Samiec świerszcza gra, żeby przywabić samicę i zaznaczyć, że dane miejsce należy do niego. Ma na skrzydłach specjalne, ząbkowane listwy, którymi pociera o siebie niczym smyczkiem, wydając charakterystyczne, powtarzane ćwierkanie.

Świerszcze mają długie tylne nogi, dzięki którym potrafią skakać, i długie czułki. Żyją w trawie, pod kamieniami i w norkach, a żywią się roślinami oraz drobnymi resztkami. W ciepłe letnie noce ich cykanie jest jednym z najbardziej znanych odgłosów łąki.

Narządy słuchu świerszcza znajdują się nie na głowie, lecz na przednich odnóżach, w postaci niewielkich, błoniastych membran wyczuwających drgania powietrza — dzięki nim owad słyszy nawet cichy śpiew innych świerszczy w pobliżu, a nawet w gęstej trawie.

Ciało świerszcza jest zwykle brązowe lub czarne, spłaszczone od góry, z długimi czułkami sięgającymi daleko poza koniec ciała, którymi owad bada otoczenie w ciemności, poruszając się ostrożnie wśród gęstych traw i niskich roślin.

Tempo grania świerszcza wyraźnie przyspiesza wraz ze wzrostem temperatury powietrza, na tyle regularnie, że policzenie liczby ćwierknięć w określonym czasie pozwala z niezłą dokładnością oszacować aktualną temperaturę otoczenia. Zjawisko to bywa nazywane naturalnym termometrem opartym na zachowaniu owada.

Konik polny i pasikonik grają w podobny sposób, pocierając o siebie skrzydłami, choć każdy z tych owadów wydaje inny, charakterystyczny dla swojego gatunku dźwięk, rozróżnialny nawet dla mniej wprawnego ucha. Doświadczeni obserwatorzy przyrody potrafią rozpoznać gatunek owada wyłącznie po jego charakterystycznym śpiewie.

W wielu krajach Azji, zwłaszcza w Chinach, świerszcze od wieków hoduje się jako zwierzęta ozdobne, a walki świerszczy pozostają tam do dziś popularną, tradycyjną rozrywką z bogatą, wielowiekową historią sięgającą dynastii cesarskich. Zwycięskie owady bywały niegdyś przedmiotem prawdziwej dumy ich właścicieli.

Świerszcze coraz częściej hoduje się masowo jako pokarm dla zwierząt terraryjnych, a w niektórych krajach również jako alternatywne, bogate w białko źródło pożywienia dla ludzi, na przykład w postaci mąki owadziej do wypieków.

Nocny śpiew świerszczy od dawna uznawany jest za jeden z najbardziej charakterystycznych dźwięków letniego wieczoru, obecny w literaturze, filmach i muzyce jako symbol spokoju oraz ciepłej, spokojnej, letniej nocy z dala od miasta.