Kameleon

Oczy kameleona poruszają się niezależnie od siebie — jedno może spoglądać w przód, a drugie w tył, dzięki czemu jaszczurka widzi niemal dookoła. Gdy wypatrzy owada, oba oczy kierują się na niego, a kameleon błyskawicznie wyrzuca w jego stronę długi, lepki język i wciąga zdobycz.

Kameleon potrafi też zmieniać kolor skóry. Wbrew popularnemu przekonaniu robi to nie tylko po to, by się maskować — barwa zależy też od jego nastroju, temperatury i tego, czy chce się popisać albo ostrzec rywala. Kameleon ma także chwytne łapki i ogon, którymi pewnie trzyma się gałęzi.

Palce kameleona są zrośnięte w dwie przeciwstawne wiązki, po dwa i trzy palce, tworząc kleszczowaty chwyt idealnie dopasowany do obejmowania cienkich gałęzi z dwóch stron jednocześnie. Taka budowa stóp jest unikalna wśród gadów i wyróżnia całą rodzinę kameleonów spośród innych jaszczurek świata.

Rodzina kameleonów obejmuje kilkaset opisanych gatunków, od maleńkich form wielkości paznokcia po gatunki liczące ponad pół metra długości, zamieszkujących głównie Madagaskar, kontynentalną Afrykę oraz południową część Europy i Azji. Każdego roku naukowcy opisują kolejne, wcześniej całkowicie nieznane gatunki tej niezwykłej rodziny jaszczurek.

Anolis również potrafi nieznacznie zmieniać barwę skóry, lecz robi to znacznie wolniej i w dużo węższym zakresie kolorów niż prawdziwe kameleony, u których zmiana barwy bywa naprawdę błyskawiczna. Kameleony też znacznie lepiej radzą sobie z pełzaniem po bardzo cienkich, kołyszących się gałązkach drzew.

Waran z Komodo poluje aktywnie, ścigając zdobycz na otwartym terenie, podczas gdy kameleon woli cierpliwie czekać nieruchomo na gałęzi, polegając na kamuflażu i błyskawicznym wystrzale swojego długiego, lepkiego języka. Obie strategie okazały się skuteczne, mimo że są od siebie zupełnie odmienne w praktyce.

W wielu kulturach afrykańskich kameleon od wieków symbolizuje ostrożność, cierpliwość oraz umiejętność dostosowania się do zmieniających się okoliczności, a jego powolne, wyważone ruchy bywają w lokalnych podaniach odczytywane jako oznaka głębokiej, wewnętrznej mądrości.

Ze względu na ogromną popularność w hodowli terraryjnej wiele gatunków kameleonów objęto dziś międzynarodowymi przepisami ograniczającymi handel dzikimi osobnikami, mającymi chronić ich naturalne populacje przed nadmiernym, niekontrolowanym odłowem ze środowiska naturalnego.

Naukowcy badający ewolucję kameleonów wciąż odkrywają nowe gatunki, zwłaszcza na Madagaskarze, gdzie izolacja geograficzna poszczególnych regionów wyspy sprzyjała powstawaniu wielu unikalnych, lokalnie występujących form tej niezwykłej i wciąż nie w pełni poznanej rodziny jaszczurek na świecie.