Strona główna › Matura z polskiego › Pytania jawne › Biblia
Antyk · 3 pytania na maturze ustnej
„Biblia”: pytania jawne na maturę ustną 2027 i 2028
Na maturze obowiązują fragmenty trzech ksiąg Biblii. Księga Hioba (Stary Testament) to opowieść o sprawiedliwym, który traci wszystko. Księga Koheleta (Eklezjastesa) to rozważania mędrca o przemijaniu: „marność nad marnościami”. Apokalipsa św. Jana (Nowy Testament) to prorocze wizje końca świata i nowego Jeruzalem.
Lektura obowiązkowa czytana we fragmentach.
Sceny-klucze: to musisz pamiętać
| Gdzie | Co się dzieje | Pytania |
|---|---|---|
| Hiob: prolog w niebie | szatan zakłada się z Bogiem o wierność Hioba; Hiob traci majątek, dzieci i zdrowie: „Pan dał, Pan wziął” | 1 |
| Hiob: przyjaciele | Elifaz, Bildad i Sofar twierdzą, że cierpienie to kara za grzechy; Hiob broni swojej niewinności i wzywa Boga | 1 |
| Hiob: mowa Boga z wichru | Bóg pyta: „Gdzie byłeś, gdy zakładałem ziemię?”; Hiob uznaje Jego wielkość i zostaje nagrodzony | 1 |
| Kohelet | „Marność nad marnościami i wszystko marność”; „nic nowego pod słońcem”; „wszystko ma swój czas”; rada: ciesz się życiem i bój się Boga | 2 |
| Apokalipsa | Jan na Patmos; Baranek i księga z siedmioma pieczęciami; czterej jeźdźcy; siedem trąb; Niewiasta i Smok; Bestia (666); upadek Babilonu; sąd; nowe niebo i nowa ziemia | 3 |
1 Motyw cierpienia niezawinionego.
Tylko do matury 2028: tego pytania nie ma na liście 2029–2031.
Motyw cierpienia niezawinionego. Omów zagadnienie na podstawie znanych Ci fragmentów Księgi Hioba. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Teza
Księga Hioba pokazuje, że cierpienie nie zawsze jest karą za grzech. Hiob jest niewinny, a mimo to traci wszystko. Odpowiedzią nie jest wyjaśnienie, dlaczego cierpi, ale spotkanie z Bogiem i zaufanie, że ludzki rozum nie obejmuje całego porządku świata.
Plan odpowiedzi (ok. 4 minuty)
- Wstęp: Pytanie, dlaczego cierpią niewinni, jest jednym z najstarszych pytań ludzkości. Księga Hioba stawia je wprost.
- Argument 1: Hiob jest sprawiedliwy, a szatan zakłada się z Bogiem, że odwróci się od Niego w nieszczęściu. Hiob traci majątek, dzieci i zdrowie, a jednak mówi: „Pan dał, Pan wziął”. Jego cierpienie jest niezawinione.
- Argument 2: Przyjaciele (Elifaz, Bildad, Sofar) twierdzą, że cierpienie musi być karą za grzechy. Hiob się z tym nie zgadza, broni niewinności i domaga się odpowiedzi od Boga. Bóg przemawia z wichru, nie tłumaczy, ale pokazuje ogrom stworzenia. Hiob się korzy i zostaje nagrodzony, a przyjaciele zganieni.
- Kontekst: „Dżuma” Camusa: śmierć syna sędziego Othona wstrząsa ks. Paneloux. Cierpienie dziecka nie daje się wytłumaczyć karą za grzechy.
- Zakończenie: Księga Hioba odrzuca proste wyjaśnienie cierpienia jako kary i uczy zaufania tam, gdzie rozum nie znajduje odpowiedzi.
Przykładowy kontekst
„Dżuma” – Albert Camus (literacki): Agonia syna sędziego Othona: ks. Paneloux przestaje głosić, że zaraza jest karą. Rieux buntuje się przeciw światu, w którym cierpią dzieci.
Uwaga, pułapka
Hiob nie przeklina Boga, choć namawia go do tego żona. Spiera się z Bogiem, ale Go nie odrzuca. Przyjaciele nie mają racji: na końcu Bóg ich gani.
W PDF do tego pytania: wypowiedź wzorcowa (385 słów), trzy konteksty do wyboru i trzy pytania komisji z podpowiedziami. Komplet 76 pytań w PDF
2 Człowiek wobec niestałości świata.
Zostaje na liście 2029–2031 bez zmian, jako pytanie 2.
Człowiek wobec niestałości świata. Omów zagadnienie na podstawie znanych Ci fragmentów Księgi Koheleta. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Teza
Księga Koheleta pokazuje, że wszystko, co ziemskie, przemija: bogactwo, mądrość, sława i przyjemności to „marność nad marnościami”. Odpowiedzią na niestałość świata nie jest jednak rozpacz, ale mądre korzystanie z życia, radość z prostych rzeczy i zaufanie Bogu.
Plan odpowiedzi (ok. 4 minuty)
- Wstęp: Kohelet, mędrzec i król, patrzy na świat chłodno: wszystko krąży i przemija, a człowiek niczego trwałego nie zatrzyma.
- Argument 1: Marność: Kohelet próbował bogactwa, budowli, przyjemności i mądrości, i wszystko uznaje za marność i „pogoń za wiatrem”. Słońce wschodzi i zachodzi, rzeki płyną do morza, a „nic nowego pod słońcem”.
- Argument 2: Czas: „wszystko ma swój czas”, jest czas rodzenia i czas umierania, czas płaczu i czas śmiechu. Wniosek: ciesz się chlebem i pracą, kochaj, póki żyjesz, i pamiętaj o Bogu. Niestałość świata nie odbiera sensu dniu dzisiejszemu.
- Kontekst: Barokowy motyw vanitas, np. sonet Mikołaja Sępa Szarzyńskiego „O nietrwałej miłości rzeczy świata tego”: człowiek kocha to, co przemija, zamiast szukać trwałego dobra w Bogu.
- Zakończenie: Kohelet uczy dystansu do tego, co przemija, ale nie pogardy dla życia. Mądrość to umieć cieszyć się chwilą, nie przywiązując się do niej.
Przykładowy kontekst
„O nietrwałej miłości rzeczy świata tego” – M. Sęp Szarzyński (literacki): Barokowa vanitas: niepokój człowieka, który kocha rzeczy przemijające.
Uwaga, pułapka
Kohelet nie jest pesymistą, który każe gardzić życiem. Wnioskiem księgi jest radość z daru życia i bojaźń Boża, a nie rozpacz.
W PDF do tego pytania: wypowiedź wzorcowa (357 słów), trzy konteksty do wyboru i trzy pytania komisji z podpowiedziami. Komplet 76 pytań w PDF
3 Wizja końca świata.
Zostaje na liście 2029–2031 bez zmian, jako pytanie 4.
Wizja końca świata. Omów zagadnienie na podstawie znanych Ci fragmentów Apokalipsy św. Jana. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Teza
Apokalipsa św. Jana przedstawia koniec świata jako katastrofę i jednocześnie zwycięstwo dobra. Symboliczne obrazy zagłady (jeźdźcy, trąby, Bestia) mają przerażać, ale ostatnim słowem jest nowe niebo, nowa ziemia i nowe Jeruzalem. To wizja grozy, która niesie nadzieję.
Plan odpowiedzi (ok. 4 minuty)
- Wstęp: Apokalipsa (gr. „odsłonięcie”) to ostatnia księga Biblii, zapis wizji Jana na wyspie Patmos.
- Argument 1: Obrazy zagłady: Baranek otwiera siedem pieczęci, wyjeżdżają czterej jeźdźcy (m.in. wojna, głód, śmierć), siedem trąb zapowiada klęski, walczą Niewiasta obleczona w słońce i Smok, rządzi Bestia z liczbą 666, upada Babilon.
- Argument 2: Zwycięstwo i nadzieja: szatan zostaje pokonany, następuje sąd, a potem „nowe niebo i nowa ziemia”. Nowe Jeruzalem nie potrzebuje słońca, bo świeci w nim Bóg. Bóg otrze wszelką łzę, a śmierci już nie będzie.
- Kontekst: „Sąd Ostateczny” Hansa Memlinga (Gdańsk): zbawieni i potępieni, archanioł Michał z wagą. Obraz pokazuje ten sam podwójny wymiar końca: lęk i nadzieję.
- Zakończenie: Apokalipsa nie jest tylko opisem katastrofy: to obietnica, że zło nie będzie miało ostatniego słowa.
Przykładowy kontekst
„Sąd Ostateczny” – Hans Memling (Muzeum Narodowe w Gdańsku) (kulturowy): Archanioł Michał waży dusze, zbawieni idą do raju, potępieni do piekła.
Uwaga, pułapka
Apokalipsa jest księgą Nowego Testamentu, nie Starego. „Apokalipsa” znaczy „objawienie”, a nie „zagłada”. Liczba Bestii to 666.
W PDF do tego pytania: wypowiedź wzorcowa (350 słów), trzy konteksty do wyboru i trzy pytania komisji z podpowiedziami. Komplet 76 pytań w PDF
Nowe pytania z lektury „Biblia” od 2029 roku
Na maturze w latach 2029–2031 obowiązuje nowa lista CKE (komunikat z 20 sierpnia 2026 r.). Z tej lektury będzie 4 pytania, w tym 2 nowe lub przeredagowane: ich krótkie opracowania są poniżej. Bez zmian zostają: Człowiek wobec niestałości świata (teraz nr 2), Wizja końca świata (teraz nr 4). Pełna lista 78 pytań 2029–2031
Nowe sceny-klucze do pytań od 2029
| Gdzie | Co się dzieje | Pytania 2029–2031 |
|---|---|---|
| Księga Rodzaju: stworzenie i raj | Bóg stwarza świat i widzi, że jest dobry; zakaz jedzenia z drzewa poznania dobra i zła | 1 |
| Księga Rodzaju: upadek | wąż kusi Ewę, Adam i Ewa jedzą owoc, ukrywają się przed Bogiem, zostają wygnani z raju | 1 |
| Księga Rodzaju: Kain i Abel | zazdrość, bratobójstwo, pytanie „Gdzie jest brat twój?” i znamię Kaina | 1 |
| Księga Rodzaju: Józef i bracia | bracia sprzedają Józefa, on po latach im przebacza: zło obrócone w dobro | 1 |
| Księga Psalmów | Psalm 8 (czym jest człowiek), 23 (Pan pasterzem), 51 (Zmiłuj się), 130 (Z głębokości), 22 (czemuś mnie opuścił) | 3 |
1 Dobro i zło – ich źródło i wpływ na losy człowieka.
Nowe pytanie na maturę 2029, 2030 i 2031.
Dobro i zło – ich źródło i wpływ na losy człowieka. Omów zagadnienie na podstawie znanych Ci fragmentów Księgi Rodzaju. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Teza
Księga Rodzaju pokazuje, że świat stworzony przez Boga był dobry, a zło wchodzi do niego przez wolny wybór człowieka: nieposłuszeństwo, pychę i zazdrość. Zło niszczy ludzkie losy (wygnanie z raju, bratobójstwo), ale nie ma ostatniego słowa, bo dobro, jak w historii Józefa, potrafi je przemienić.
Plan odpowiedzi (ok. 4 minuty)
- Wstęp: Księga Rodzaju odpowiada na pytanie, skąd na świecie zło. Odpowiedź jest zaskakująca: nie od Boga, lecz z wyboru człowieka.
- Argument 1: Źródło zła: Bóg stwarza świat i widzi, że jest dobry. Zakazuje jedzenia z drzewa poznania dobra i zła, a wąż kusi Ewę obietnicą, że ludzie będą jak Bóg. Adam i Ewa wybierają nieposłuszeństwo, ukrywają się i zostają wygnani z raju.
- Argument 2: Skutki zła: zło się rozprzestrzenia. Kain z zazdrości zabija Abla i pyta, czy jest stróżem swego brata. Losy ludzi naznacza wina. Ale w historii Józefa, sprzedanego przez braci, zło zostaje obrócone w dobro: Józef ratuje rodzinę i przebacza.
- Kontekst: Mit o Pandorze (Mitologia J. Parandowskiego): ciekawość kobiety otwiera puszkę, z której wylatują nieszczęścia, a na dnie zostaje nadzieja. Inne źródło zła, podobna nadzieja.
- Zakończenie: Według Księgi Rodzaju zło rodzi się z wyboru i niszczy losy, ale człowiek może też wybrać dobro, a przebaczenie przerywa łańcuch zła.
Przykładowy kontekst
Mit o Pandorze (Mitologia J. Parandowskiego) (mitologiczny): Zło przychodzi na świat z puszki otwartej z ciekawości; na dnie zostaje nadzieja.
Uwaga, pułapka
Zakaz dotyczy drzewa poznania dobra i zła (nie „drzewa życia”), a Biblia nie mówi, że to było jabłko, tylko „owoc”. Kain zabija Abla, nie odwrotnie.
W PDF do tego pytania: wypowiedź wzorcowa (364 słów), trzy konteksty do wyboru i trzy pytania komisji z podpowiedziami. Pakiet na klasę 1 (2029–2031) w PDF
3 Człowiek w relacji z Bogiem.
Nowe pytanie na maturę 2029, 2030 i 2031.
Człowiek w relacji z Bogiem. Omów zagadnienie na podstawie znanych Ci fragmentów Księgi Psalmów. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Teza
Księga Psalmów pokazuje relację człowieka z Bogiem jako żywą rozmowę: pełną zachwytu, zaufania, skargi, prośby o przebaczenie i krzyku z głębi cierpienia. Psalmista nie udaje przed Bogiem, mówi o radości i rozpaczy, a ta szczerość jest istotą tej relacji.
Plan odpowiedzi (ok. 4 minuty)
- Wstęp: Psalmy to modlitwy i pieśni Izraela, tradycyjnie przypisywane królowi Dawidowi. Pokazują całą skalę ludzkich uczuć wobec Boga.
- Argument 1: Zachwyt i ufność: Psalm 8 pyta, czym jest człowiek, że Bóg o nim pamięta, i podziwia jego godność w stworzeniu. Psalm 23 mówi: „Pan jest moim pasterzem”, nawet w ciemnej dolinie człowiek nie boi się zła.
- Argument 2: Skarga i pokuta: w Psalmie 22 człowiek woła, czemu Bóg go opuścił, w Psalmie 130 woła „z głębokości”, a Psalm 51, przypisywany Dawidowi po grzechu, prosi o „serce czyste”. Relacja z Bogiem obejmuje też ból, winę i przebaczenie.
- Kontekst: „Psałterz Dawidów” Jana Kochanowskiego: renesansowy przekład-parafraza psalmów, który przez wieki był polskim modlitewnikiem i wzorem poezji religijnej.
- Zakończenie: Psalmy uczą, że relacja z Bogiem to szczera rozmowa: można dziękować, prosić, skarżyć się i wracać po upadku.
Przykładowy kontekst
„Psałterz Dawidów” – Jan Kochanowski (literacki): Polska parafraza psalmów z XVI w.; ufność i zachwyt nad stworzeniem w renesansowej formie.
Uwaga, pułapka
Nie przypisuj wszystkich psalmów Dawidowi jako faktu: tradycja przypisuje mu wiele z nich. Słowa „Boże mój, Boże, czemuś mnie opuścił” pochodzą z Psalmu 22, a Jezus powtarza je na krzyżu.
W PDF do tego pytania: wypowiedź wzorcowa (355 słów), trzy konteksty do wyboru i trzy pytania komisji z podpowiedziami. Pakiet na klasę 1 (2029–2031) w PDF
Pytania jawne z innych lektur
Pełna lista 76 pytań jawnych 2027
Najczęstsze pytania
Ile jest pytań jawnych z lektury „Biblia” na maturze 2027?
3, tak samo na maturze ustnej w 2026, 2027 i 2028 r. (komunikat CKE z 30 sierpnia 2024 r.)
Czy „Biblia” trzeba znać w całości?
Na maturze obowiązują fragmenty. Odwołuj się do scen, które naprawdę znasz, i nie dopowiadaj szczegółów, których nie jesteś pewien.
Czy w odpowiedzi trzeba podać kontekst?
Tak. Za zadanie 1. można dostać 8 punktów tylko wtedy, gdy oprócz lektury przywołasz kontekst (choćby częściowo funkcjonalnie). Bez kontekstu maksimum to 4 punkty.
Czy pytania jawne z lektury „Biblia” zmienią się od 2029 roku?
Tak, częściowo. Na liście 2029–2031 (komunikat CKE z 20 sierpnia 2026 r.) z lektury „Biblia” są 4 pytania: 2 bez zmian i 2 nowe lub przeredagowane. Opisujemy je w części „Nowe pytania od 2029 roku”.
Źródła. Lista zadań: komunikat dyrektora CKE z 30 sierpnia 2024 r. (zadania jawne w latach 2026–2028) i komunikat z 20 sierpnia 2026 r. (zadania jawne w latach 2029–2031). Zasady oceniania: informator CKE o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025. Opracowania: Mateusz Będkowski. Fakty sprawdzone w tekstach lektur. Zgłoś błąd
Aktualizacja: 2026-10-10.
