TEKST 1.
Pisany język mówiony
Esemesy i mejle coraz mniej mają wspólnego z językiem pisanym – alarmują obrońcy
czystości językowej. Martwią się niepotrzebnie.
Językoznawcy, nauczyciele, pisarze zwykli najgłośniej krytykować poziom językowy
wirtualnego dyskursu: od mejli, czatów i forów dyskusyjnych aż po blogi oraz serwisy
społecznościowe. Bo internauci nie tylko lekceważą zasadę domykania zdań odpowiednim
znakiem interpunkcyjnym, ignorują także nakaz ich należytego rozpoczynania. Wielkie litery
nieczęsto towarzyszą nawet nazwom własnym, a podobną rzadkością są prawidłowo
uformowane akapity, nie wspominając o poprawnej gramatyce czy stylu. Obrońców
polszczyzny drażni przeładowanie gwary sieciowej wulgaryzmami, a jeszcze bardziej –
skrótowcami, szczególnie zagranicznymi. Wyrażenia w rodzaju: „OMG LOL” (O Boże!
Kupa śmiechu), a częściej: „omg lol”, są bowiem stałym zjawiskiem na Facebooku czy
Twitterze. Aż samo ciśnie się na klawiaturę: s&g. Sodoma i Gomora.
Tymczasem amerykański lingwista John McWhorter przekonuje: Karkołomną
składnię esemesów czy mejli zwykło się uznawać za zapowiedź rychłej śmierci formalnego
języka pisanego. W rzeczywistości swoboda oraz kreatywność, z jakimi podchodzimy do
nowych sposobów porozumiewania się, są tylko świadectwem naszego wyrafinowania w tej
dziedzinie. Aby to zrozumieć, wystarczy sobie uświadomić jedną prostą prawdę. Otóż
mejlowanie czy esemesowanie pisaniem jako takim bynajmniej nie są. Zwięzły,
improwizowany charakter komunikacji wirtualnej oraz jej bezprecedensowe tempo pokrywają
się z kluczowymi atrybutami naszej mowy. W ten sposób doszliśmy do nieznanej nam
wcześniej formy porozumiewania się: piśmiennej konwersacji.
Porzucenie epistolograficznych1 skojarzeń wydaje się kluczem do zrozumienia
obojętności, z jaką wielu internautów podchodzi do wymogów stawianych językowi
1 Epistolografia – sztuka pisania listów; także: dziedzina piśmiennictwa związana z pisaniem listów.
pisanemu. Wszak w rozmowach nie zawracamy sobie głowy „wyglądem” wypowiedzi.
Nie da się wymówić wielkiej litery albo myślnika. Stąd też podczas sieciowych dyskusji –
no właśnie: dyskusji – liczy się zasadniczo przekaz, a nie jego forma. Jeśli zaakceptujemy
mejle czy esemesy jako nową formę mówienia, wówczas beztroska ich autorów, chociażby
w kwestii interpunkcji, będzie zrozumiała. Tak jak potrafimy posługiwać się wieloma
językami, tak też poradzimy sobie z kilkoma rodzajami tego samego języka. W końcu
ekspansja fast foodów nie przeszkadza rozkwitowi sztuki kulinarnej. ;-)
Na podstawie: Mariusz Herma, Pisany język mówiony, „Niezbędnik Inteligenta” 2012, nr 11.
TEKST 2.
Język w internecie – nowa forma oralności (język zapisany)
W internecie zawieszeniu ulega tradycyjny podział na język mówiony i pisany.
Internetowe gatunki mowy mają ze względu na właściwości języka charakter hybrydalny –
łączą w sobie właściwości zarówno mówionej, jak pisanej formy mowy. Wielu badaczy
języka internetu zauważa to zjawisko i przyjmuje, że komunikacja za pośrednictwem
komputera rodzi nową formę oralności (przekazu ustnego) – język zapisany, w wielu
miejscach zbieżny w swych cechach właśnie z językiem mówionym. Zwłaszcza w formach
interaktywnych charakterystyczna jest skrótowość i kondensacja przekazu, manifestująca się
obecnością ucięć (np. cze, pzdr) czy akronimów (utworzonych od pierwszych liter wyrazów
tworzących zdanie lub wyrażenie).
Specyficzne cechy języka zapisanego widać w interpunkcji i ortografii. Do najbardziej
typowych zjawisk w tym zakresie należą: zwielokrotnianie znaków interpunkcyjnych,
niestosowanie wielkich liter, niestandardowe spacje, pomijanie znaków diakrytycznych (jak
np. kropka nad z w literze ż).
Na podstawie: Dorota Zdunkiewicz-Jedynak, Wykłady ze stylistyki, Warszawa 2008.
