Encyklopedia zwierząt

Chrząszcze — gatunki i ciekawostki

Chrząszcze to najliczniejsza w gatunki grupa owadów na świecie — od maleńkiej, powszechnie lubianej biedronki po jednego z największych chrząszczy planety, chrząszcza tytana. Na tej stronie zebraliśmy 7 gatunków opisanych w naszej encyklopedii.

🐾  7 gatunków 👨‍👩‍👧 Do czytania z dzieckiem 🕊️ Spokojnie, bez straszenia
Poznaj gatunki

Które chrząszcze chcesz poznać?

Każda karta prowadzi do osobnej strony z ciekawostkami, zdjęciami i prostym opisem — takim, który spokojnie przeczytasz dziecku na głos.

O tej grupie

Co wyróżnia chrząszcze?

Chrząszcze to najliczniejsza w gatunki grupa zwierząt na Ziemi — opisano ich kilkaset tysięcy i wciąż odkrywane są nowe. Oznacza to, że mniej więcej co czwarty znany gatunek zwierzęcia jest właśnie chrząszczem. Żyją niemal wszędzie: w lasach, na łąkach, w ziemi, w wodzie, w spróchniałym drewnie, a nawet w spiżarni.

Rozpoznać je najłatwiej po plecach. Pierwsza para skrzydeł zamieniła się u nich w twarde, sztywne pokrywy, które chronią delikatne skrzydła schowane pod spodem. Kiedy chrząszcz startuje, unosi pokrywy jak maskę i dopiero wtedy widać, że naprawdę potrafi latać. Ta zbroja pozwala mu wciskać się pod korę i w szczeliny, gdzie inny owad by się poranił.

Chrząszcze przechodzą pełną przemianę. Z jaja wykluwa się larwa — pędrak — która często wygląda zupełnie inaczej niż dorosły owad i bywa, że żyje w innym miejscu i je coś innego. Potem zamienia się w poczwarkę, a z niej wychodzi gotowy chrząszcz. U niektórych gatunków larwa rozwija się w drewnie przez kilka lat, a dorosły owad żyje potem zaledwie kilka tygodni.

Na tej stronie znajdziecie chrząszcze bardzo różne. Biedronka to drapieżnik, który poluje na mszyce i jest sprzymierzeńcem każdego ogrodnika. Świetlik potrafi świecić własnym światłem — powstaje ono w tylnej części odwłoka i służy do porozumiewania się w ciemności. Biegacz zwykle nie lata, za to szybko biega i poluje na inne bezkręgowce. Ryjkowiec ma przednią część głowy wyciągniętą w charakterystyczny ryjek. Bogatek zwraca uwagę metalicznym połyskiem pancerza.

Nie brakuje też rekordzistów. Chrząszcz tytan to jeden z największych chrząszczy świata — obok niego nasza biedronka wygląda jak ziarnko maku. Żuk z kolei zajmuje się sprzątaniem: zakopuje odchody zwierząt, dzięki czemu użyźnia glebę i ogranicza liczbę much.

Ciekawym przykładem tej przemiany jest sama biedronka. Jej larwa nie ma nic wspólnego z okrągłym, czerwonym chrząszczem, jakiego znamy — jest wydłużona, ciemna i porusza się po liściach zupełnie inaczej. Wiele osób bierze ją za szkodnika i strąca, tymczasem poluje ona na mszyce równie skutecznie jak dorosła biedronka, a nawet zjada ich więcej.

Chrząszcze to wdzięczny temat na pierwsze obserwacje przyrodnicze z dzieckiem, bo nie trzeba po nie nigdzie jechać. Wystarczy ostrożnie podnieść kamień albo kawałek starej deski w ogrodzie i chwilę popatrzeć. Warto tylko umówić się z góry na jedną zasadę: oglądamy, nie dotykamy, a kamień odkładamy dokładnie tak, jak leżał — bo to czyjś dom.

Zobacz też

Inne grupy: owady

Warto wiedzieć

Co wyróżnia chrząszcze

  • Pierwsza para skrzydeł przekształciła się w twarde pokrywy chroniące ciało; do latania służy druga para, cienka i schowana pod spodem.
  • To najliczniejszy rząd zwierząt na Ziemi — opisano ponad 350 tysięcy gatunków chrząszczy, więcej niż wszystkich kręgowców razem.
  • Rozmiary sięgają od poniżej milimetra po chrząszcza tytana, osiągającego 17 cm długości.
  • Wiele gatunków to sprzymierzeńcy ogrodnika: biedronka zjada mszyce, a biegacz ślimaki i larwy szkodników.
Wskazówki

Na co zwrócić uwagę z dzieckiem

  • Warto pokazać moment startu chrabąszcza: pokrywy unoszą się jak maska samochodu, a dopiero pod nimi rozkładają się prawdziwe skrzydła.
  • Liczba kropek na biedronce nie mówi o jej wieku — to cecha gatunku, a nie licznik lat.
  • Świetlik świeci dzięki reakcji chemicznej w odwłoku; światło jest niemal bez ciepła, znacznie wydajniejsze niż żarówka.
OwadyWróć do wszystkich: owady
Wszystkie: owady