Teza i argumentacja — zadania maturalne — strona 9

4.1. „Urabianie ludzkiego tworzywa” oznacza kształtowanie przekonań, opinii i postawy człowieka przez przekonywanie go do określonych racji. 4.2. Określenie jest kontrowersyjne, ponieważ „tworzywo” nazywa zwykle martwą materię, a człowieka nie powinno się traktować przedmiotowo. Jest jednak trafne, bo nauczyciel, trener lub inny nadawca może wpływać na poglądy i zachowania odbiorcy podobnie jak ktoś, kto nadaje kształt plastycznej materii.

4.1. 1 pkt - poprawne wyjaśnienie trwałego kształtowania postawy człowieka; 0 pkt - odpowiedź błędna albo brak odpowiedzi. 4.2. 1 pkt - uzasadnienie zarówno kontrowersyjności, jak i trafności określenia; 0 pkt - odpowiedź niepełna lub błędna albo brak odpowiedzi.

Trzeba włączać się w dyskusję świadomie, czyli wtedy kiedy komunikat, który chcemy wygłosić, jest istotny dla omawianego zagadnienia. Takie postępowanie pozwoli uniknąć odbiegania od meritum debaty.

Przykładowa odpowiedź Trzeba włączać się w dyskusję świadomie, czyli wtedy kiedy komunikat, który chcemy wygłosić, jest istotny dla omawianego zagadnienia. Takie postępowanie pozwoli uniknąć odbiegania od meritum debaty.

• Określenie maksyma ilości oznacza, że argumenty wynikają z liczby przykładów. • Określenie maksyma jakości oznacza, że argumenty wynikają z jakości informacji zawartych w przykładach.

Zasady oceniania 1 pkt – za poprawne dokończenie zdań. 0 pkt – za odpowiedź niepoprawną albo brak odpowiedzi. Przykładowe odpowiedzi • Określenie maksyma ilości oznacza, że argumenty wynikają z liczby przykładów. • Określenie maksyma jakości oznacza, że argumenty wynikają z jakości informacji zawartych w przykładach.

• Nauka i technika pozbawione są refleksji nad wartościami i sensem życia, dlatego według Tischnera są bezmyślne. • Nauka i technika opierają się przede wszystkim na wyliczeniach, nie towarzyszy im pogłębiona refleksja, np. etyczna lub egzystencjalna. • Ludzie uważają się za intelektualistów, którzy toczą uczone spory, a według Tischnera są one prowadzone niewłaściwie i bezmyślnie.

Zasady oceniania 2 pkt – za sformułowanie dwóch poprawnych argumentów. 1 pkt – za sformułowanie jednego poprawnego argumentu. 0 pkt – za odpowiedź niepełną lub niepoprawną albo brak odpowiedzi. Uwaga. Jeżeli zdający ogranicza swoją odpowiedź do sformułowania, że Martin Heidegger obraża ludzkość (polityków, naukowców itp.), to otrzymuje 0 punktów. Przykładowe odpowiedzi • Nauka i technika pozbawione są refleksji nad wartościami i sensem życia, dlatego według Tischnera są bezmyślne. • Nauka i technika opierają się przede wszystkim na wyliczeniach, nie towarzyszy im pogłębiona refleksja, np. etyczna lub egzystencjalna. • Ludzie uważają się za intelektualistów, którzy toczą uczone spory, a według Tischnera są one prowadzone niewłaściwie i bezmyślnie.

Sformułowanie „szczypta humoru” oznacza małą dawkę czegoś zabawnego. Pełni w tekście funkcję wartościującą i perswazyjną: podkreśla, że niewiele potrzeba, aby wywołać śmiech, oraz pomaga przekonać do tego czytelnika.

Znaczenie: 1 0 Np. za poprawne wyjaśnienie znaczenia mała dawka czegoś (np. tekstu itp.) zabawnego/ sformułowania szczypta humoru czegoś, co rozśmiesza Funkcja w tekście: 1 0 Np. za wskazanie właściwej funkcji – Sformułowanie szczypta humoru pełni w sformułowania szczypta humoru w tekście tekście funkcję wartościującą – ma pozytywne znaczenie, dzięki czemu czytelnik uświadamia sobie, że do śmiechu potrzeba niewiele. – Sformułowanie szczypta humoru pełni w tekście funkcję perswazyjną – autor tekstu zastosował to sformułowanie, aby uświadomić czytelnikowi/przekonać go, jak niewiele trzeba, żeby się śmiać.

2 pkt — trzy poprawne przyporządkowania. 1 pkt — dwa poprawne przyporządkowania. 0 pkt — odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.

• jest narzędziem komunikacji/środkiem porozumiewania się • zakłada istnienie nadawcy i odbiorcy • składa się ze znaków o określonym znaczeniu • można nim przekazywać określony komunikat • znaki mają określoną wartość informacyjną • znaki warunkują swoje wzajemne istnienie

2 p. – poprawne podanie dwóch argumentów. 1 p. – poprawne podanie jednego argumentu. 0 p. – odpowiedź błędna lub brak odpowiedzi. Przykładowa odpowiedź • jest narzędziem komunikacji/środkiem porozumiewania się • zakłada istnienie nadawcy i odbiorcy • składa się ze znaków o określonym znaczeniu • można nim przekazywać określony komunikat • znaki mają określoną wartość informacyjną • znaki warunkują swoje wzajemne istnienie

– Autorzy obu tekstów ilustrują przykładami przekonanie, że ogień był także siłą służącą pozytywnym działaniom. Autor tekstu 1. odwołuje się do przykładu pracy wulkanizatora, żeby uświadomić, że działanie ognia może być również konstruktywne i służyć człowiekowi. Autor tekstu 2. podaje przykład ogniska domowego i wskazuje, że ogień był siłą życiodajną. – Autorzy ukazują, że zarówno w pracy, jak i w domu ogień kiedyś był najważniejszym elementem, a właśnie praca i dom są najważniejszą częścią naszego życia.

Schemat punktowania 1 pkt – za poprawne określenie celu i uzasadnienie. 0 pkt – za niepoprawne określenie celu lub niepoprawne uzasadnienie lub brak uzasadnienia lub brak odpowiedzi.

1. FAŁSZ 2. FAŁSZ 3. PRAWDA

Schemat punktowania 1 p. – poprawna odpowiedź. 0 p. – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź 1. FAŁSZ 2. FAŁSZ 3. PRAWDA

B1

Schemat punktowania 1 p. – poprawna odpowiedź. 0 p. – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź B1

Autorka nie zgadza się z tą tezą. Uważa, że jeżeli działania człowieka nie zależą od niego, nie może on za nie odpowiadać, co jest z punktu widzenia etyki i ładu społecznego nie do zaakceptowania.

1 p. – poprawna odpowiedź. 0 p. – odpowiedź błędna lub brak odpowiedzi. Przykładowa odpowiedź Autorka nie zgadza się z tą tezą. Uważa, że jeżeli działania człowieka nie zależą od niego, nie może on za nie odpowiadać, co jest z punktu widzenia etyki i ładu społecznego nie do zaakceptowania. Uwaga. Zdający może zająć stanowisko, że Barbara Skarga częściowo się nie zgadza z tą tezą, ale uzasadnienie musi być zgodne z tekstem.