Gekon turecki (murowy)
Zdjęcie: ZooFari · CC BY-SA 3.0
🦎 Gady

Gekon turecki (murowy)

Hemidactylus turcicus

Gekon turecki, zwany też gekonem murowym, to niewielka, jasnoszara jaszczurka śródziemnomorska, powszechnie spotykana na murach, w budynkach i na ruinach basenu Morza Śródziemnego — bardzo podobna w zwyczajach do gekona tajskiego domowego z Azji.

W pigułce

Gekon turecki (murowy) — podstawowe fakty

🏡
Gdzie mieszkaMury, budynki i ruiny basenu Morza Śródziemnego; introdukowany też poza Europą
🍽️
Co jeKomary, ćmy i inne małe owady, często przy lampach
📏
Wielkość10-15 cm długości
Ile żyje5-9 lat
Dla ciekawskich

Szybkie ciekawostki

  • Mieszka na murach i skałach ciepłych krajów.
  • Poluje nocą na owady.
  • Lepkimi palcami wspina się po pionowych ścianach.
  • Ma duże, ciemne oczy bez powiek.
Bliżej natury

Jak żyje gekon turecki?

Gekon turecki, zwany też murowym, to niewielka jaszczurka ciepłych rejonów wokół Morza Śródziemnego. Chętnie zamieszkuje kamienne mury, skały i ściany budynków.

Jest aktywny nocą i poluje na owady, często blisko lamp. Lepkie palce pozwalają mu pewnie chodzić po pionowych ścianach, a duże oczy pomagają widzieć po zmroku.

Czy wiesz, że…?

gekon turecki jest jednym z niewielu gadów, który dzięki swojej odporności na chłodniejsze temperatury i zdolności do "podróżowania w bagażu" rozprzestrzenił się daleko poza swój pierwotny zasięg — dziś można go spotkać nawet w niektórych regionach USA, dokąd trafił przypadkowo z towarem transportowym?

Jak rozpoznać

Jak wygląda gekon turecki?

W przeciwieństwie do gładkoskórych gatunków gekonów, ciało gekona tureckiego pokrywają liczne, drobne guzki nadające skórze szorstką, chropowatą fakturę, dobrze widoczną nawet z niewielkiej odległości pod jasnym światłem ulicznej lampy. Taka faktura dodatkowo pomaga mu maskować się na starych, kamiennych murach i skałach.

Ubarwienie gekona tureckiego bywa zmienne — od jasnoszarego po różowawe — i potrafi nieznacznie się zmieniać w zależności od koloru podłoża, na którym akurat przebywa ta niewielka, nocna jaszczurka. W ciągu dnia, gdy odpoczywa w szczelinach, bywa zwykle wyraźnie ciemniejsza niż nocą podczas aktywnego polowania na owady.

Nie pomyl się

Gekon turecki a podobne zwierzęta

Gekon tajski domowy ma gładszą, drobniej ziarnistą skórę i pochodzi pierwotnie z Azji, podczas gdy chropowaty gekon turecki wywodzi się z cieplejszych regionów basenu Morza Śródziemnego. Oba gatunki jednak równie skutecznie rozprzestrzeniły się dziś poza swój pierwotny, naturalny zasięg występowania.

Gekon orzęsiony jest znacznie większy i pozbawiony charakterystycznych, drobnych guzków na skórze, którymi wyróżnia się dużo mniejszy gekon turecki, mimo że oba gatunki prowadzą podobny, nocny tryb życia. Oba też chętnie chowają się w ciągu dnia w wąskich, chłodnych szczelinach.

W sąsiedztwie człowieka

Gekon turecki a ludzie

Dzięki przypadkowemu transportowi wraz z towarami i roślinami gekon turecki założył dziś stabilne, dzikie populacje w wielu południowych stanach USA, znacznie poza swoim pierwotnym, śródziemnomorskim zasięgiem występowania. Herpetolodzy wciąż śledzą powolne, dalsze rozprzestrzenianie się tego gatunku.

W wielu miastach śródziemnomorskich gekon turecki jest chętnie tolerowany przez mieszkańców, ponieważ skutecznie poluje na komary i inne owady gromadzące się wieczorami wokół domowych i ulicznych latarni.

Zdolność gekona tureckiego do przetrwania w chłodniejszym klimacie niż wiele innych, tropikalnych gatunków gekonów tłumaczy, dlaczego udało mu się utrzymać stabilne populacje nawet w umiarkowanie ciepłych, mniej gościnnych regionach dzisiejszej Ameryki Północnej.

Pytania i odpowiedzi

Gekon turecki (murowy) — częste pytania

Jak duży jest gekon turecki?

Gekon turecki ma 10–15 cm długości.

Dla dociekliwych
Ma delikatną, półprzezroczystą skórę i duże oczy, przystosowane do polowania w nocy.
Ile żyje gekon turecki?

Gekon turecki dożywa 5–9 lat.

Dla dociekliwych
To nocny gad, którego często widuje się na ścianach domów po zmroku.
Co je gekon turecki?

Gekon turecki jest owadożerny — je komary, ćmy i inne małe owady.

Dla dociekliwych
Najczęściej poluje przy lampach i latarniach, gdzie owady same się zlatują do światła.
Gdzie żyje gekon turecki?

Naturalnie mieszka na murach, w budynkach i ruinach wokół Morza Śródziemnego, ale rozprzestrzenił się też daleko poza swój dawny zasięg.

Dla dociekliwych
Świetnie czuje się w pobliżu ludzi, dlatego często zamieszkuje stare domy i ogrodzenia.
Jak gekon turecki rozprzestrzenił się po świecie?

„Podróżuje" ze skrzyniami i towarami! Chowa się w ładunkach, które ludzie przewożą statkami, i tak trafia do nowych krajów.

Dla dociekliwych
Dzięki odporności na chłodniejsze temperatury i talentowi do ukrywania się gekon turecki zadomowił się w wielu miejscach daleko od Morza Śródziemnego.
Jak gekon chodzi po ścianach?

Na palcach ma maleńkie przylgi pokryte tysiącami mikroskopijnych włosków, dzięki którym trzyma się nawet gładkiej ściany.

Dla dociekliwych
Dlatego gekona często widuje się, jak biega po pionowej ścianie, a nawet do góry nogami po suficie.
Jak jest „gekon" po angielsku?

Gekon po angielsku to gecko (czyt. geko).

Dla dociekliwych
Ściana to wall, a owad to insect.
Jak gekon turecki trafił do Stanów Zjednoczonych?

Dzięki przypadkowemu transportowi wraz z towarami i roślinami założył dziś stabilne, dzikie populacje w wielu południowych stanach USA.

Dla dociekliwych
Herpetolodzy wciąż śledzą powolne, dalsze rozprzestrzenianie się tego gatunku poza jego pierwotny, śródziemnomorski zasięg występowania.
Dlaczego mieszkańcy miast śródziemnomorskich tolerują gekona tureckiego?

Skutecznie poluje na komary i inne owady gromadzące się wieczorami wokół domowych i ulicznych lamp.

Dla dociekliwych
Dzięki temu bywa traktowany jako naturalny, pożyteczny sąsiad, a nie uciążliwy szkodnik domowy i ogrodowy.
Dlaczego gekon turecki przetrwał nawet w chłodniejszym klimacie Ameryki Północnej?

Wykazuje większą tolerancję na niższe temperatury niż wiele innych, typowo tropikalnych gatunków gekonów.

Dla dociekliwych
Dzięki tej cesze udało mu się utrzymać stabilne populacje nawet w umiarkowanie ciepłych regionach dalekich od Morza Śródziemnego.
Poznaj też

Zobacz także jaszczurki

Kategoria: GadyWróć do: Jaszczurki
Wszystkie: jaszczurki