Chrząszcze — gatunki i ciekawostki
Chrząszcze to najliczniejsza w gatunki grupa owadów na świecie — od maleńkiej, powszechnie lubianej biedronki po jednego z największych chrząszczy planety, chrząszcza tytana. Na tej stronie zebraliśmy 7 gatunków opisanych w naszej encyklopedii.
Które chrząszcze chcesz poznać?
Każda karta prowadzi do osobnej strony z ciekawostkami, zdjęciami i prostym opisem — takim, który spokojnie przeczytasz dziecku na głos.

Biedronka
Liczba kropek na grzbiecie biedronki nie mówi nic o jej wieku, jak powszechnie się sądzi?
Poznaj
Biegacz
Biegacz to drapieżny chrząszcz, który zamiast latać szybko biega po ziemi, polując na inne owady, ślimaki i dżdżownice?
Poznaj
Bogatek
Bogatki to chrząszcze o metalicznie połyskujących pancerzykach, które mienią się w słońcu jak polerowany metal?
Poznaj
Chrząszcz tytan
Żuwaczki chrząszcza tytana są na tyle silne, że według relacji naukowców w terenie potrafią przegryźć drewniany ołówek na pół?
Poznaj
Ryjkowiec
Ryjkowce łatwo poznać po wydłużonym, cienkim „ryjku" — czyli pysku wysuniętym do przodu jak mały słoniowy trąbek?
Poznaj
Świetlik
Świetlik potrafi świecić własnym światłem — a jest to zimne światło, które niemal nie wydziela ciepła, więc owad się nie parzy?
Poznaj
Żuk
Wiele żuków zbiera zwierzęce odchody i formuje z nich kulki, które toczą do norki — dzięki czemu z pastwisk szybko znikają odchody
PoznajCo wyróżnia chrząszcze?
Chrząszcze to najliczniejsza w gatunki grupa zwierząt na Ziemi — opisano ich kilkaset tysięcy i wciąż odkrywane są nowe. Oznacza to, że mniej więcej co czwarty znany gatunek zwierzęcia jest właśnie chrząszczem. Żyją niemal wszędzie: w lasach, na łąkach, w ziemi, w wodzie, w spróchniałym drewnie, a nawet w spiżarni.
Rozpoznać je najłatwiej po plecach. Pierwsza para skrzydeł zamieniła się u nich w twarde, sztywne pokrywy, które chronią delikatne skrzydła schowane pod spodem. Kiedy chrząszcz startuje, unosi pokrywy jak maskę i dopiero wtedy widać, że naprawdę potrafi latać. Ta zbroja pozwala mu wciskać się pod korę i w szczeliny, gdzie inny owad by się poranił.
Chrząszcze przechodzą pełną przemianę. Z jaja wykluwa się larwa — pędrak — która często wygląda zupełnie inaczej niż dorosły owad i bywa, że żyje w innym miejscu i je coś innego. Potem zamienia się w poczwarkę, a z niej wychodzi gotowy chrząszcz. U niektórych gatunków larwa rozwija się w drewnie przez kilka lat, a dorosły owad żyje potem zaledwie kilka tygodni.
Na tej stronie znajdziecie chrząszcze bardzo różne. Biedronka to drapieżnik, który poluje na mszyce i jest sprzymierzeńcem każdego ogrodnika. Świetlik potrafi świecić własnym światłem — powstaje ono w tylnej części odwłoka i służy do porozumiewania się w ciemności. Biegacz zwykle nie lata, za to szybko biega i poluje na inne bezkręgowce. Ryjkowiec ma przednią część głowy wyciągniętą w charakterystyczny ryjek. Bogatek zwraca uwagę metalicznym połyskiem pancerza.
Nie brakuje też rekordzistów. Chrząszcz tytan to jeden z największych chrząszczy świata — obok niego nasza biedronka wygląda jak ziarnko maku. Żuk z kolei zajmuje się sprzątaniem: zakopuje odchody zwierząt, dzięki czemu użyźnia glebę i ogranicza liczbę much.
Ciekawym przykładem tej przemiany jest sama biedronka. Jej larwa nie ma nic wspólnego z okrągłym, czerwonym chrząszczem, jakiego znamy — jest wydłużona, ciemna i porusza się po liściach zupełnie inaczej. Wiele osób bierze ją za szkodnika i strąca, tymczasem poluje ona na mszyce równie skutecznie jak dorosła biedronka, a nawet zjada ich więcej.
Chrząszcze to wdzięczny temat na pierwsze obserwacje przyrodnicze z dzieckiem, bo nie trzeba po nie nigdzie jechać. Wystarczy ostrożnie podnieść kamień albo kawałek starej deski w ogrodzie i chwilę popatrzeć. Warto tylko umówić się z góry na jedną zasadę: oglądamy, nie dotykamy, a kamień odkładamy dokładnie tak, jak leżał — bo to czyjś dom.
Inne grupy: owady
Co wyróżnia chrząszcze
- Pierwsza para skrzydeł przekształciła się w twarde pokrywy chroniące ciało; do latania służy druga para, cienka i schowana pod spodem.
- To najliczniejszy rząd zwierząt na Ziemi — opisano ponad 350 tysięcy gatunków chrząszczy, więcej niż wszystkich kręgowców razem.
- Rozmiary sięgają od poniżej milimetra po chrząszcza tytana, osiągającego 17 cm długości.
- Wiele gatunków to sprzymierzeńcy ogrodnika: biedronka zjada mszyce, a biegacz ślimaki i larwy szkodników.
Na co zwrócić uwagę z dzieckiem
- Warto pokazać moment startu chrabąszcza: pokrywy unoszą się jak maska samochodu, a dopiero pod nimi rozkładają się prawdziwe skrzydła.
- Liczba kropek na biedronce nie mówi o jej wieku — to cecha gatunku, a nie licznik lat.
- Świetlik świeci dzięki reakcji chemicznej w odwłoku; światło jest niemal bez ciepła, znacznie wydajniejsze niż żarówka.