca do bardzie
Poznaj
Jaszczurka żyworodna
Jaszczurka żyworodna żyje dalej na północ niż jakikolwiek inny gad na świecie — jej zasięg sięga aż za Koło Podbiegunowe?
Poznaj
Kameleon
Kameleon ma niezwykłe oczy, które potrafią patrzeć w dwie różne strony naraz, oraz bardzo długi, lepki język, którym błyskawicznie
Poznaj
Kameleon Mellera
Kameleon Mellera potrafi wystrzelić język na odległość większą niż długość własnego ciała, chwytając owady w ułamku sekundy?
Poznaj
Kameleon Parsona
Kameleon Parsona potrzebuje nawet 4-5 lat, by osiągnąć pełną dojrzałość — znacznie dłużej niż większość innych kameleonów, które d
Poznaj
Kameleon karłowaty
Najmniejsze gatunki kameleonów karłowatych (rodzaj Brookesia) są tak małe, że dorosłe osobniki mierzą mniej niż 3 centymetry długo
Poznaj
Kameleon lamparci
Kameleony lamparcie z różnych regionów Madagaskaru mają tak odmienne ubarwienie (od jaskrawoczerwonego, przez zielone, po niebiesk
Poznaj
Kameleon olbrzymi
Kameleon olbrzymi jest jednym z najbardziej tolerancyjnych na zmiany środowiska kameleonów świata i potrafi przetrwać nawet na ter
Poznaj
Kameleon pospolity
Kameleon pospolity to jedyny dziki gatunek kameleona, jaki można spotkać w Europie?
Poznaj
Kameleon trójrogi
Samce kameleona trójrogiego używają swoich rogów w prawdziwych "pojedynkach" o terytorium i samice, dosłownie zderzając się głowam
Poznaj
Legwan zielony
Legwan zielony większość czasu spędza wysoko na drzewach, a w razie zagrożenia potrafi skoczyć z gałęzi wprost do wody i uciec wpł
Poznaj
Moloch kolczasty
Moloch kolczasty potrafi pić wodę...
Poznaj
Padalec
Padalec wygląda jak mały wąż, ale to w rzeczywistości beznoga jaszczurka?
Poznaj
Scynk krokodyli
Scynk krokodyli jest jednym z niewielu gadów wydających głośne, przypominające pisk dźwięki, gdy poczuje się zagrożony?
Poznaj
Smok latający
Smok latający nie macha "skrzydłami" jak ptak, tylko szybuje na nich niczym mały spadochron, pokonując w ten sposób odległości naw
Poznaj
Teju krokodylowy
Teju krokodylowy ma specjalnie przystosowane zęby do miażdżenia twardych skorup ślimaków wodnych, które stanowią podstawę jego diety?
Poznaj
Tuatara
Tuatara wygląda jak jaszczurka, ale nią nie jest — to jedyny ocalały przedstawiciel bardzo starej grupy gadów, żywej jeszcze za cz
Poznaj
Waran
Waran wyczuwa zapachy rozdwojonym językiem — wysuwa go, zbiera cząsteczki z powietrza i po nich rozpoznaje, gdzie ukryła się zdoby
Poznaj
Waran z Komodo
Waran z Komodo to największa jaszczurka świata — może mierzyć nawet około 3 metrów i upolować zdobycz wielkości jelenia?
PoznajInne grupy: gady
Co wyróżnia jaszczurki
- Mają suchą skórę pokrytą łuskami — zupełnie inaczej niż płazy, u których skóra jest wilgotna i przepuszczalna.
- Są zmiennocieplne: temperaturę ciała regulują, wygrzewając się na słońcu i chowając w cień, a nie wytwarzając ciepło wewnątrz organizmu.
- Wiele gatunków potrafi odrzucić ogon, gdy chwyci go drapieżnik. Nowy odrasta, ale jest krótszy i inaczej ubarwiony.
- Większość ma ruchome powieki i otwory uszne — tym różnią się od węży, które powiek nie mają.
Na co zwrócić uwagę z dzieckiem
- Zmiennocieplność łatwo pokazać: jaszczurka rano jest powolna, bo dopiero się nagrzewa. To nie lenistwo, tylko fizyka.
- Odrzucony ogon rusza się jeszcze przez chwilę i to właśnie odwraca uwagę drapieżnika. Dla jaszczurki to kosztowna obrona — traci zapas tłuszczu.
- Warto porównać jaszczurkę z wężem: obecność nóg nie rozstrzyga, bo padalec to beznoga jaszczurka, a nie wąż. Rozstrzygają powieki i otwory uszne.