Strona główna › Matura z polskiego › Pytania jawne › Profesor Andrews w Warszawie
Literatura współczesna · 1 pytanie na maturze ustnej
„Profesor Andrews w Warszawie”: pytania jawne na maturę ustną 2027 i 2028
Opowiadanie Olgi Tokarczuk ze zbioru „Gra na wielu bębenkach” (2001). Angielski profesor psychologii przylatuje do Warszawy w przeddzień ogłoszenia stanu wojennego (13 grudnia 1981 r.), by wygłosić wykład. Przewodniczka Gosha zostawia go w mieszkaniu w bloku i nie wraca, telefony nie działają, a on, nie znając języka, błąka się po zimowym mieście pełnym żołnierzy i czołgów. Na podstawie opowiadania powstał film „Zima pod znakiem Wrony”.
Lektura obowiązkowa czytana w całości.
Sceny-klucze: to musisz pamiętać
| Gdzie | Co się dzieje | Pytania |
|---|---|---|
| Przylot | profesor jest pełen optymizmu; w samolocie przypomina sobie sen o wronie, który odczytuje jako dobry znak | 75 |
| Pierwszy ranek | sam w mieszkaniu; telefon głuchy; za oknem czołg i żołnierze; wykład się nie odbywa | 75 |
| Błądzenie po mieście | bar mleczny, gdzie porozumiewa się gestem; autobus w złą stronę; powrót pieszo przez most; puste sklepy, kolejki | 75 |
| Kolejka po karpia i choinka | Andrews staje w kolejkach jak wszyscy, kupuje choinkę; myśli, że ma epizod psychotyczny | 75 |
| Ratunek | zwykły mężczyzna zabiera go do domu: karp w wannie; odwozi go do ambasady; jedyne zdanie po polsku z kolejki po karpia | 75 |
75 Stan wojenny z perspektywy obcokrajowca.
Zostaje na liście 2029–2031 bez zmian, jako pytanie 77.
Stan wojenny z perspektywy obcokrajowca. Omów zagadnienie na podstawie utworu Profesor Andrews w Warszawie Olgi Tokarczuk. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Teza
Tokarczuk pokazuje stan wojenny oczami Anglika, który nie zna języka ani realiów i nie rozumie, co się dzieje. Dzięki tej perspektywie widać absurd i grozę tamtych dni: puste sklepy, czołgi, głuche telefony i ludzi, którzy żyją dalej. Obcokrajowiec przeżywa jak koszmar to, co Polacy znali jako codzienność.
Plan odpowiedzi (ok. 4 minuty)
- Wstęp: Opowiadanie nie mówi o polityce wprost. Pokazuje stan wojenny przez doświadczenie kogoś, kto niczego nie rozumie.
- Argument 1: Profesor przylatuje pełen optymizmu i śni o wronie, którą jego szkoła psychologii odczytuje jako znak zmiany na lepsze. Rano budzi się sam, telefon nie działa, za oknem stoi czołg. Wrona okazuje się zapowiedzią WRON, czyli wojskowej junty.
- Argument 2: Andrews błądzi po mieście jak w labiryncie: w barze mlecznym porozumiewa się gestem, wsiada do autobusu w złą stronę, widzi puste sklepy i kolejki po karpia. Jego wiedza psychologiczna jest bezużyteczna. Ratuje go zwykły człowiek, który zabiera go do domu (karp w wannie) i odwozi do ambasady.
- Kontekst: „Rok 1984” Orwella: przestrzeń państwa totalitarnego jako labirynt i kontrola (telefony, żołnierze). Andrews, w przeciwieństwie do Winstona, nawet nie wie, że jest obserwowany.
- Zakończenie: Perspektywa obcokrajowca odsłania absurd stanu wojennego i pokazuje, jak bardzo rzeczywistość PRL była niezrozumiała dla świata.
Przykładowy kontekst
„Rok 1984” – George Orwell (literacki): Labirynt totalitarnego państwa, inwigilacja i bezradność jednostki.
Uwaga, pułapka
Andrews to psycholog z Anglii (z Londynu), a nie dziennikarz. Do Warszawy przylatuje tuż przed 13 grudnia, więc o stanie wojennym dowiaduje się dopiero na miejscu (i długo go nie rozumie).
W PDF do tego pytania: wypowiedź wzorcowa (391 słów), trzy konteksty do wyboru i trzy pytania komisji z podpowiedziami. Komplet 76 pytań w PDF
Pytania z lektury „Profesor Andrews w Warszawie” od 2029 roku
Na nowej liście CKE na lata 2029–2031 z tej lektury jest 1 pytanie i wszystkie przechodzą bez zmian ze starej listy. Zmienia się tylko numeracja: dawne 75 to teraz 77. Opracowania z tej strony przydadzą się więc też na maturze 2029, 2030 i 2031. Pełna lista 78 pytań 2029–2031
Pytania jawne z innych lektur
Pełna lista 76 pytań jawnych 2027
Najczęstsze pytania
Ile jest pytań jawnych z lektury „Profesor Andrews w Warszawie” na maturze 2027?
1, tak samo na maturze ustnej w 2026, 2027 i 2028 r. (komunikat CKE z 30 sierpnia 2024 r.)
Czy „Profesor Andrews w Warszawie” trzeba znać w całości?
Tak: to lektura obowiązkowa czytana w całości, więc pomylenie głównych wątków albo losów bohaterów może być błędem kardynalnym, za który komisja daje 0 punktów.
Czy w odpowiedzi trzeba podać kontekst?
Tak. Za zadanie 1. można dostać 8 punktów tylko wtedy, gdy oprócz lektury przywołasz kontekst (choćby częściowo funkcjonalnie). Bez kontekstu maksimum to 4 punkty.
Czy pytania jawne z lektury „Profesor Andrews w Warszawie” zmienią się od 2029 roku?
Z lektury „Profesor Andrews w Warszawie” na liście 2029–2031 jest 1 pytanie i wszystkie przechodzą bez zmian ze starej listy, zmienia się tylko numeracja. Opracowania z tej strony przydadzą się też na maturze 2029, 2030 i 2031.
Źródła. Lista zadań: komunikat dyrektora CKE z 30 sierpnia 2024 r. (zadania jawne w latach 2026–2028) i komunikat z 20 sierpnia 2026 r. (zadania jawne w latach 2029–2031). Zasady oceniania: informator CKE o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025. Opracowania: Mateusz Będkowski. Fakty sprawdzone w tekstach lektur. Zgłoś błąd
Aktualizacja: 2026-10-10.
