Smok latający

Smok latający to niewielka jaszczurka lasów Azji Południowo-Wschodniej, która potrafi szybować z drzewa na drzewo. Po bokach ciała ma barwne fałdy skóry rozpięte na wydłużonych żebrach.

Rozkładając je jak skrzydełka, przemyka w powietrzu, nie schodząc na ziemię. Tak podróżuje między pniami w poszukiwaniu owadów i ucieka przed drapieżnikami.

Pod gardłem samca smoka latającego znajduje się dodatkowo mały, barwny fałd skóry, który jaszczurka rozkłada w pokazach terytorialnych, zupełnie niezależnie od dużo większych fałd bocznych służących do szybowania. Taki fałd pomaga też przyciągnąć uwagę samicy w okresie godowym oraz odstraszyć konkurencyjnych samców.

Gdy fałdy szybowcowe są złożone wzdłuż boków ciała, smok latający staje się niemal niewidoczny na tle kory drzewa, przypominając zwykłą, niepozorną jaszczurkę bez żadnych dodatkowych ozdób. Taki kamuflaż chroni go skutecznie przed czujnym okiem głodnych, leśnych drapieżników czyhających na gałęziach.

Latająca wiewiórka, ssak zamieszkujący lasy Ameryki Północnej, szybuje w bardzo podobny sposób na rozpiętej między łapami błonie skórnej, choć nie jest w żaden sposób spokrewniona ze smokiem latającym. To kolejny przykład ewolucji zbieżnej u dwóch bardzo odległych od siebie gatunków zwierząt.

Legwan zielony jest znacznie większą, pozbawioną fałd szybowcowych jaszczurką, która w razie zagrożenia woli skoczyć wprost do wody, zamiast szybować między drzewami jak niewielki smok latający. Oba gatunki łączy jednak podobne, gęsto zadrzewione, nadrzewne środowisko życia.

Samica smoka latającego, w przeciwieństwie do wielu innych jaszczurek nadrzewnych, na czas złożenia jaj musi zejść na ziemię, zakopać je w miękkiej glebie i dopiero potem wrócić na drzewo. To jeden z niewielu momentów, gdy naprawdę opuszcza bezpieczne korony drzew.

Wycinka lasów tropikalnych Azji Południowo-Wschodniej pod plantacje stopniowo ogranicza dostępne drzewa, między którymi smok latający może bezpiecznie szybować w poszukiwaniu pokarmu i partnerów do rozrodu w danej okolicy.

Niezwykły sposób poruszania się sprawia, że smok latający od dawna przyciąga uwagę naukowców badających ewolucję szybowania u zwierząt oraz fizyczne granice lotu bez skrzydeł u niewielkich, lekkich gadów.