Węże — gatunki i ciekawostki

Wąż to gad, który w toku ewolucji stracił nogi i wydłużył ciało. Porusza się, wyginając je i odpychając od nierówności podłoża, a jego kręgosłup składa się z setek kręgów. Ma też cechę, przez którą wydaje się nieustannie wpatrzony: nie mruga, bo zamiast powiek oko chroni przezroczysta łuska, zrzucana razem z resztą skóry przy linieniu.

Węże „widzą” zapach językiem. Wysuwając go, zbierają z powietrza drobiny substancji zapachowych i przenoszą je do wyspecjalizowanego narządu w podniebieniu. Dlatego wąż wysuwa język tak często — nie jest to gest groźby, tylko rozglądanie się. Wiele gatunków wyczuwa również drgania podłoża, a niektóre mają narządy reagujące na ciepło ciała zdobyczy.

Zdobycz połykają w całości, bo nie potrafią jej rozgryźć. Pozwala im na to wyjątkowo ruchoma budowa szczęk — obie połowy żuchwy nie są ze sobą sztywno zrośnięte, dzięki czemu pysk otwiera się znacznie szerzej, niż wskazywałaby wielkość głowy. Posiłek bywa duży, a trawienie długie, więc wąż potrafi potem nie jeść przez wiele dni.

Sposoby polowania dzielą tę grupę wyraźnie. Anakonda, boa dusiciel i pyton tygrysi oplatają ofiarę i zaciskają sploty. Kobra królewska, mamba czarna, grzechotnik i zararaka używają jadu. Grzechotnik dorzuca do tego ostrzeżenie — grzechotka na końcu ogona zbudowana jest z rogowych członów, które przybywają przy kolejnych linieniach.

W Polsce żyją tylko cztery gatunki węży, a jadowity jest jeden: żmija zygzakowata, którą poznaje się po ciemnym zygzaku wzdłuż grzbietu. Nie atakuje pierwsza i niemal zawsze woli się wycofać — kąsa, gdy zostanie przydeptana albo złapana. Zaskroniec zwyczajny jest niejadowity i ma dwie jasne plamy po bokach głowy. Najrzadszy i największy jest u nas wąż Eskulapa.

To temat, przy którym najbardziej opłaca się zamienić strach na wiedzę. Węże nie ścigają ludzi i nie są agresywne bez powodu; w polskim lesie realna zasada brzmi po prostu: patrz, gdzie stawiasz stopy, nie wkładaj rąk pod kamienie i nie próbuj żadnego łapać. Tyle wystarczy, a spotkanie z wężem staje się tym, czym jest naprawdę — rzadkim i ciekawym wydarzeniem.