Patyczak ma bardzo wydłużone, cienkie ciało i długie nóżki, dzięki którym wygląda jak sucha gałązka. Gdy siedzi nieruchomo wśród roślin, niemal znika — trudno go dostrzec nawet z bliska. To jego najważniejsza obrona: dobrze ukryty patyczak jest niewidoczny dla ptaków i innych drapieżników.

Patyczaki są roślinożerne — powoli skubią liście, a większość czasu spędzają w bezruchu. Niektóre potrafią odtworzyć utraconą nóżkę, która odrasta przy kolejnych linieniach. U wielu gatunków samice składają jaja bez samca, więc młode patyczaki rodzą się jako wierne kopie matki.

Jaja wielu gatunków patyczaków przypominają wyglądem nasiona roślin, mając na jednym końcu specjalny, tłuszczowy wyrostek zwany elajosomem, który przyciąga mrówki dokładnie tak, jak prawdziwe nasiona niektórych roślin łąkowych i leśnych. Taka mimikra jest wynikiem długiej, wspólnej ewolucji obu grup owadów.

Niektóre gatunki patyczaków mają na tułowiu gruczoły wydzielające drażniącą, cuchnącą ciecz, którą w obronie potrafią wystrzelić w stronę napastnika z niewielkiej odległości, celując nawet w jego oczy i pysk. Taka obrona odstrasza nawet stosunkowo duże ssaki drapieżne.

Zwabione zapachem elajosomu mrówki znoszą jaja patyczaków do swoich podziemnych gniazd, gdzie zjadają tylko tłuszczową część, a samo jajo pozostaje bezpiecznie ukryte przed innymi drapieżnikami aż do wyklucia się młodego, gotowego do samodzielnego życia owada.

Patyczak z wyspy Lord Howe koło Australii był przez dziesięciolecia uznawany za wymarły, dopóki niewielka, ocalała populacja nie została odnaleziona na odległej, skalistej wysepce w pobliżu głównej wyspy Lord Howe.

Odkrycie ocalałej populacji patyczaka z wyspy Lord Howe uznawane jest za jeden z najbardziej poruszających przykładów odnalezienia gatunku uznanego wcześniej za całkowicie wymarły z powodu inwazyjnych szczurów sprowadzonych na wyspę przez żeglarzy.

Naukowcy badający strategię rozprzestrzeniania jaj patyczaków za pomocą mrówek odkryli w niej fascynujący przykład współpracy między zupełnie niespokrewnionymi ze sobą grupami owadów, korzystnej dla obu współpracujących ze sobą stron tej niezwykłej relacji.

Ze względu na niezwykły wygląd i spokojne usposobienie patyczaki od dawna cieszą się popularnością w terrarystyce na całym świecie, przyciągając zarówno dzieci, jak i doświadczonych, dorosłych hodowców owadów szukających czegoś niezwykłego. Ich hodowla wymaga jedynie niewielkiego terrarium, świeżych liści i odrobiny codziennej cierpliwości.