Strona główna › Matura z polskiego › Pytania jawne › Satyry
Oświecenie · 1 pytanie na maturze ustnej
„Satyry”: pytania jawne na maturę ustną 2027 i 2028
Ignacy Krasicki (1735–1801), biskup warmiński i „książę poetów”, w „Satyrach” (1779) krytykuje wady szlachty i obyczajów epoki stanisławowskiej. Na maturze wybierasz jedną satyrę. Najczęściej omawia się „Żonę modną”: szlachcic Piotr żeni się dla posagu z modną damą, która rujnuje mu majątek. Inne: „Pijaństwo”, „Do króla”, „Świat zepsuty”.
Lektura obowiązkowa czytana we fragmentach.
Sceny-klucze: to musisz pamiętać
| Gdzie | Co się dzieje | Pytania |
|---|---|---|
| „Żona modna”: początek | przyjaciel gratuluje Piotrowi ślubu, a ten dziękuje ozięble; żenił się dla posagu: „cztery wsie dziedziczne” | 18 |
| „Żona modna”: intercyza i podróż | zima w mieście, osobne pokoje, własny powóz; w karecie psy, kot, ptaki w klatkach | 18 |
| „Żona modna”: dwór i ogród | francuska służba, nowe meble i porcelana; ogród „angielski” z cyprysami, kioskiem, meczecikiem i „kościołem Dyjanny” | 18 |
| „Żona modna”: koniec | długi i powrót do miasta; Piotr wzdycha: „Próżny żal, jak mówią, po szkodzie” | 18 |
18 Wady ludzkie w krzywym zwierciadle satyry.
Zostaje na liście 2029–2031 bez zmian, jako pytanie 20.
Wady ludzkie w krzywym zwierciadle satyry. Omów zagadnienie na podstawie znanej Ci satyry Ignacego Krasickiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Teza
W „Żonie modnej” Krasicki pokazuje w krzywym zwierciadle satyry dwie wady naraz: chciwość męża, który żeni się dla posagu, i próżność żony, która dla mody niszczy dom i majątek. Śmieszność postaci służy pouczeniu: ślepe naśladowanie cudzoziemskich mód i małżeństwo dla pieniędzy prowadzą do ruiny.
Plan odpowiedzi (ok. 4 minuty)
- Wstęp: Satyra ośmiesza wady, żeby je naprawić. Krasicki, biskup i poeta oświecenia, robi to z humorem, ale celnie.
- Argument 1: Piotr ożenił się dla posagu („cztery wsie dziedziczne”) i już w intercyzie zgodził się na zimy w mieście, osobne pokoje i powóz dla żony. To jego wada: chciwość i wygodnictwo. Teraz ozięble przyjmuje gratulacje.
- Argument 2: Żona wiezie w karecie psy, kota i ptaki w klatkach, zwalnia starą służbę, sprowadza francuskiego kucharza, urządza dom i „angielski” ogród z cyprysami, kioskiem i „kościołem Dyjanny”. Wydatki przerastają dochody, wracają do miasta, a Piotr mówi tylko: „Próżny żal… po szkodzie”.
- Kontekst: „Skąpiec” Moliera: komedia charakteru, w której śmiech ośmiesza jedną wadę (skąpstwo) i jej skutki dla rodziny.
- Zakończenie: Krasicki ośmiesza oboje małżonków: chciwość męża i próżność żony. Satyra uczy przez śmiech, jak nie żyć.
Przykładowy kontekst
„Skąpiec” – Molier (literacki): Komedia charakteru: przesadna wada (skąpstwo) pokazana tak, by śmieszyła i przestrzegała.
Uwaga, pułapka
Piotr nie jest niewinną ofiarą: żenił się dla majątku i zgodził się na warunki intercyzy. Satyra ośmiesza oboje małżonków, nie tylko żonę.
W PDF do tego pytania: wypowiedź wzorcowa (354 słów), trzy konteksty do wyboru i trzy pytania komisji z podpowiedziami. Komplet 76 pytań w PDF
Pytania z lektury „Satyry” od 2029 roku
Na nowej liście CKE na lata 2029–2031 z tej lektury jest 1 pytanie i wszystkie przechodzą bez zmian ze starej listy. Zmienia się tylko numeracja: dawne 18 to teraz 20. Opracowania z tej strony przydadzą się więc też na maturze 2029, 2030 i 2031. Pełna lista 78 pytań 2029–2031
Pytania jawne z innych lektur
Pełna lista 76 pytań jawnych 2027
Najczęstsze pytania
Ile jest pytań jawnych z lektury „Satyry” na maturze 2027?
1, tak samo na maturze ustnej w 2026, 2027 i 2028 r. (komunikat CKE z 30 sierpnia 2024 r.)
Czy „Satyry” trzeba znać w całości?
Na maturze obowiązują fragmenty. Odwołuj się do scen, które naprawdę znasz, i nie dopowiadaj szczegółów, których nie jesteś pewien.
Czy w odpowiedzi trzeba podać kontekst?
Tak. Za zadanie 1. można dostać 8 punktów tylko wtedy, gdy oprócz lektury przywołasz kontekst (choćby częściowo funkcjonalnie). Bez kontekstu maksimum to 4 punkty.
Czy pytania jawne z lektury „Satyry” zmienią się od 2029 roku?
Z lektury „Satyry” na liście 2029–2031 jest 1 pytanie i wszystkie przechodzą bez zmian ze starej listy, zmienia się tylko numeracja. Opracowania z tej strony przydadzą się też na maturze 2029, 2030 i 2031.
Źródła. Lista zadań: komunikat dyrektora CKE z 30 sierpnia 2024 r. (zadania jawne w latach 2026–2028) i komunikat z 20 sierpnia 2026 r. (zadania jawne w latach 2029–2031). Zasady oceniania: informator CKE o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025. Opracowania: Mateusz Będkowski. Fakty sprawdzone w tekstach lektur. Zgłoś błąd
Aktualizacja: 2026-10-10.
