Padalec ma gładkie, lśniące ciało w kolorze brązu lub szarości i porusza się falującym ruchem, jak wąż. Najczęściej spotyka się go na łąkach, w ogrodach i na skrajach lasów, często ukrytego pod kamieniem albo w kompoście.

Choć przypomina węża, zdradza go kilka szczegółów: ma powieki i potrafi mrugać oczami (węże nie mają powiek), a w obronie umie odrzucić ogon, który potem powoli odrasta.

Padalec ma wydłużone, pozbawione nóg ciało oraz gładkie, mocno błyszczące łuski, dzięki którym łatwo prześlizguje się przez gęstą trawę i wilgotną ściółkę leśną w poszukiwaniu żeru. Brak kończyn bywa mylnie odbierany jako cecha węża, choć padalec jest prawdziwą jaszczurką.

Samice są zwykle ciemniejsze, z wyraźną, ciemną linią biegnącą wzdłuż grzbietu, podczas gdy samce mają jednolitsze, jaśniejsze ubarwienie całego, gładkiego ciała oraz dość długiego ogona. Taki dymorfizm barwny ułatwia naukowcom odróżnianie płci już na pierwszy rzut oka.

Zaskroniec zwyczajny ma znacznie dłuższe, smuklejsze ciało oraz rozwidlony język, zupełnie inne cechy niż krótszy, gładki padalec pozbawiony typowych dla węży, wężowatych ruchów ciała. Padalec porusza się też znacznie wolniej, falując ciałem w niewielkim, bocznym zakresie.

Żmija zygzakowata ma pionowe źrenice i ciemny zygzak na grzbiecie, zupełnie inne cechy niż okrągłe źrenice i jednolite ubarwienie niegroźnego, beznogiego padalca. Mimo pozornego podobieństwa oba gatunki gada różnią się też sposobem polowania na zdobycz, a ich ubarwienie bywa mylone przez niedoświadczonych obserwatorów przyrody.

Padalec należy do wyjątkowo długowiecznych jaszczurek — pojedyncze, dobrze udokumentowane osobniki dożywały w niewoli nawet ponad pięćdziesięciu lat, co jest rekordem wśród europejskich gadów. Taka długowieczność wynika częściowo z powolnego metabolizmu i spokojnego trybu życia tego gatunku.

Ze względu na wężowaty wygląd padalec bywa niestety mylony z jadowitymi żmijami i zabijany przez przestraszonych ogrodników, mimo że jest całkowicie niegroźną i bardzo pożyteczną jaszczurką. Edukacja przyrodnicza w szkołach i ogrodach botanicznych pomaga ograniczać takie niepotrzebne, przypadkowe zabijanie.

Padalec odgrywa w ogrodach ważną rolę, skutecznie polując na ślimaki i inne szkodniki roślin, co czyni go naturalnym sprzymierzeńcem każdego ogrodnika dbającego o swoje uprawy. Dzięki temu ogrody, w których żyje padalec, rzadziej wymagają stosowania chemicznych środków ochrony roślin.