Strona główna › Matura z polskiego › Pytania jawne › Tango
Literatura współczesna · 3 pytania na maturze ustnej
„Tango”: pytania jawne na maturę ustną 2027 i 2028
Dramat Sławomira Mrożka z 1964 r., groteska o rodzinie, w której rodzice (Stomil i Eleonora) w młodości zburzyli wszystkie normy, a ich syn Artur buntuje się przeciw temu chaosowi i chce przywrócić porządek. Próbuje zrobić to przez tradycyjny ślub z Alą, potem przez ideę władzy. Ginie zabity przez prymitywnego Edka, który przejmuje władzę i tańczy tango „La Cumparsita” z wujem Eugeniuszem.
Lektura obowiązkowa czytana w całości.
Sceny-klucze: to musisz pamiętać
| Gdzie | Co się dzieje | Pytania |
|---|---|---|
| Akt I | bałagan w domu: katafalk, wózek, gra w karty z Edkiem; Artur oskarża rodziców, że zniszczyli wszystkie zasady | 70, 71, 72 |
| Akt II | Artur planuje ślub z Alą według dawnych reguł; namawia ojca do zabicia Edka, kochanka matki; Stomil odmawia | 70, 71, 72 |
| Akt III | ślub bez sensu; Artur ogłasza ideę władzy i śmierci; dowiaduje się o zdradzie Ali z Edkiem; ginie od ciosu Edka | 70, 71, 72 |
| Finał | Edek: od dziś rządzi on; tango „La Cumparsita” Edka z Eugeniuszem nad ciałem Artura; babka Eugenia umiera na katafalku | 70, 72 |
70 Bunt przeciwko porządkowi społecznemu.
Zostaje na liście 2029–2031 bez zmian, jako pytanie 71.
Bunt przeciwko porządkowi społecznemu. Omów zagadnienie na podstawie Tanga Sławomira Mrożka. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Teza
W „Tangu” bunt przeciwko porządkowi społecznemu zostaje odwrócony. Rodzice Artura w młodości zburzyli wszystkie normy, więc syn buntuje się przeciw ich chaosowi i chce przywrócić zasady. Mrożek pokazuje, że bunt dla samego buntu prowadzi do pustki, a w pustce władzę przejmuje siła i prymitywizm.
Plan odpowiedzi (ok. 4 minuty)
- Wstęp: Zwykle młodzi buntują się przeciw tradycji. U Mrożka to rodzice są buntownikami, a syn chce porządku.
- Argument 1: Stomil, artysta-eksperymentator, i Eleonora w młodości walczyli o wolność obyczajów i sztuki. Teraz w domu panuje bałagan, babka gra w karty z Edkiem, a matka ma z nim romans. Bunt rodziców stał się nowym, pustym porządkiem.
- Argument 2: Artur buntuje się przeciw temu chaosowi: zmusza rodzinę do porządku, ubiera ich w stroje z dawnych czasów i chce wziąć tradycyjny ślub z Alą. Gdy forma okazuje się pusta, ogłasza ideę władzy i śmierci. Przegrywa: Edek zabija go i przejmuje rządy.
- Kontekst: „Ferdydurke” Gombrowicza: bunt Józia przeciw formie narzucanej przez szkołę i dorosłych. U Gombrowicza też nie da się uciec od formy całkowicie.
- Zakończenie: Mrożek pokazuje paradoks: bunt, który niszczy wszystkie normy, nie daje wolności, tylko otwiera drogę chamowi.
Przykładowy kontekst
„Ferdydurke” – Witold Gombrowicz (literacki): Bunt przeciw formie i niemożność życia poza nią: „gęba”, „pupa”.
Uwaga, pułapka
To nie Artur jest buntownikiem-anarchistą, tylko jego rodzice. Artur buntuje się w imię porządku. Artura zabija Edek, a nie Stomil.
W PDF do tego pytania: wypowiedź wzorcowa (354 słów), trzy konteksty do wyboru i trzy pytania komisji z podpowiedziami. Komplet 76 pytań w PDF
71 Konflikt pokoleń.
Zostaje na liście 2029–2031 bez zmian, jako pytanie 72.
Konflikt pokoleń. Omów zagadnienie na podstawie Tanga Sławomira Mrożka. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Teza
„Tango” pokazuje konflikt pokoleń w odwróconej postaci: to syn walczy o zasady, a rodzice bronią swobody bez reguł. Konflikt kończy się klęską obu stron, bo żadne pokolenie nie potrafi przekazać drugiemu wartości. Korzysta na tym Edek, przedstawiciel nowego, prymitywnego porządku.
Plan odpowiedzi (ok. 4 minuty)
- Wstęp: Trzy pokolenia w jednym domu: dziadkowie, rodzice-awangardziści i syn, który chce porządku. Każde mówi innym językiem.
- Argument 1: Artur zarzuca rodzicom, że nie zostawili mu nic, przeciw czemu mógłby się zbuntować, bo wszystko już zburzyli. Stomil odpowiada, że dał mu wolność. Syn nie chce takiej wolności, chce zasad.
- Argument 2: Starsze pokolenie (babka Eugenia, wuj Eugeniusz) jest bezradne lub przechodzi na stronę silniejszego: Eugeniusz najpierw wspiera Artura, a na końcu tańczy tango z Edkiem. Konflikt pokoleń kończy się klęską wszystkich.
- Kontekst: „Skąpiec” Moliera: konflikt ojca i dzieci z powodu tyranii i chciwości ojca. U Mrożka odwrotnie: to brak jakiejkolwiek władzy rodziców rodzi konflikt.
- Zakończenie: Mrożek pokazuje, że pokolenia potrzebują siebie nawzajem: bez przekazania wartości syn zostaje sam, a władzę przejmuje Edek.
Przykładowy kontekst
„Skąpiec” – Molier (literacki): Tyrański ojciec i dzieci, które muszą kłamać. Przeciwieństwo rodziców w „Tangu”.
Uwaga, pułapka
Babka to Eugenia, wuj to Eugeniusz. Nie mylić ich imion. Ala jest kuzynką Artura i jego narzeczoną, a nie siostrą.
W PDF do tego pytania: wypowiedź wzorcowa (356 słów), trzy konteksty do wyboru i trzy pytania komisji z podpowiedziami. Komplet 76 pytań w PDF
72 Normy społeczne – ograniczają człowieka czy porządkują życie?
Zostaje na liście 2029–2031 bez zmian, jako pytanie 73.
Normy społeczne – ograniczają człowieka czy porządkują życie? Omów zagadnienie na podstawie Tanga Sławomira Mrożka. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Teza
„Tango” pokazuje, że normy społeczne nie tylko ograniczają człowieka, ale przede wszystkim porządkują życie wspólne. Gdy rodzice Artura je zniszczyli, nie nastała wolność, tylko chaos i pustka, które wykorzystał prymitywny Edek. Mrożek ostrzega jednak, że normy narzucone siłą też zawodzą.
Plan odpowiedzi (ok. 4 minuty)
- Wstęp: Rodzina Stomila żyje bez reguł: każdy robi, co chce. Mrożek pyta, czy to wolność, czy bałagan.
- Argument 1: Brak norm: w domu panuje bałagan, babka gra w karty z Edkiem, matka ma z nim romans, ojciec przeprowadza eksperymenty. Nikt za nic nie odpowiada. Wolność bez reguł zamienia się w obojętność.
- Argument 2: Artur próbuje przywrócić normy przez tradycyjny ślub i surowe zasady, ale forma bez wiary jest pusta. Zamienia ją w ideę władzy. W pustce wygrywa Edek, który nie ma żadnych norm poza siłą.
- Kontekst: „Antygona” Sofoklesa: konflikt praw ludzkich (Kreona) i odwiecznych praw boskich. Normy mogą być zarówno ochroną, jak i narzędziem przemocy.
- Zakończenie: Normy porządkują życie, jeśli wynikają z przekonań, a nie z przymusu. Bez nich rządzi siła, a narzucone siłą też nie przetrwają.
Przykładowy kontekst
„Antygona” – Sofokles (literacki): Prawo państwa kontra prawo sumienia: normy, które porządkują, i normy, które krzywdzą.
Uwaga, pułapka
Artur nie chce przywrócić norm z miłości do tradycji, tylko z potrzeby sensu. Gdy forma zawodzi, przechodzi do idei władzy, co pokazuje niebezpieczeństwo jego drogi.
W PDF do tego pytania: wypowiedź wzorcowa (359 słów), trzy konteksty do wyboru i trzy pytania komisji z podpowiedziami. Komplet 76 pytań w PDF
Pytania z lektury „Tango” od 2029 roku
Na nowej liście CKE na lata 2029–2031 z tej lektury są 3 pytania i wszystkie przechodzą bez zmian ze starej listy. Zmienia się tylko numeracja: dawne 70 to teraz 71, dawne 71 to teraz 72, dawne 72 to teraz 73. Opracowania z tej strony przydadzą się więc też na maturze 2029, 2030 i 2031. Pełna lista 78 pytań 2029–2031
Pytania jawne z innych lektur
Pełna lista 76 pytań jawnych 2027
Najczęstsze pytania
Ile jest pytań jawnych z lektury „Tango” na maturze 2027?
3, tak samo na maturze ustnej w 2026, 2027 i 2028 r. (komunikat CKE z 30 sierpnia 2024 r.)
Czy „Tango” trzeba znać w całości?
Tak: to lektura obowiązkowa czytana w całości, więc pomylenie głównych wątków albo losów bohaterów może być błędem kardynalnym, za który komisja daje 0 punktów.
Czy w odpowiedzi trzeba podać kontekst?
Tak. Za zadanie 1. można dostać 8 punktów tylko wtedy, gdy oprócz lektury przywołasz kontekst (choćby częściowo funkcjonalnie). Bez kontekstu maksimum to 4 punkty.
Czy pytania jawne z lektury „Tango” zmienią się od 2029 roku?
Z lektury „Tango” na liście 2029–2031 są 3 pytania i wszystkie przechodzą bez zmian ze starej listy, zmienia się tylko numeracja. Opracowania z tej strony przydadzą się też na maturze 2029, 2030 i 2031.
Źródła. Lista zadań: komunikat dyrektora CKE z 30 sierpnia 2024 r. (zadania jawne w latach 2026–2028) i komunikat z 20 sierpnia 2026 r. (zadania jawne w latach 2029–2031). Zasady oceniania: informator CKE o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025. Opracowania: Mateusz Będkowski. Fakty sprawdzone w tekstach lektur. Zgłoś błąd
Aktualizacja: 2026-10-10.
