Encyklopedia zwierząt

Owady — 87 gatunków do poznania

Małe, a potrafią zadziwić — pszczoły, biedronki, motyle i mrówki-siłaczki.

🐾  87 gatunków 👨‍👩‍👧 Do czytania z dzieckiem 🕊️ Spokojnie, bez straszenia
Wybierz grupę

Co dziś poznacie?

Każda grupa to osobny mały świat. Kliknij tę, która was dziś ciekawi.

Owady błonkoskrzydłe

Owady błonkoskrzydłe

9 gatunków w tej grupie — poznaj je po kolei.

Zobacz
Chrząszcze

Chrząszcze

17 gatunków w tej grupie — poznaj je po kolei.

Zobacz
Motyle

Motyle

24 gatunki w tej grupie — poznaj je po kolei.

Zobacz
Bzyg

Bzyg

Bzyg wygląda jak osa, żeby ptaki się go bały? To przebranie, bo bzyg nie ma żądła. Ptaki, które raz zostały użądlone przez osę, omijają też bzygi.

Poznaj
Cykada

Cykada

Cykady to jedne z najgłośniejszych owadów świata — a dźwięk wydają w niezwykły sposób, nie skrzydłami ani nogami, lecz specjalnymi

Poznaj
Giez

Giez

Krowy na pastwisku potrafią nagle zacząć uciekać z ogonami w górze, gdy usłyszą brzęczenie gza? Rolnicy nazywają to „gzowaniem się” bydła.

Poznaj
Jętka

Jętka

Jętki to jedyne owady, które linieją jeszcze raz, gdy mają już skrzydła? Najpierw z wody wylatuje matowy „przedosobnik”, a po kilku godzinach zrzuca skórę i staje…

Poznaj
Karaczan madagaskarski

Karaczan madagaskarski

Karaczan madagaskarski wydaje głośne syczenie, wypychając powietrze przez maleńkie otworki oddechowe na ciele — to niezwykłe, bo w

Poznaj
Karaczan wschodni

Karaczan wschodni

Karaczany istniały na Ziemi już ponad 300 milionów lat temu, długo przed dinozaurami? Ich przodkowie żyli w wilgotnych lasach karbońskich i od tamtej pory niewiele…

Poznaj
Karaluch

Karaluch

Karaluch potrafi przeżyć nawet około tygodnia bez głowy?

Poznaj
Komar

Komar

Krew piją tylko samice komarów — potrzebują jej, żeby złożyć jaja?

Poznaj
Konik polny

Konik polny

Konik polny ma mocne, długie tylne nogi, dzięki którym potrafi skoczyć na odległość wielokrotnie większą od długości swojego ciała

Poznaj
Kowal bezskrzydły

Kowal bezskrzydły

Kowale bezskrzydłe potrafią łączyć się w pary nawet na kilka dni? Wtedy chodzą połączone odwłokami, jeden przodem, drugi tyłem.

Poznaj
Meszka

Meszka

Larwy meszek żyją tylko w czystej, natlenionej wodzie? Gdy w strumieniu jest dużo meszek, to znak, że woda jest dobrej jakości.

Poznaj
Modliszka

Modliszka

Modliszka poluje z zasadzki, czatując nieruchomo na zdobycz — a przednie nogi trzyma zgięte jak do modlitwy, od czego wzięła się jej nazwa?

Poznaj
Mrówka

Mrówka

Mrówki potrafią dźwigać przedmioty wielokrotnie cięższe od siebie, a drogę do jedzenia znajdują, idąc po śladzie zapachowym zostaw

Poznaj
Mrówkolew

Mrówkolew

Larwa mrówkolwa przez całe swoje życie, czyli nawet trzy lata, nie robi kupy? Jej jelito jest zamknięte, a odpadki wydala dopiero dorosły owad po wyjściu z poczwarki.

Poznaj
Mszyca

Mszyca

Mrówki „hodują” mszyce jak ludzie krowy? Mrówki opiekują się koloniami mszyc, bronią ich przed biedronkami, a w zamian „doją” je, głaszcząc czułkami, by wydzieliły…

Poznaj
Mucha

Mucha

Mucha smakuje jedzenie...

Poznaj
Mucha plujka

Mucha plujka

Naukowcy potrafią po wielkości larw plujki ustalić, od ilu dni leży martwe zwierzę? Larwy rosną w znanym tempie, więc działają jak zegar.

Poznaj
Muszka owocówka

Muszka owocówka

Dzięki muszkom owocówkom naukowcy odkryli, jak działają geny? Badania nad tymi małymi muszkami przyniosły kilka Nagród Nobla, a muszki latały nawet w kosmos.

Poznaj
Nartnik

Nartnik

Nartnik nie tonie, bo jego nogi pokrywają tysiące mikroskopijnych, wodoodpornych włosków? Zatrzymują one powietrze, a napięcie powierzchniowe wody działa jak…

Poznaj
Pasikonik

Pasikonik

Pasikonika łatwo pomylić z konikiem polnym, ale poznasz go po bardzo długich czułkach — dłuższych niż całe ciało?

Poznaj
Patyczak

Patyczak

Patyczaki do złudzenia przypominają żywe patyki — a wśród nich są najdłuższe owady świata, a samice wielu gatunków potrafią składa

Poznaj
Pchła

Pchła

Pchła potrafi skoczyć na odległość nawet 30–35 cm, czyli około 100 razy więcej niż długość jej ciała? Energię do skoku magazynuje w specjalnym, sprężystym białku w…

Poznaj
Pluskwa

Pluskwa

Nazwa łacińska pluskwy, Cimex lectularius, znaczy mniej więcej „robak łóżkowy”? Pluskwy towarzyszą ludziom od tysięcy lat — znaleziono je nawet w starożytnych…

Poznaj
Pluskwiaki

Pluskwiaki

Odorki potrafią zmieniać kolor? Odorek zieleniak latem jest jaskrawozielony, a jesienią, przed zimą, staje się brązowy jak opadłe liście.

Poznaj
Prusak

Prusak

Po polsku ten karaluch nazywa się prusak, a dawniej w Niemczech nazywano go „Rusem”? Każdy kraj mówił, że karaluchy przyszły od sąsiadów.

Poznaj
Rybik cukrowy

Rybik cukrowy

Rybik cukrowy jest jednym z najstarszych gatunków owadów na Ziemi i praktycznie nie zmienił się od setek milionów lat?

Poznaj
Skorek

Skorek

Skorek ma pod krótkimi pokrywami duże, przezroczyste skrzydła złożone wiele razy jak origami? Szczypcami pomaga je sobie poskładać po locie.

Poznaj
Straszyk

Straszyk

Straszyki to mistrzowie kamuflażu — wyglądają jak patyczki albo listki, dzięki czemu niemal znikają wśród gałązek i liści?

Poznaj
Strzyżak sarni

Strzyżak sarni

Strzyżak, gdy znajdzie nowego gospodarza, sam odłamuje sobie skrzydła? Na zwierzęciu nie są mu już potrzebne, a mogłyby przeszkadzać w poruszaniu się w gęstej sierści.

Poznaj
Szarańcza

Szarańcza

Szarańcza pustynna potrafi zmienić wygląd i zachowanie, gdy zaczyna często dotykać innych szarańczy? Pocieranie o siebie tylnych nóg uruchamia w jej ciele zmiany…

Poznaj
Termit

Termit

Termity żyją w ogromnych, świetnie zorganizowanych społecznościach i wspólnie budują termitiery, z których część wznosi się na kil

Poznaj
Turkuć podjadek

Turkuć podjadek

Turkuć podjadek to owad przystosowany do kopania — ma przednie nóżki przypominające łopatki kreta, którymi ryje pod ziemią korytarze?

Poznaj
Ważka

Ważka

Ważka to jeden z najlepszych latających łowców — potrafi zawisnąć w powietrzu, gwałtownie zawracać, a nawet latać do tyłu?

Poznaj
Łątka

Łątka

Łątki to smukłe owady przypominające małe ważki — ale w spoczynku składają skrzydła razem wzdłuż ciała, podczas gdy prawdziwe ważk

Poznaj
Świerszcz

Świerszcz

Świerszcz „śpiewa” w ciepłe wieczory, pocierając o siebie skrzydłami, a nie głosem — i grają tylko samce, żeby przywabić samice i

Poznaj
Wesz

Wesz

Wszy nie skaczą ani nie latają? Przechodzą tylko z głowy na głowę, gdy dzieci stykają się głowami, np. przy wspólnej zabawie albo robieniu zdjęć.

Poznaj
Złotook

Złotook

Złotook składa jaja na cieniutkich „łodyżkach” z zastygłego śluzu? Każde jajko wisi na swojej nitce jak mały balonik, dzięki czemu mrówki i pierwsze wylęgnięte…

Poznaj
O tej grupie

Więcej o tym, kim są owady

Owada poznaje się po trzech rzeczach: ma sześć nóg, ciało podzielone na głowę, tułów i odwłok oraz parę czułków. To właśnie dlatego pająk owadem nie jest — nóg ma osiem, a jego ciało dzieli się tylko na dwie części. Większość owadów ma też skrzydła i jako jedyne bezkręgowce potrafi naprawdę latać.

Owady nie mają kości. Zamiast szkieletu wewnątrz noszą twardą osłonę na zewnątrz ciała, trochę jak zbroję. Taka osłona nie rośnie razem ze zwierzęciem, więc owad musi ją co jakiś czas zrzucić i wytworzyć nową — ten moment nazywamy linieniem. Nie oddychają też płucami: powietrze dociera do ich wnętrza siecią cieniutkich rurek, które otwierają się drobnymi otworkami po bokach ciała.

Najciekawsza jest jednak przemiana, jaką przechodzą. U motyli i chrząszczy z jaja wykluwa się larwa zupełnie niepodobna do dorosłego owada — gąsienica albo pędrak. Larwa je i rośnie, potem zamienia się w poczwarkę, a z niej wychodzi dorosły owad. U koników polnych i ważek nie ma etapu poczwarki: młode od początku przypomina rodziców, tyle że jest mniejsze i nie ma jeszcze skrzydeł.

W tej części encyklopedii owady podzieliliśmy na cztery grupy. Błonkoskrzydłe to pszczoły, trzmiele, osy i mrówki — owady, które najczęściej żyją w wielkich rodzinach i dzielą się obowiązkami. Chrząszcze rozpoznacie po twardych pokrywach chroniących skrzydła; należy do nich zarówno biedronka, jak i olbrzymi chrząszcz tytan. Motyle to skrzydła pokryte drobniutkimi łuskami, które nadają im barwy. W grupie inne owady zebraliśmy resztę: ważki, modliszki, patyczaki, świerszcze i konik polny.

Warto pamiętać, że owady wykonują pracę, bez której trudno byłoby nam się obejść. Zapylają rośliny, dzięki czemu mamy owoce i nasiona. Sprzątają — zjadają martwe szczątki i odchody. Są też pokarmem dla ptaków, żab i nietoperzy. Nawet te, których się boimy, mają swoje zadanie: osy polują na inne owady, a mrówki roznoszą nasiona wielu roślin.

Dlatego przy owadach warto zamienić odruch „fuj” na pytanie „co on właściwie robi?”. Biedronka na liściu poluje na mszyce. Trzmiel przy kwiatku zbiera pyłek. Ważka nad stawem łapie komary w locie. Kiedy dziecko raz to zobaczy, owady przestają być czymś obrzydliwym, a stają się najłatwiej dostępnym oknem na świat przyrody — bo są dosłownie wszędzie, także w miejskim parku.

Zobacz też

Inne kategorie zwierząt

Ćwicz dalej z kartami pracy

Encyklopedia zostaje darmowa. Jeśli dziecko chce poćwiczyć dalej, w sklepie czekają gotowe karty pracy PDF do druku, z kluczem odpowiedzi.

Pierwsza strona: Czytanie ze zrozumieniem kl. 2–3: Owady i małe zwierzęta

Materiał PDF · sklep

Czytanie ze zrozumieniem kl. 2–3: Owady i małe zwierzęta

6 tekstów informacyjnych z pytaniami dla klas 2–3: „Owady i małe zwierzęta”.

5,90 zł

Pierwsza strona: Czytanie ze zrozumieniem kl. 2–3: Zwierzęta z zoo, 6 tekstów PDF

Materiał PDF · sklep

Czytanie ze zrozumieniem kl. 2–3: Zwierzęta z zoo, 6 tekstów PDF

6 tekstów z pytaniami dla klas 2–3: „Zwierzęta z zoo”.

5,90 zł

Pierwsza strona: Rośliny i zwierzęta — kartkówka, przyroda kl. 3

Kartkówka PDF · sklep

Rośliny i zwierzęta — kartkówka, przyroda kl. 3

Kartkówka z przyrody dla klasy 3: rośliny i zwierzęta lasu, łąki, pola i wody. Pięć grup, 5 zadań, 15 minut.

3,90 zł

Wszystkie materiały z przyrody →

Pytania i odpowiedzi

Owady — częste pytania

Ile nóg ma owad?

Owad ma sześć nóg. Poznaje się go też po ciele podzielonym na głowę, tułów i odwłok oraz po parze czułków.

Dla dociekliwych
Dlatego pająk owadem nie jest — nóg ma osiem, a jego ciało dzieli się tylko na dwie części.
Czy owady mają kości?

Nie. Zamiast szkieletu wewnątrz owady noszą twardą osłonę na zewnątrz ciała, trochę jak zbroję.

Dla dociekliwych
Taka osłona nie rośnie razem ze zwierzęciem, więc owad musi ją co jakiś czas zrzucić i wytworzyć nową — ten moment nazywamy linieniem.
Jak oddychają owady?

Owady nie oddychają płucami: powietrze dociera do ich wnętrza siecią cieniutkich rurek, które otwierają się drobnymi otworkami po bokach ciała.

Dla dociekliwych
Większość owadów ma też skrzydła — jako jedyne bezkręgowce owady potrafią naprawdę latać.
Jak rozwijają się owady?

U motyli i chrząszczy z jaja wykluwa się larwa, która je i rośnie, potem zamienia się w poczwarkę, a z niej wychodzi dorosły owad.

Dla dociekliwych
U koników polnych i ważek nie ma etapu poczwarki: młode od początku przypomina rodziców, tyle że jest mniejsze i nie ma jeszcze skrzydeł.
Dlaczego owady są potrzebne?

Owady zapylają rośliny, dzięki czemu mamy owoce i nasiona. Sprzątają — zjadają martwe szczątki i odchody — i są pokarmem dla ptaków, żab i nietoperzy.

Dla dociekliwych
Nawet te, których się boimy, mają swoje zadanie: osy polują na inne owady, a mrówki roznoszą nasiona wielu roślin.
Encyklopedia zwierzątWróć do wszystkich kategorii
Wszystkie zwierzęta
Mateusz Będkowski — nauczyciel matematyki, autor serwisu Nie każ mu liczyć

Mateusz Będkowski

nauczyciel matematyki i pedagog

Uczę matematyki od 13 lat, w tym 7 lat w szkole. Magister pedagogiki ze specjalnością terapia pedagogiczna, po studiach podyplomowych z matematyki. Wszystkie materiały na tej stronie przygotowuję sam. Poznaj moje podejście →

Ostatnia aktualizacja: 2026-11-09