Strona główna › Matura z polskiego › Pytania jawne › Wesele
Młoda Polska · 5 pytań na maturze ustnej
„Wesele”: pytania jawne na maturę ustną 2027 i 2028
Dramat Stanisława Wyspiańskiego wystawiony w 1901 r. w Krakowie. Inspiracją było prawdziwe wesele poety Lucjana Rydla z chłopką Jadwigą Mikołajczykówną w Bronowicach. Akt I jest realistyczny (rozmowy inteligencji z chłopami), akt II fantastyczny (zjawy przychodzą do gości), a w akcie III wesele zamiera w chocholim tańcu.
Lektura obowiązkowa czytana w całości. Streszczenie i test znajdziesz na stronie „Wesele” w hubie lektur.
Sceny-klucze: to musisz pamiętać
| Gdzie | Co się dzieje | Pytania |
|---|---|---|
| Akt I | rozmowy „panów” z chłopami: Czepiec i Dziennikarz („Cóż tam, panie, w polityce?”), Pan Młody i Panna Młoda, Gospodarz („chłop potęgą jest i basta”); Poeta i Rachela zapraszają Chochoła | 42, 43, 46 |
| Akt II: zjawy | Widmo do Maryny, Stańczyk do Dziennikarza, Rycerz do Poety, Hetman do Pana Młodego, Upiór (Szela) do Dziada, Wernyhora do Gospodarza | 44, 45 |
| Akt II: Wernyhora | daje Gospodarzowi złoty róg: o świcie trzeba zebrać naród do czynu; Gospodarz posyła z rogiem Jaśka | 43, 44, 45 |
| Akt III | chłopi z kosami czekają na znak, Gospodarz śpi i nie pamięta; Jasiek gubi róg, schylając się po czapkę z pawimi piórami | 42, 43, 44 |
| Finał | Chochoł gra, wszyscy tańczą w letargu: „Miałeś, chamie, złoty róg” | 43, 44, 46 |
42 Co utrudnia porozumienie między przedstawicielami różnych grup społecznych?
Od 2029 w nowym brzmieniu: pytanie 43.
Co utrudnia porozumienie między przedstawicielami różnych grup społecznych? Omów zagadnienie na podstawie Wesela Stanisława Wyspiańskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Teza
W „Weselu” porozumienie inteligencji z chłopami utrudniają wzajemne stereotypy, różnica języka i doświadczeń oraz pamięć dawnych krzywd. Inteligencja zachwyca się wsią jak dekoracją, chłopi czują się traktowani z góry, a obie strony mówią o Polsce, ale się nie słyszą.
Plan odpowiedzi (ok. 4 minuty)
- Wstęp: Wesele inteligenta z chłopką wydaje się symbolem jedności narodu. Wyspiański pokazuje, że to jedność tylko na pokaz.
- Argument 1: Akt I: Dziennikarz zbywa Czepca, który pyta o politykę i Chiny, i mówi, że chce tylko, by „polska wieś” była spokojna. Pan Młody zachwyca się wsią jak obrazkiem, Gospodarz mówi, że „chłop potęgą jest”, ale nikt nie traktuje chłopa jak partnera.
- Argument 2: Pamięć krzywd: w akcie II do Dziada przychodzi Upiór, Jakub Szela, przywódca rabacji galicyjskiej z 1846 r., z plamami krwi. Między dworem a wsią stoi krew i nieufność. Czepiec odpowiada Dziennikarzowi, że chłopi rwą się do bitki, a panowie mogliby wiele, „ino oni nie chcom chcieć”.
- Kontekst: Rabacja galicyjska 1846 r.: chłopi, podburzeni przez Austriaków, mordowali szlachtę przygotowującą powstanie. Pamięć tej zbrodni dzieliła obie grupy przez dziesięciolecia.
- Zakończenie: Porozumienie utrudnia nie tylko klasa, ale brak prawdziwej wspólnej sprawy i rozmowy na równi.
Przykładowy kontekst
Rabacja galicyjska (1846) (historyczny): Chłopskie powstanie pod wodzą Szeli przeciw szlachcie, wykorzystane przez Austrię. Trauma na dziesięciolecia.
Uwaga, pułapka
Pan Młody to poeta z miasta (pierwowzór: Lucjan Rydel), a Panna Młoda to chłopka. Nie odwracaj ról. Upiór to Szela, a nie Hetman.
W PDF do tego pytania: wypowiedź wzorcowa (378 słów), trzy konteksty do wyboru i trzy pytania komisji z podpowiedziami. Pakiet „Wesele” w PDF
43 Rola chłopów i inteligencji w sprawie niepodległościowej.
Zostaje na liście 2029–2031 bez zmian, jako pytanie 44.
Rola chłopów i inteligencji w sprawie niepodległościowej. Omów zagadnienie na podstawie Wesela Stanisława Wyspiańskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Teza
W „Weselu” chłopi są siłą gotową do walki o niepodległość, a inteligencja powinna ją poprowadzić. Wyspiański pokazuje jednak, że inteligencja zawodzi: śpi, zapomina i gubi wezwanie, a chłopi bez przywódców zostają z kosami w rękach. Szansa na czyn zostaje zmarnowana.
Plan odpowiedzi (ok. 4 minuty)
- Wstęp: Wernyhora przynosi wezwanie do powstania. Spełnienie zależy od współpracy inteligencji i chłopów.
- Argument 1: Wernyhora daje złoty róg Gospodarzowi, przedstawicielowi inteligencji: o świcie trzeba zwołać naród. Gospodarz przekazuje róg Jaśkowi, a sam idzie spać i w akcie III nic nie pamięta.
- Argument 2: Chłopi są gotowi: Czepiec przypomina Głowackiego i mówi, że panowie „nie chcom chcieć”, a w akcie III chłopi przychodzą z kosami. Nie mają jednak przywódcy. Jasiek gubi róg, gdy schyla się po czapkę z pawimi piórami. Zostaje mu „ino sznur”, a Chochoł wprowadza wszystkich w letarg.
- Kontekst: Kościuszko i kosynierzy pod Racławicami (1794): przykład udanego sojuszu dowódcy z chłopami, o którym marzy „Wesele”.
- Zakończenie: Wyspiański pokazuje, że niepodległość wymaga wspólnego czynu, a przeszkodą są przywiązanie do pozorów i bierność elit.
Przykładowy kontekst
Bitwa pod Racławicami (1794) (historyczny): Chłopi-kosynierzy pod wodzą Kościuszki zdobywają armaty. Wzór sojuszu, który w „Weselu” się nie udaje.
Uwaga, pułapka
Złoty róg dostaje od Wernyhory Gospodarz, a nie Jasiek. Jasiek dostaje go od Gospodarza. Róg gubi Jasiek, schylając się po czapkę.
W PDF do tego pytania: wypowiedź wzorcowa (367 słów), trzy konteksty do wyboru i trzy pytania komisji z podpowiedziami. Pakiet „Wesele” w PDF
44 Sen o Polsce czy sąd nad Polską?
Tylko do matury 2028: tego pytania nie ma na liście 2029–2031.
Sen o Polsce czy sąd nad Polską? Omów zagadnienie na podstawie Wesela Stanisława Wyspiańskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Teza
„Wesele” jest jednocześnie snem o Polsce i sądem nad nią. W snach i widzeniach wraca marzenie o wolności i dawnej wielkości, ale każda zjawa obnaża słabość tego, kogo odwiedza. Ostatecznym wyrokiem jest chocholi taniec, czyli obraz narodu, który śni o wolności, a nie potrafi się obudzić.
Plan odpowiedzi (ok. 4 minuty)
- Wstęp: Akcja toczy się nocą, w nastroju półsnu. Zjawy przypominają, o czym marzą bohaterowie, ale też, czego się wstydzą.
- Argument 1: Sen o Polsce: Rycerz pokazuje Poecie dawną potęgę, Wernyhora przynosi złoty róg i obietnicę powstania. Goście marzą o czynie i wielkości.
- Argument 2: Sąd nad Polską: Hetman wyrzuca Panu Młodemu zdradę magnatów, Upiór przypomina Dziadowi rzeź 1846 r., Stańczyk mówi Dziennikarzowi o niemocy. Finał: chocholi taniec, czyli wyrok uśpienia narodu.
- Kontekst: „Dziady” cz. III: Widzenie ks. Piotra też jest snem o Polsce, ale pełnym nadziei. Wyspiański prowadzi z romantyzmem polemikę: sen nie prowadzi do czynu.
- Zakończenie: Wyspiański śni o Polsce po to, by ją osądzić. Sen ma obudzić, a nie uśpić.
Przykładowy kontekst
„Dziady” cz. III – Adam Mickiewicz (literacki): Widzenie ks. Piotra: sen o Polsce-Chrystusie z obietnicą zmartwychwstania. Wyspiański odpowiada snem z wyrokiem.
Uwaga, pułapka
Stańczyk przychodzi do Dziennikarza, a nie do Poety. Do Poety przychodzi Rycerz. Hetman przychodzi do Pana Młodego.
W PDF do tego pytania: wypowiedź wzorcowa (362 słów), trzy konteksty do wyboru i trzy pytania komisji z podpowiedziami. Pakiet „Wesele” w PDF
45 Symboliczne znaczenie widm i zjaw.
Zostaje na liście 2029–2031 bez zmian, jako pytanie 45.
Symboliczne znaczenie widm i zjaw. Omów zagadnienie na podstawie Wesela Stanisława Wyspiańskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Teza
Widma i zjawy w „Weselu” są symbolami, które wydobywają ukryte myśli, lęki i winy uczestników wesela. Każda zjawa przychodzi do konkretnej osoby i mówi o tym, co ta osoba wypiera: o dawnej miłości, o zdradzie, o krwi, o niemocy i o szansie na czyn. Razem tworzą obraz polskiego sumienia.
Plan odpowiedzi (ok. 4 minuty)
- Wstęp: Zjawy z aktu II są „zaproszone” przez samych gości. Wyspiański sugeruje, że wychodzą z ich wyobraźni i sumienia.
- Argument 1: Zjawy prywatne: Chochoł (do Isi) to krzak róży okryty na zimę, symbol uśpienia i nadziei. Widmo (do Maryny) to zmarły narzeczony, symbol romantycznej miłości i przemijania. Stańczyk (do Dziennikarza) to symbol mądrości i niemocy polityki.
- Argument 2: Zjawy narodowe: Rycerz (do Poety) to dawna potęga i pustka pod zbroją, Hetman (do Pana Młodego) zdrada magnatów, Upiór-Szela (do Dziada) krew rabacji, a Wernyhora (do Gospodarza) to nadzieja i złoty róg.
- Kontekst: Ballady Mickiewicza (np. „Romantyczność”, „Lilije”): duchy pojawiają się tam, gdzie jest wina albo niezałatwiona sprawa. Wyspiański przenosi ten romantyczny chwyt w sferę polityki.
- Zakończenie: Zjawy to sumienie narodu: każda pokazuje inną słabość, a razem wyjaśniają, dlaczego czyn się nie udaje.
Przykładowy kontekst
Ballady i „Romantyczność” – Adam Mickiewicz (literacki): Duchy jako znak niezałatwionej winy lub uczucia. Karusia widzi zmarłego Jasieńka.
Uwaga, pułapka
Pary zjaw i osób: Chochoł → Isia, Widmo → Maryna, Stańczyk → Dziennikarz, Rycerz → Poeta, Hetman → Pan Młody, Upiór → Dziad, Wernyhora → Gospodarz. Nie myl ich.
W PDF do tego pytania: wypowiedź wzorcowa (364 słów), trzy konteksty do wyboru i trzy pytania komisji z podpowiedziami. Pakiet „Wesele” w PDF
46 Motyw tańca.
Zostaje na liście 2029–2031 bez zmian, jako pytanie 46.
Motyw tańca. Omów zagadnienie na podstawie Wesela Stanisława Wyspiańskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Teza
Taniec jest w „Weselu” symbolem: na początku wspólna zabawa pozornie łączy inteligencję i chłopów, a na końcu chocholi taniec pokazuje naród uśpiony, kręcący się w kółko i niezdolny do czynu. Taniec zastępuje w dramacie działanie.
Plan odpowiedzi (ok. 4 minuty)
- Wstęp: W didaskaliach Wyspiański zaznacza, że przez cały czas za drzwiami słychać muzykę i trwa taniec. To tło całego dramatu.
- Argument 1: Akt I: goście wchodzą do izby w parach, wprost z tańca, rozmawiają chwilę i wracają do tańca. Wspólna zabawa „panów” i chłopów wydaje się jednością, ale rozmowy pokazują, że to tylko pozór.
- Argument 2: Finał (akt III): Chochoł gra, a wszyscy, z kosami w rękach, tańczą powoli, jak w transie. Chocholi taniec oznacza marazm, uśpienie i krąg niemocy, czyli przeciwieństwo marszu do walki.
- Kontekst: „Tango” Mrożka: w finale cham Edek tańczy tango „La Cumparsita” z Eugeniuszem nad ciałem Artura. Taniec jako obraz nowego, prymitywnego porządku.
- Zakończenie: Taniec w „Weselu” to obraz społeczeństwa, które woli kręcić się w kółko niż iść naprzód.
Przykładowy kontekst
„Tango” – Sławomir Mrożek (literacki): Finałowe tango Edka z Eugeniuszem nad ciałem Artura: taniec jako znak władzy chama i upadku wartości.
Uwaga, pułapka
Chocholi taniec to nie radosny taniec weselny. To taniec w letargu, „jak we śnie”, przy grze Chochoła, gdy wszyscy czekają na znak, który nie nadchodzi.
W PDF do tego pytania: wypowiedź wzorcowa (361 słów), trzy konteksty do wyboru i trzy pytania komisji z podpowiedziami. Pakiet „Wesele” w PDF
Nowe pytania z lektury „Wesele” od 2029 roku
Na maturze w latach 2029–2031 obowiązuje nowa lista CKE (komunikat z 20 sierpnia 2026 r.). Z tej lektury będzie 5 pytań, w tym 2 nowe lub przeredagowane: ich krótkie opracowania są poniżej. Bez zmian zostają: Rola chłopów i inteligencji w sprawie niepodległościowej (teraz nr 44), Symboliczne znaczenie widm i zjaw (teraz nr 45), Motyw tańca (teraz nr 46). Pełna lista 78 pytań 2029–2031
Nowe sceny-klucze do pytań od 2029
| Gdzie | Co się dzieje | Pytania 2029–2031 |
|---|---|---|
| Akt I: artyści na wsi | Poeta: na wsi jak „u siebie za pazuchą”; Pan Młody chce prostoty („zamiast wody, że chcę mleka”); Rachel widzi chatę jak „arkę w powodzi”; Poeta i Panna Młoda: „A to Polska właśnie” | 47 |
| Gospodarz | malarz, który od lat żyje wśród chłopów; zarzuca miastowym, że wieś jest dla nich modą, „szopką” | 47 |
43 Co sprawia, że osiągnięcie porozumienie między przedstawicielami różnych grup społecznych jest trudne?
Nowe brzmienie pytania 42 z listy 2026–2028: „Co utrudnia porozumienie między przedstawicielami różnych grup społecznych?”.
Co sprawia, że osiągnięcie porozumienie między przedstawicielami różnych grup społecznych jest trudne? Omów zagadnienie na podstawie Wesela Stanisława Wyspiańskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Teza
W „Weselu” porozumienie inteligencji z chłopami utrudniają wzajemne stereotypy, różnica języka i doświadczeń oraz pamięć dawnych krzywd. Inteligencja zachwyca się wsią jak dekoracją, chłopi czują się traktowani z góry, a obie strony mówią o Polsce, ale się nie słyszą.
Plan odpowiedzi (ok. 4 minuty)
- Wstęp: Wesele inteligenta z chłopką wydaje się symbolem jedności narodu. Wyspiański pokazuje, że to jedność tylko na pokaz.
- Argument 1: Akt I: Dziennikarz zbywa Czepca, który pyta o politykę i Chiny, i mówi, że chce tylko, by „polska wieś” była spokojna. Pan Młody zachwyca się wsią jak obrazkiem, Gospodarz mówi, że „chłop potęgą jest”, ale nikt nie traktuje chłopa jak partnera.
- Argument 2: Pamięć krzywd: w akcie II do Dziada przychodzi Upiór, Jakub Szela, przywódca rabacji galicyjskiej z 1846 r., z plamami krwi. Między dworem a wsią stoi krew i nieufność. Czepiec odpowiada Dziennikarzowi, że chłopi rwą się do bitki, a panowie mogliby wiele, „ino oni nie chcom chcieć”.
- Kontekst: Rabacja galicyjska 1846 r.: chłopi, podburzeni przez Austriaków, mordowali szlachtę przygotowującą powstanie. Pamięć tej zbrodni dzieliła obie grupy przez dziesięciolecia.
- Zakończenie: Porozumienie utrudnia nie tylko klasa, ale brak prawdziwej wspólnej sprawy i rozmowy na równi.
Przykładowy kontekst
Rabacja galicyjska (1846) (historyczny): Chłopskie powstanie pod wodzą Szeli przeciw szlachcie, wykorzystane przez Austrię. Trauma na dziesięciolecia.
Uwaga, pułapka
Pan Młody to poeta z miasta (pierwowzór: Lucjan Rydel), a Panna Młoda to chłopka. Nie odwracaj ról. Upiór to Szela, a nie Hetman.
W PDF do tego pytania: wypowiedź wzorcowa (382 słów), trzy konteksty do wyboru i trzy pytania komisji z podpowiedziami. Pakiet „Wesele” 2029–2031 w PDF
47 Znaczenie wsi w życiu artysty.
Nowe pytanie na maturę 2029, 2030 i 2031.
Znaczenie wsi w życiu artysty. Omów zagadnienie na podstawie Wesela Stanisława Wyspiańskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Teza
W „Weselu” wieś jest dla artystów źródłem inspiracji, ucieczką od miejskiej nudy i obrazem „prawdziwej Polski”. Wyspiański pokazuje jednak, że to w dużej mierze wieś wyobrażona: piękna dekoracja, za którą artyści nie widzą prawdziwych ludzi, ich krzywd i pamięci rabacji.
Plan odpowiedzi (ok. 4 minuty)
- Wstęp: Wesele w Bronowicach to wesele poety z chłopką, a wśród gości są malarze, poeci i dziennikarze. Wieś była wtedy modna wśród krakowskich artystów.
- Argument 1: Wieś jako natchnienie: Poeta mówi Czepcowi, że czuje się na wsi „jak u siebie za pazuchą”, Rachel widzi chatę jak „arkę w powodzi” i chce, by zaproszono na wesele całą poezję. Poeta pyta Pannę Młodą, co bije pod gorsetem, i słyszy „serce”, a odpowiada: „A to Polska właśnie”.
- Argument 2: Wieś jako ucieczka i maska: Pan Młody chce prostego życia („zamiast wody, że chcę mleka”), ale woli nie myśleć o rabacji, bo psuje mu wizję wsi. Gospodarz, malarz żyjący od lat na wsi, pod koniec aktu II zarzuca miastowym, że wieś jest dla nich modą i „szopką”.
- Kontekst: Młodopolska chłopomania: krakowscy artyści (np. Włodzimierz Tetmajer, Lucjan Rydel) żenili się z chłopkami i osiedlali na wsi; to oni byli pierwowzorami Gospodarza i Pana Młodego.
- Zakończenie: Dla artystów wieś jest inspiracją i marzeniem o Polsce, ale Wyspiański pokazuje, że kocha się tu raczej obraz wsi niż żywych chłopów.
Przykładowy kontekst
Chłopomania w Młodej Polsce (Tetmajer, Rydel) (historyczny): Moda na wieś: małżeństwa z chłopkami, stroje, sztuka inspirowana folklorem.
Uwaga, pułapka
„A to Polska właśnie” mówi Poeta, nie Pan Młody. Gospodarz to malarz (pierwowzór: Włodzimierz Tetmajer), który od lat mieszka na wsi, a nie chłop.
W PDF do tego pytania: wypowiedź wzorcowa (372 słów), trzy konteksty do wyboru i trzy pytania komisji z podpowiedziami. Pakiet „Wesele” 2029–2031 w PDF
Pytania jawne z innych lektur
Pełna lista 76 pytań jawnych 2027
Najczęstsze pytania
Ile jest pytań jawnych z lektury „Wesele” na maturze 2027?
5, tak samo na maturze ustnej w 2026, 2027 i 2028 r. (komunikat CKE z 30 sierpnia 2024 r.)
Czy „Wesele” trzeba znać w całości?
Tak: to lektura obowiązkowa czytana w całości, więc pomylenie głównych wątków albo losów bohaterów może być błędem kardynalnym, za który komisja daje 0 punktów.
Czy w odpowiedzi trzeba podać kontekst?
Tak. Za zadanie 1. można dostać 8 punktów tylko wtedy, gdy oprócz lektury przywołasz kontekst (choćby częściowo funkcjonalnie). Bez kontekstu maksimum to 4 punkty.
Czy pytania jawne z lektury „Wesele” zmienią się od 2029 roku?
Tak, częściowo. Na liście 2029–2031 (komunikat CKE z 20 sierpnia 2026 r.) z lektury „Wesele” jest 5 pytań: 3 bez zmian i 2 nowe lub przeredagowane. Opisujemy je w części „Nowe pytania od 2029 roku”.
Źródła. Lista zadań: komunikat dyrektora CKE z 30 sierpnia 2024 r. (zadania jawne w latach 2026–2028) i komunikat z 20 sierpnia 2026 r. (zadania jawne w latach 2029–2031). Zasady oceniania: informator CKE o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025. Opracowania: Mateusz Będkowski. Fakty sprawdzone w tekstach lektur. Zgłoś błąd
Aktualizacja: 2026-10-10.
