Czytanie i odbiór tekstów

Teza i argumentacja — zadania maturalne

Rozpoznawanie tezy, argumentów, przykładów i sposobu prowadzenia rozumowania.

212zadań przypisanych do tematu

Jak odpowiadać

  1. Ustal dokładny zakres polecenia.
  2. Oprzyj odpowiedź na tekście, lekturze albo wskazanym materiale.
  3. Sformułuj wniosek i uzasadnij go konkretną obserwacją.
  4. Porównaj zakres odpowiedzi z zasadami oceniania.

Najczęstsza pułapka

Mylenie argumentu z przykładem albo streszczeniem tekstu.

Pełny zestaw · strona 1 z 21

Zadania, odpowiedzi i kryteria

Na tej stronie znajduje się 11 z 212 zadań. Odpowiedzi oraz zasady oceniania są ukryte do chwili rozwinięcia.

Teza i argumentacja

Zadanie 9

maj 2026podstawowy2 pkt
Wymień pozytywny skutek i negatywny skutek kultury rozproszenia, o których mowa w tekście Michała Szułdrzyńskiego. Pozytywny skutek: Negatywny skutek:
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Odczytaj wymaganą liczbę elementów i wypisz je jako odrębne, niepowtarzające się informacje. Każdy punkt powinien odpowiadać tej samej kategorii wskazanej w poleceniu.
Odpowiedź lub przykład realizacji
Pozytywny skutek, np.: • Ludzie przyswajają coraz więcej informacji. • Obecnie ludzie czytają więcej niż ich przodkowie. Negatywny skutek, np.: • Czytającym trudniej jest skupić uwagę na tekście. • Czytanie rozproszone często bywa bezrefleksyjne.
Klucz i zasady oceniania
Zasady oceniania 2 pkt – trafne określenie pozytywnego skutku ORAZ negatywnego skutku. 1 pkt – trafne określenie pozytywnego skutku ALBO negatywnego skutku. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Przykładowe odpowiedzi Pozytywny skutek, np.: • Ludzie przyswajają coraz więcej informacji. • Obecnie ludzie czytają więcej niż ich przodkowie. Negatywny skutek, np.: • Czytającym trudniej jest skupić uwagę na tekście. • Czytanie rozproszone często bywa bezrefleksyjne.
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie informacji. Zadanie sprawdza odczytywanie informacji i formułowanie odpowiedzi zgodnej z materiałem źródłowym.

Teza i argumentacja

Zadanie 8

maj 2026podstawowy1 pkt
Na podstawie tekstu Michała Szułdrzyńskiego wyjaśnij, na czym polega czytanie rozproszone.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Nazwij zjawisko lub mechanizm, a następnie opisz jego najważniejsze elementy albo przebieg. Oprzyj objaśnienie na szczególe z podanego materiału.
Odpowiedź lub przykład realizacji
• Na czytaniu wielu krótkich i różnorodnych komunikatów na nośnikach cyfrowych. • Polega na czytaniu bardzo wielu tekstów, jednak nie są to długie książki, tylko krótkie komunikaty, np. posty, nagłówki filmów.
Klucz i zasady oceniania
Zasady oceniania 1 pkt – poprawne wyjaśnienie. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Przykładowe odpowiedzi • Na czytaniu wielu krótkich i różnorodnych komunikatów na nośnikach cyfrowych. • Polega na czytaniu bardzo wielu tekstów, jednak nie są to długie książki, tylko krótkie komunikaty, np. posty, nagłówki filmów. Zasady oceniania rozwiązań zadań
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie informacji. Zadanie sprawdza wyjaśnianie sensu, zależności lub funkcji wskazanego elementu.

Teza i argumentacja

Zadanie 3

maj 2026podstawowy1 pkt
Czy – zgodnie z tekstem Bogdana Walczaka – język angielski zachowa dominującą pozycję wśród innych języków świata? Uzasadnij odpowiedź.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Najpierw podaj jednoznaczne rozstrzygnięcie, a następnie dowód z tekstu lub lektury. Samo powtórzenie tezy nie jest uzasadnieniem.
Odpowiedź lub przykład realizacji
• Tak, ponieważ wpływ angielskiego na inne języki narodowe będzie wzrastał. • Tak, ponieważ angielski będzie językiem dominującym w dziedzinach wiedzy mających ogólnoświatowy zasięg, np. w medycynie. • Trudno o tym rozstrzygnąć. Może się okazać, że angielski przestanie pełnić funkcję języka międzynarodowego, podobnie jak kiedyś język francuski, który był uznawany za język międzynarodowy, ale przestał pełnić tę funkcję. • Trudno o tym rozstrzygnąć. Może się okazać, że rozwój gospodarczy Chin lub Indii sprawi, że językiem międzynarodowym kiedyś stanie się np. język chiński.
Klucz i zasady oceniania
Zasady oceniania 1 pkt – rozstrzygnięcie i trafne uzasadnienie. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi. Przykładowe odpowiedzi • Tak, ponieważ wpływ angielskiego na inne języki narodowe będzie wzrastał. • Tak, ponieważ angielski będzie językiem dominującym w dziedzinach wiedzy mających ogólnoświatowy zasięg, np. w medycynie. • Trudno o tym rozstrzygnąć. Może się okazać, że angielski przestanie pełnić funkcję języka międzynarodowego, podobnie jak kiedyś język francuski, który był uznawany za język międzynarodowy, ale przestał pełnić tę funkcję. • Trudno o tym rozstrzygnąć. Może się okazać, że rozwój gospodarczy Chin lub Indii sprawi, że językiem międzynarodowym kiedyś stanie się np. język chiński.
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie informacji. Zadanie sprawdza uzasadnianie stanowiska za pomocą trafnych przesłanek lub przykładów.

Teza i argumentacja

Zadanie 2

maj 2026podstawowy2 pkt
Wyjaśnij, jak Bogdan Walczak ocenia w tekście zjawisko wpływu języka angielskiego na polszczyznę i jak uzasadnia taką ocenę.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Nazwij ocenę lub stosunek możliwie precyzyjnie, a następnie wskaż zachowanie, sformułowanie albo argument, który pozwala je rozpoznać.
Odpowiedź lub przykład realizacji
• Jako językoznawca uważa, że nie ma powodów do większych obaw, ponieważ wpływ angielszczyzny jest wyrazem mody, która minie. Podobnie przeminęły mody na zapożyczenia z innych języków. • Nie uważa, żeby ten wpływ był nadmiernie szkodliwy. Przewiduje, że wpływ angielskiego na polski ograniczy się do zapożyczania słownictwa, co nie będzie stanowiło zagrożenia dla systemu gramatycznego języka.
Klucz i zasady oceniania
Zasady oceniania rozwiązań zadań Zasady oceniania 2 pkt – poprawne wyjaśnienie, jak autor ocenia zjawisko wpływu języka angielskiego na polszczyznę i jak uzasadnia taką ocenę. 1 pkt – poprawne wyjaśnienie, jak autor ocenia zjawisko wpływu języka angielskiego na polszczyznę. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Przykładowe odpowiedzi • Jako językoznawca uważa, że nie ma powodów do większych obaw, ponieważ wpływ angielszczyzny jest wyrazem mody, która minie. Podobnie przeminęły mody na zapożyczenia z innych języków. • Nie uważa, żeby ten wpływ był nadmiernie szkodliwy. Przewiduje, że wpływ angielskiego na polski ograniczy się do zapożyczania słownictwa, co nie będzie stanowiło zagrożenia dla systemu gramatycznego języka.
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie informacji. Zadanie sprawdza wyjaśnianie sensu, zależności lub funkcji wskazanego elementu.

Teza i argumentacja

Zadanie 1

maj 2026podstawowy2 pkt
Oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń odnoszących się do tekstu Bogdana Walczaka. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
StwierdzeniePF
1. Globalizacja jest zjawiskiem oddziałującym na języki narodowe.
2. W XVIII w. język francuski przestał odgrywać rolę języka międzynarodowego.
3. Na skutek globalizacji język hindi stał się językiem wymierającym.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Oceń każde zdanie osobno i znajdź w tekście przesłankę potwierdzającą albo wykluczającą jego treść.
Odpowiedź lub przykład realizacji
PFF
Klucz i zasady oceniania
Zasady oceniania 2 pkt – trzy poprawne odpowiedzi. 1 pkt – dwie poprawne odpowiedzi. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.. Rozwiązanie PFF
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie informacji. Zadanie sprawdza weryfikowanie stwierdzeń na podstawie tekstu lub innego materiału.

Teza i argumentacja

Zadanie 9

czerwiec 2026podstawowy2 pkt
Jaka funkcja tekstu dominuje w pierwszym zdaniu artykułu Moniki Gołdy? Zaznacz właściwą odpowiedź, wybraną spośród podanych A–D. Uzasadnij swój wybór. A. Ekspresywna. B. Impresywna. C. Perswazyjna. D. Informatywna. Uzasadnienie:
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Najpierw podaj jednoznaczne rozstrzygnięcie, a następnie dowód z tekstu lub lektury. Samo powtórzenie tezy nie jest uzasadnieniem.
Odpowiedź lub przykład realizacji
D Przykładowe uzasadnienie Pierwsze zdanie w tekście zawiera informację, jakim wyrazem określa się herbatę w różnych językach.
Klucz i zasady oceniania
Zasady oceniania 2 pkt – zaznaczenie odpowiedzi D ORAZ trafne uzasadnienie. 1 pkt – zaznaczenie odpowiedzi D ALBO trafne uzasadnienie zawierające nazwę funkcja informatywna. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Rozwiązanie D Przykładowe uzasadnienie Pierwsze zdanie w tekście zawiera informację, jakim wyrazem określa się herbatę w różnych językach.
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie informacji. Zadanie sprawdza uzasadnianie stanowiska za pomocą trafnych przesłanek lub przykładów.

Teza i argumentacja

Zadanie 7

czerwiec 2026podstawowy2 pkt
Na podstawie tekstu Moniki Gołdy wymień dwa powody obecności łacińskiego wyrazu herba w polskim wyrazie herbata.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Odczytaj wymaganą liczbę elementów i wypisz je jako odrębne, niepowtarzające się informacje. Każdy punkt powinien odpowiadać tej samej kategorii wskazanej w poleceniu.
Odpowiedź lub przykład realizacji
• Wyraz herbata pochodzi od nazwy handlowej herbaty herba thee. • Herbata była początkowo używana w Polsce jako napar ziołowy, a łacińskie herba oznacza zioło.
Klucz i zasady oceniania
Zasady oceniania 2 pkt – poprawne podanie dwóch powodów. 1 pkt – poprawne podanie jednego powodu. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Przykładowe odpowiedzi • Wyraz herbata pochodzi od nazwy handlowej herbaty herba thee. • Herbata była początkowo używana w Polsce jako napar ziołowy, a łacińskie herba oznacza zioło.
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie informacji. Zadanie sprawdza odczytywanie informacji i formułowanie odpowiedzi zgodnej z materiałem źródłowym.

Teza i argumentacja

Zadanie 11

czerwiec 2026podstawowy1 pkt
Czy wyraz herbata jest wyrazem polisemicznym? Uzasadnij odpowiedź, odwołując się do tekstu Moniki Gołdy.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Najpierw podaj jednoznaczne rozstrzygnięcie, a następnie dowód z tekstu lub lektury. Samo powtórzenie tezy nie jest uzasadnieniem.
Odpowiedź lub przykład realizacji
Rozstrzygnięcie: Tak. Uzasadnienie: Wyraz herbata ma więcej niż jedno znaczenie. W tekście przytoczono dwa znaczenie: napój oraz susz.
Klucz i zasady oceniania
Zasady oceniania 1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i trafne uzasadnienie. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi. Przykładowa odpowiedź Rozstrzygnięcie: Tak. Uzasadnienie: Wyraz herbata ma więcej niż jedno znaczenie. W tekście przytoczono dwa znaczenie: napój oraz susz. Zasady oceniania rozwiązań zadań
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie informacji. Zadanie sprawdza uzasadnianie stanowiska za pomocą trafnych przesłanek lub przykładów.

Teza i argumentacja

Zadanie 1

czerwiec 2026podstawowy2 pkt
Oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń odnoszących się do tekstu Adama Zemełki. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
StwierdzeniePF
1. Słowa Thomasa Edisona potwierdzają opinię Adama Zemełki, że porażka jest trudnym doświadczeniem.
2. Adam Zemełka polemizuje w tekście z poglądem Sokratesa na temat tego, czym jest mądrość.
3. Znaczenie marzeń dla człowieka zostało podkreślone w tekście dzięki przywołaniu przekonań Abrahama Maslowa.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Oceń każde zdanie osobno i znajdź w tekście przesłankę potwierdzającą albo wykluczającą jego treść.
Odpowiedź lub przykład realizacji
FFP
Klucz i zasady oceniania
Zasady oceniania 2 pkt – trzy poprawne odpowiedzi. 1 pkt – dwie poprawne odpowiedzi. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.. Rozwiązanie FFP
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie informacji. Zadanie sprawdza weryfikowanie stwierdzeń na podstawie tekstu lub innego materiału.

Teza i argumentacja

Zadanie 9

sierpień 2025podstawowy1 pkt
Na podstawie tekstu Marka Kochana wyjaśnij, dlaczego we współczesnej debacie publicznej pokonanie rozmówcy nie jest wyłącznym celem.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Nazwij przyczynę wskazanego zjawiska, a następnie pokaż zależność przyczynowo-skutkową obecną w materiale. Nie ograniczaj odpowiedzi do powtórzenia skutku opisanego w pytaniu.
Odpowiedź lub przykład realizacji
• Dlatego, że ważniejsze jest zaistnienie w mediach. • Ponieważ od pokonania rozmówcy ważniejsza jest możliwość zaprezentowania swoich poglądów.
Klucz i zasady oceniania
Zasady oceniania 1 pkt – poprawne wyjaśnienie. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Przykładowe odpowiedzi • Dlatego, że ważniejsze jest zaistnienie w mediach. • Ponieważ od pokonania rozmówcy ważniejsza jest możliwość zaprezentowania swoich poglądów.
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie informacji. Zadanie sprawdza wyjaśnianie sensu, zależności lub funkcji wskazanego elementu.

Teza i argumentacja

Zadanie 8

sierpień 2025podstawowy2 pkt
Podaj trzy cele erystyki, o których mowa w tekście Marka Kochana. 1) 2) 3)
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Sprawdź, ilu elementów wymaga polecenie, i podaj dokładnie tyle odrębnych informacji. Każdy element zapisz możliwie precyzyjnie i bez zbędnego komentarza.
Odpowiedź lub przykład realizacji
• Prezentowanie/propagowanie poglądów przez mówcę. • Przekonanie ludzi przysłuchujących się debacie do swoich racji. • Udowodnienie rozmówcy, że nie ma racji. • Pokonanie rozmówcy. / Stworzenie wrażenia, że jest się bardziej kompetentnym od osoby, z którą się dyskutuje. • Zdobycie popularności – zaistnienie w mediach.
Klucz i zasady oceniania
Zasady oceniania 2 pkt – poprawne podanie trzech celów erystyki. 1 pkt – poprawne podanie dwóch celów erystyki. 0 pkt – poprawne podanie jednego celu erystyki lub odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Uwaga. Oceniane są trzy pierwsze odpowiedzi udzielone przez zdającego. Przykładowe odpowiedzi • Prezentowanie/propagowanie poglądów przez mówcę. • Przekonanie ludzi przysłuchujących się debacie do swoich racji. • Udowodnienie rozmówcy, że nie ma racji. • Pokonanie rozmówcy. / Stworzenie wrażenia, że jest się bardziej kompetentnym od osoby, z którą się dyskutuje. • Zdobycie popularności – zaistnienie w mediach.
Wymagania podstawy programowej
• Pokonanie rozmówcy. / Stworzenie wrażenia, że jest się bardziej kompetentnym od
Mateusz Będkowski — wydawca serwisu Nie każ mu liczyć

Nie każ mu liczyć! — opracowanie

Baza matury z języka polskiego

Bazę zadań z języka polskiego opracowano na podstawie publicznych arkuszy i zasad oceniania CKE. Redakcja dodaje podział tematyczny, wskazówki do rozwiązania i odnośniki do źródeł. Poznaj moje podejście →

Ostatnia aktualizacja: 2026-10-04