Anolis

Samiec anolisa ma pod gardłem barwny fałd skóry, zwany podgardlem. Nagle go rozkłada — niczym mały kolorowy sztandar — żeby odstraszyć rywala albo zwrócić na siebie uwagę samicy. Każdy gatunek ma podgardle w innym kolorze.

Anolisy są znakomitymi wspinaczami. Na palcach mają specjalne przylgi, dzięki którym utrzymują się nawet na gładkich, pionowych powierzchniach, na przykład na liściach czy ścianach. Polują na owady, błyskawicznie chwytając je językiem i pyszczkiem.

W obrębie rodzaju anolis opisano setki różnych gatunków, znacznie różniących się między sobą wielkością, proporcjami ciała oraz preferowanym miejscem życia — od koron drzew po niskie krzewy i skały. Taka różnorodność czyni ten rodzaj jednym z najliczniejszych wśród wszystkich jaszczurek świata, obok samych gekonów i scynków.

Podobnie jak wiele innych jaszczurek, anolis potrafi w obronie odrzucić fragment ogona, który po pewnym czasie odrasta, choć zwykle jest wtedy nieco krótszy i inaczej ubarwiony niż oryginalny. Taki mechanizm obronny odwraca uwagę drapieżnika i daje jaszczurce cenne sekundy na ucieczkę.

Anolisy z różnych wysp Karaibów, mimo braku bliskiego pokrewieństwa, wielokrotnie i niezależnie od siebie wykształciły bardzo podobne kształty ciała dostosowane do tych samych typów siedlisk — to klasyczny przykład ewolucji zbieżnej, dobrze udokumentowany naukowo.

Legwan zielony jest znacznie większym, przeważnie roślinożernym krewniakiem anolisa, podczas gdy niewielki, owadożerny anolis pozostaje jednym z mniejszych przedstawicieli tej samej, szerokiej rodziny legwanowatych jaszczurek zamieszkujących obie Ameryki.

Anolisy od dziesięcioleci są jednym z ulubionych obiektów badań biologów ewolucyjnych, ponieważ ich rozwój na poszczególnych wyspach Karaibów doskonale pokazuje, jak nowe gatunki powstają w izolacji. Naukowcy badają zwłaszcza to, jak podobne warunki środowiskowe kształtują niezależnie podobne formy ciała.

Brązowy anolis, sprowadzony przypadkowo do południowych stanów USA, założył tam dziś liczne, dzikie populacje i lokalnie wypiera rodzime gatunki jaszczurek, konkurując z nimi o pokarm i przestrzeń. Naukowcy badają dziś skutki tej konkurencji dla lokalnych ekosystemów.

W wielu krajach tropikalnych anolisy chętnie osiedlają się w ogrodach i na tarasach domów, gdzie żywią się owadami i bywają traktowane przez mieszkańców jako naturalni, pożyteczni sąsiedzi. Ich obecność bywa nawet postrzegana jako naturalna, darmowa ochrona przed owadami.