Mucha

Mucha smakuje jedzenie... nogami — na jej stopach znajdują się drobne czujniki smaku, więc gdy siada na czymś słodkim, od razu wie, czy to się nadaje do zjedzenia. Sama nie ma zębów: ślinę wypuszcza na pokarm, żeby go rozpuścić, a potem zlizuje.

Muchy są zwinnymi lotnikami — potrafią błyskawicznie zmieniać kierunek i wylądować nawet do góry nogami na suficie. Ich wielkie, złożone oczy składają się z tysięcy maleńkich oczek, dzięki którym mucha szybko dostrzega ruch i trudno ją zaskoczyć.

Skrzydła muchy są przezroczyste i pokryte siecią cienkich żyłek, a za nimi ukryta jest para maleńkich, buławkowatych narządów zwanych przezmiankami, pomagających owadowi utrzymać równowagę podczas gwałtownych zwrotów w locie. Dzięki nim mucha potrafi zmieniać kierunek lotu w ułamku sekundy.

Aparat gębowy muchy przypomina niewielką, wysuwaną trąbkę zakończoną gąbczastą poduszeczką, którą owad rozprowadza ślinę po pokarmie, a następnie wchłania rozpuszczoną, płynną papkę. Taka budowa uniemożliwia jej żucie stałych kęsów pokarmu.

Dorosła mucha domowa żyje zwykle 2–4 tygodnie (ok. 15–30 dni). W chłodzie żyje wolniej i dłużej, w upale — krócej. Bez jedzenia i wody dorosła mucha wytrzymuje zwykle tylko 2–3 dni.

Zanim zacznie latać, przechodzi przemianę zupełną — cztery etapy, zupełnie do siebie niepodobne:

Cała droga od jaja do dorosłej muchy trwa w cieple zaledwie 7–10 dni. Dlatego latem much przybywa tak szybko — a jedna samica składa w życiu kilkaset jaj.

Mucha ma 6 nóg — trzy pary, jak każdy owad. Na końcu każdej nogi są pazurki i miękkie, lepkie poduszeczki (przylgi) pokryte włoskami. To dzięki nim chodzi po szybie i po suficie do góry nogami. Na nogach ma też czujniki smaku.

Jak widzą muchy? Mucha ma dwoje dużych oczu złożonych: każde składa się z kilku tysięcy maleńkich oczek (fasetek). Każde oczko widzi mały kawałek otoczenia, a razem tworzą obraz jak mozaika — mniej ostry niż nasz, ale obejmujący prawie wszystko dookoła. Na czubku głowy ma jeszcze trzy małe przyoczka, które wyczuwają światło. Mucha rozróżnia dużo więcej obrazów na sekundę niż człowiek, więc nasz ruch ręką wydaje się jej powolny — stąd tak trudno ją złapać.

Czy mucha ma serce? Tak, ale zupełnie inne niż nasze: to długa rurka biegnąca wzdłuż grzbietu, która pompuje hemolimfę — płyn krwi owadów. Nie jest czerwona, bo nie przenosi tlenu: powietrze dociera do ciała muchy siecią cienkich rurek (tchawek) prosto przez otworki w bokach ciała.

Ile waży mucha? Bardzo mało — kilkanaście miligramów. Kilkadziesiąt much waży razem około jednego grama.

Co jedzą muchy? Dorosłe muchy piją i zlizują płynny pokarm: słodki sok z owoców, resztki jedzenia, nektar, a niektóre także płyny z odchodów i padliny. Larwy much jedzą rozkładające się resztki — dlatego muchy składają jaja w odpadkach.

Mucha przetwarza obraz znacznie szybciej niż człowiek, co sprawia wrażenie, że dla niej świat płynie w zwolnionym tempie — właśnie dlatego tak trudno ją zaskoczyć i złapać ręką. Ta sama cecha pomaga jej też sprawnie unikać innych, szybko poruszających się przeszkód.

W przeciwieństwie do komara, mucha domowa w ogóle nie kłuje ludzi, choć potrafi mechanicznie przenosić na łapkach bakterie i inne drobnoustroje z jednej powierzchni na drugą. Taki sposób przenoszenia zarazków jest zupełnie inny niż u kłujących owadów.

Ze względu na kontakt z rozkładającą się materią organiczną mucha domowa bywa nosicielem groźnych bakterii, które przenosi mechanicznie na łapkach, siadając kolejno na różnych powierzchniach i produktach spożywczych. Z tego powodu warto zakrywać jedzenie pozostawione na dłużej w kuchni.

Muchy stale czyszczą swoje ciało, pocierając odnóżami skrzydła, oczy i czułki, by usunąć z nich kurz i inne zanieczyszczenia utrudniające im sprawne latanie oraz wyczuwanie otoczenia. Takie zachowanie widać niemal codziennie na parapetach i innych nasłonecznionych powierzchniach.

Krótki cykl rozwojowy muchy domowej pozwala jej populacji rosnąć bardzo szybko w sprzyjających warunkach, dlatego utrzymanie czystości i szybkie usuwanie odpadków organicznych skutecznie ogranicza ich liczebność w domu. Larwy much rozwijają się najszybciej w ciepłej, wilgotnej i bogatej w materię organiczną glebie lub odpadkach kuchennych.