Termit

W kolonii termitów każdy ma swoje zadanie. Robotnice zdobywają jedzenie i budują gniazdo, żołnierze bronią kolonii, a królowa składa jaja, z których rodzą się kolejne termity. Dzięki takiej współpracy kolonia może liczyć nawet miliony osobników.

Termity żywią się głównie martwym drewnem i innymi resztkami roślin. Trawić twarde drewno pomagają im maleńkie mikroby żyjące w ich wnętrzu. Rozkładając martwe drewno, termity pełnią w przyrodzie ważną rolę „sprzątaczy” i użyźniają glebę. Niektóre termitiery mają nawet naturalną „klimatyzację” — układ kanałów, który utrzymuje w środku stałą temperaturę.

Mimo powierzchownego podobieństwa do mrówek, z którymi bywają mylone, termity są ewolucyjnie znacznie bliżej spokrewnione z karaczanami niż z mrówkami, osami czy pszczołami. Świadczą o tym między innymi miękkie, jasne, niechitynizowane ciała większości robotnic oraz odmienna budowa czułków, prostych, a nie łamanych kolankowato jak u mrówek.

W przeciwieństwie do rodzin mrówek czy pszczół, gdzie samce giną zaraz po zapłodnieniu królowej, w kolonii termitów król pozostaje przy królowej przez całe jej życie, regularnie ją zapładniając, a para królewska może żyć i rozmnażać się razem przez wiele kolejnych lat.

Niektóre gatunki termitów budują charakterystyczne, wydłużone kopce zorientowane wąskim bokiem dokładnie w kierunku północ-południe, co ogranicza nagrzewanie się wnętrza przez najsilniejsze, południowe słońce w środku dnia. Zjawisko to bywa nazywane termitierami kompasowymi.

Królowa termitów u niektórych gatunków osiąga niezwykłą płodność i długowieczność, składając jaja nieprzerwanie przez wiele lat z rzędu, znacznie dłużej niż typowa królowa pszczoły miodnej czy większości gatunków mrówek.

W wielu regionach świata termity uznawane są za poważnego szkodnika budynków drewnianych, ponieważ potrafią niezauważenie wyjadać drewniane konstrukcje domów od wewnątrz, pozostawiając na pozór nietkniętą powierzchnię aż do momentu poważnego, kosztownego uszkodzenia.

Inżynierowie i architekci od lat inspirują się naturalną wentylacją i termoregulacją termitier, projektując budynki wykorzystujące podobne, pasywne układy kanałów powietrznych do chłodzenia wnętrza bez konieczności zużywania energii na kosztowną klimatyzację mechaniczną.

Rozkładając martwe drewno oraz inne szczątki roślinne w lasach tropikalnych i sawannach, termity pełnią niezastąpioną rolę w krążeniu materii organicznej i użyźnianiu gleby, będąc jednym z najważniejszych rozkładników w tych rozległych ekosystemach. Bez ich udziału martwa materia roślinna gromadziłaby się tam znacznie wolniej, rozkładana jedynie przez inne, wolniejsze organizmy glebowe.