Strona główna › Matura z polskiego › Pytania jawne › Makbet
Renesans · 3 pytania na maturze ustnej
„Makbet”: pytania jawne na maturę ustną 2027 i 2028
Tragedia Williama Szekspira z ok. 1606 r. Szkocki wódz Makbet słyszy od trzech czarownic, że zostanie królem. Namówiony przez żonę zabija króla Dunkana, a potem, by utrzymać władzę, zabija kolejnych: Banka, rodzinę Makdufa. Lady Makbet popada w obłęd, a Makbet ginie z ręki Makdufa. Cytaty według przekładu Leona Ulricha.
Lektura obowiązkowa czytana w całości. Streszczenie i test znajdziesz na stronie „Makbet” w hubie lektur.
Sceny-klucze: to musisz pamiętać
| Gdzie | Co się dzieje | Pytania |
|---|---|---|
| Akt I | przepowiednia czarownic: tan Kawdoru, potem król; Banko – ojciec królów; list do Lady Makbet; namowy żony | 13, 14, 15 |
| Akt II | zabójstwo Dunkana we śnie; „Makbet sen zabił”; krew na rękach, której nie zmyją „morza wielkiego Neptuna” | 13, 15 |
| Akt III | zabójstwo Banka (Fleance ucieka); duch Banka na uczcie | 13, 15 |
| Akt IV | nowe przepowiednie (Makduf, „z kobiety zrodzony”, las Birnam); rzeź rodziny Makdufa | 14, 15 |
| Akt V | Lady Makbet lunatykuje: „Precz stąd, przeklęta plamo!”; jej śmierć; monolog „Jutro po jutrze…”; las Birnam idzie; Makduf „ze swojej matki wydarty był łona” zabija Makbeta | 13, 14, 15 |
13 Moralna odpowiedzialność za czyny.
Zostaje na liście 2029–2031 bez zmian, jako pytanie 15.
Moralna odpowiedzialność za czyny. Omów zagadnienie na podstawie Makbeta Williama Szekspira. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Teza
„Makbet” pokazuje, że człowiek ponosi pełną moralną odpowiedzialność za swoje czyny, nawet jeśli ktoś go kusi albo namawia. Ani czarownice, ani żona nie zabiły Dunkana za Makbeta: to on wybrał zbrodnię, a sumienie i kara dosięgają oboje małżonków.
Plan odpowiedzi (ok. 4 minuty)
- Wstęp: Szekspir daje Makbetowi wiele wymówek: przepowiednię, żonę, okazję. Żadna z nich go nie usprawiedliwia.
- Argument 1: Makbet przed zbrodnią waha się, zna zło swojego czynu (Dunkan jest jego gościem, krewnym i królem), a mimo to zabija. Zaraz potem słyszy głos: „Makbet sen zabił”, a wszystkie morza Neptuna nie zmyją krwi z jego ręki.
- Argument 2: Lady Makbet, która namówiła męża, w akcie V lunatykuje i wciąż próbuje zmyć plamę z rąk („Precz stąd, przeklęta plamo!”). Odpowiedzialność dosięga więc także tę, która kusiła.
- Kontekst: „Zbrodnia i kara” Dostojewskiego: Raskolnikow tłumaczy się teorią i biedą, ale sumienie nie przyjmuje wymówek. Kara zaczyna się w środku.
- Zakończenie: Szekspir uczy, że pokusa i namowa nie zdejmują winy. Każdy odpowiada za to, co sam postanowił zrobić.
Przykładowy kontekst
„Zbrodnia i kara” – Fiodor Dostojewski (literacki): Raskolnikow ma „usprawiedliwienia” (bieda, teoria), ale sumienie ich nie przyjmuje.
Uwaga, pułapka
Czarownice przepowiadają, ale nie każą zabijać. Dunkana zabija Makbet, a Banka i rodzinę Makdufa mordercy wynajęci przez Makbeta.
W PDF do tego pytania: wypowiedź wzorcowa (357 słów), trzy konteksty do wyboru i trzy pytania komisji z podpowiedziami. Komplet 76 pytań w PDF
14 Czy człowiek decyduje o własnym losie?
Zostaje na liście 2029–2031 bez zmian, jako pytanie 16.
Czy człowiek decyduje o własnym losie? Omów zagadnienie na podstawie Makbeta Williama Szekspira. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Teza
„Makbet” stawia pytanie, czy los jest z góry zapisany, czy tworzy go człowiek. Przepowiednie czarownic się spełniają, ale tylko dlatego, że Makbet sam postanawia im pomóc. Szekspir pokazuje, że przeznaczenie może być pokusą, ale decyzję podejmuje człowiek, i to on ponosi jej skutki.
Plan odpowiedzi (ok. 4 minuty)
- Wstęp: Czarownice mówią prawdę, ale półsłówkami. Makbet słyszy w nich to, czego sam pragnie.
- Argument 1: Po pierwszej przepowiedni Makbet mógł czekać, ale wybiera zabójstwo, by przyspieszyć los. Banko słyszy, że jego potomkowie będą królami, i nie robi nic złego: ta sama przepowiednia, inny wybór.
- Argument 2: Drugie przepowiednie (akt IV) dają Makbetowi złudną pewność: nie zabije go nikt „z kobiety zrodzony”, a klęska przyjdzie dopiero, gdy las Birnam ruszy. Spełniają się podstępnie: żołnierze niosą gałęzie, a Makduf przyszedł na świat, wydarty z łona matki. Na końcu Makbet mówi, że życie to „powieść przez idiotę” opowiadana.
- Kontekst: Mit o Edypie: ucieczka przed wyrocznią wypełnia ją. U Szekspira odwrotnie: Makbet „pomaga” przepowiedni, a ona go niszczy.
- Zakończenie: Szekspir pokazuje, że wiara w przeznaczenie może być wygodną wymówką, a los to w dużej mierze suma naszych wyborów.
Przykładowy kontekst
Mit o Edypie (Mitologia J. Parandowskiego) (mitologiczny): Fatum, przed którym nie da się uciec. Kontrast z Makbetem, który sam „pomaga” losowi.
Uwaga, pułapka
Czarownice nie mówią Makbetowi, że ma zabić Dunkana. Las Birnam „idzie”, bo żołnierze Malkolma niosą gałęzie dla osłony.
W PDF do tego pytania: wypowiedź wzorcowa (351 słów), trzy konteksty do wyboru i trzy pytania komisji z podpowiedziami. Komplet 76 pytań w PDF
15 Jaki wpływ na człowieka ma sprawowanie przez niego władzy?
Tylko do matury 2028: tego pytania nie ma na liście 2029–2031.
Jaki wpływ na człowieka ma sprawowanie przez niego władzy? Omów zagadnienie na podstawie Makbeta Williama Szekspira. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Teza
„Makbet” pokazuje, że zdobyta zbrodnią władza niszczy człowieka. Makbet staje się tyranem, który musi zabijać, żeby utrzymać koronę. Traci spokój, sen, przyjaciół i w końcu poczucie sensu życia. Władza nie daje mu szczęścia, tylko strach i samotność.
Plan odpowiedzi (ok. 4 minuty)
- Wstęp: Na początku Makbet jest dzielnym wodzem, cenionym przez króla. Władza zmienia go w tyrana.
- Argument 1: Strach przed utratą władzy: Makbet każe zabić Banka i jego syna (Fleance ucieka), widzi ducha Banka na uczcie, a potem każe wymordować rodzinę Makdufa. Każda zbrodnia wymaga następnej.
- Argument 2: Władza niszczy go od środka: traci sen, przyjaciół i szacunek poddanych. Gdy umiera Lady Makbet, prawie tego nie czuje. W monologu „Jutro po jutrze…” mówi, że życie to cień przelotny i powieść bez znaczenia.
- Kontekst: „Rok 1984” Orwella: władza Partii jest celem samym w sobie. O’Brien mówi, że władzę zdobywa się nie po to, by coś osiągnąć, ale dla niej samej.
- Zakończenie: Szekspir pokazuje, że władza zdobyta zbrodnią staje się więzieniem: im więcej jej ma Makbet, tym bardziej jest samotny i przerażony.
Przykładowy kontekst
„Rok 1984” – George Orwell (literacki): Władza dla samej władzy (O’Brien) i strach jako narzędzie rządzenia.
Uwaga, pułapka
Makbet nie zabija osobiście Banka ani rodziny Makdufa: wysyła morderców. Fleance, syn Banka, ucieka, co niepokoi Makbeta (przepowiednia o potomkach Banka).
W PDF do tego pytania: wypowiedź wzorcowa (365 słów), trzy konteksty do wyboru i trzy pytania komisji z podpowiedziami. Komplet 76 pytań w PDF
Nowe pytania z lektury „Makbet” od 2029 roku
Na maturze w latach 2029–2031 obowiązuje nowa lista CKE (komunikat z 20 sierpnia 2026 r.). Z tej lektury będzie 3 pytania, w tym 1 nowe lub przeredagowane: ich krótkie opracowania są poniżej. Bez zmian zostają: Moralna odpowiedzialność za czyny (teraz nr 15), Czy człowiek decyduje o własnym losie? (teraz nr 16). Pełna lista 78 pytań 2029–2031
Nowe sceny-klucze do pytań od 2029
| Gdzie | Co się dzieje | Pytania 2029–2031 |
|---|---|---|
| Akt I: list i monolog Lady Makbet | żona ocenia męża: „Być wielkim chciałbyś, ambicję masz w sercu, / Ale ci słabość stoi na przeszkodzie”; prosi duchy, by ją „odniewieściły” | 17 |
| Akt I: wahanie Makbeta | „Jedyną moich zamiarów ostrogą / Moja ambicja…” – Makbet wie, że nie ma innego powodu do zbrodni | 17 |
17 Jaki wpływ na człowieka ma żądza władzy?
Nowe pytanie na maturę 2029, 2030 i 2031.
Jaki wpływ na człowieka ma żądza władzy? Omów zagadnienie na podstawie Makbeta Williama Szekspira. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Teza
„Makbet” pokazuje, że żądza władzy zmienia człowieka całkowicie: z dzielnego wodza robi mordercę i tyrana, odbiera mu sumienie, sen, bliskich i sens życia. Żądza władzy jest silniejsza od rozsądku, bo podsyca ją pycha, przepowiednia i namowy, a raz zaspokojona, wymaga kolejnych zbrodni.
Plan odpowiedzi (ok. 4 minuty)
- Wstęp: Na początku Makbet jest bohaterem wojennym, nagradzanym przez króla. Przepowiednia czarownic budzi w nim pragnienie korony.
- Argument 1: Lady Makbet mówi o mężu: „Być wielkim chciałbyś, ambicję masz w sercu, ale ci słabość stoi na przeszkodzie”. Sama prosi duchy, by ją „odniewieściły”, i podjudza męża. Makbet przyznaje, że jedyną ostrogą jego zamiarów jest ambicja. Zabija króla Dunkana.
- Argument 2: Żądza władzy nie kończy się na koronie: Makbet każe zabić Banka i rodzinę Makdufa, traci sen i przyjaciół. Lady Makbet popada w obłęd. Na końcu Makbet mówi, że życie to powieść opowiadana przez idiotę. Władza zdobyta z żądzy niszczy tego, kto jej pragnął.
- Kontekst: „Rok 1984” Orwella: O’Brien mówi, że władzy pragnie się dla niej samej. Żądza władzy staje się celem, który usprawiedliwia każde zło.
- Zakończenie: Szekspir pokazuje, że żądza władzy nie daje szczęścia, tylko pustkę i strach. Kto jej ulega, traci wszystko, co ludzkie.
Przykładowy kontekst
„Rok 1984” – George Orwell (literacki): Władza dla samej władzy: żądza, której nic nie zaspokoi.
Uwaga, pułapka
Żądza władzy jest w Makbecie od początku (sam przyznaje, że ambicja jest jego jedyną ostrogą), a czarownice ją tylko budzą. Nie przedstawiaj go jako wyłącznie ofiary żony.
W PDF do tego pytania: wypowiedź wzorcowa (352 słów), trzy konteksty do wyboru i trzy pytania komisji z podpowiedziami. Pakiet na klasę 1 (2029–2031) w PDF
Pytania jawne z innych lektur
Pełna lista 76 pytań jawnych 2027
Najczęstsze pytania
Ile jest pytań jawnych z lektury „Makbet” na maturze 2027?
3, tak samo na maturze ustnej w 2026, 2027 i 2028 r. (komunikat CKE z 30 sierpnia 2024 r.)
Czy „Makbet” trzeba znać w całości?
Tak: to lektura obowiązkowa czytana w całości, więc pomylenie głównych wątków albo losów bohaterów może być błędem kardynalnym, za który komisja daje 0 punktów.
Czy w odpowiedzi trzeba podać kontekst?
Tak. Za zadanie 1. można dostać 8 punktów tylko wtedy, gdy oprócz lektury przywołasz kontekst (choćby częściowo funkcjonalnie). Bez kontekstu maksimum to 4 punkty.
Czy pytania jawne z lektury „Makbet” zmienią się od 2029 roku?
Tak, częściowo. Na liście 2029–2031 (komunikat CKE z 20 sierpnia 2026 r.) z lektury „Makbet” są 3 pytania: 2 bez zmian i 1 nowe lub przeredagowane. Opisujemy je w części „Nowe pytania od 2029 roku”.
Źródła. Lista zadań: komunikat dyrektora CKE z 30 sierpnia 2024 r. (zadania jawne w latach 2026–2028) i komunikat z 20 sierpnia 2026 r. (zadania jawne w latach 2029–2031). Zasady oceniania: informator CKE o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025. Opracowania: Mateusz Będkowski. Fakty sprawdzone w tekstach lektur. Zgłoś błąd
Aktualizacja: 2026-10-10.
