Czytanie i odbiór tekstów

Teza i argumentacja — zadania maturalne — strona 21

Rozpoznawanie tezy, argumentów, przykładów i sposobu prowadzenia rozumowania.

Ćwicz w pełnej bazie

212zadań przypisanych do tematu

Jak odpowiadać

Ustal dokładny zakres polecenia.
Oprzyj odpowiedź na tekście, lekturze albo wskazanym materiale.
Sformułuj wniosek i uzasadnij go konkretną obserwacją.
Porównaj zakres odpowiedzi z zasadami oceniania.

Najczęstsza pułapka

Mylenie argumentu z przykładem albo streszczeniem tekstu.

Pełny zestaw · strona 21 z 21

Zadania, odpowiedzi i kryteria

Na tej stronie znajduje się 10 z 212 zadań. Odpowiedzi oraz zasady oceniania są ukryte do chwili rozwinięcia.

Teza i argumentacja

Zadanie 7

maj 2006podstawowy2 pkt

Wymień pięć przykładów nacjonalizmu, do których w toku argumentacyjnym odwołuje się Jan Nowak-Jeziorański.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Odczytaj wymaganą liczbę elementów i wypisz je jako odrębne, niepowtarzające się informacje. Każdy punkt powinien odpowiadać tej samej kategorii wskazanej w poleceniu.

Odpowiedź lub przykład realizacji

nacjonalizm ukraiński nacjonalizm faszystowski nacjonalizm serbski nacjonalizm hitlerowski nacjonalizm polski

Klucz i zasady oceniania

Wymień pięć przykładów nacjonalizmu, do których w toku argumentacyjnym odwołuje się Jan Nowak-Jeziorański. nacjonalizm ukraiński nacjonalizm faszystowski nacjonalizm serbski nacjonalizm hitlerowski nacjonalizm polski

Wymagania podstawy programowej

Umiejętność sprawdzana według klucza CKE: Wymień pięć przykładów nacjonalizmu, do których w toku argumentacyjnym odwołuje się Jan Nowak-Jeziorański. nacjonalizm ukraiński nacjonalizm faszystowski nacjonalizm serbski nacjonalizm hitlerowski nacjonalizm polski

Teza i argumentacja

Zadanie 5

maj 2006podstawowy1 pkt

Podaj dwa sformułowane przez autora uzasadnienia tezy, że nacjonalizm to grzech przeciwko przykazaniu miłości bliźniego (akapit 11.).

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Najpierw podaj jednoznaczne rozstrzygnięcie, a następnie dowód z tekstu lub lektury. Samo powtórzenie tezy nie jest uzasadnieniem.

Odpowiedź lub przykład realizacji

– nacjonalizm był przyczyną wojen i tragedii ludzkich – nacjonalizm usprawiedliwia niszczenie słabszych przez silniejszych

Klucz i zasady oceniania

Podaj dwa sformułowane przez autora uzasadnienia tezy, że nacjonalizm to grzech przeciwko przykazaniu miłości bliźniego (akapit 11.). – nacjonalizm był przyczyną wojen i tragedii ludzkich – nacjonalizm usprawiedliwia niszczenie słabszych przez silniejszych

Wymagania podstawy programowej

Umiejętność sprawdzana według klucza CKE: Podaj dwa sformułowane przez autora uzasadnienia tezy, że nacjonalizm to grzech przeciwko przykazaniu miłości bliźniego (akapit 11.). – nacjonalizm był przyczyną wojen i tragedii ludzkich – nacjonalizm usprawiedliwia niszczenie słabszych przez silniejszych

Teza i argumentacja

Zadanie 1

maj 2006podstawowy1 pkt

Zdanie z 1. akapitu: Na jednym ze spotkań zadano mi niedawno pytanie, czy patriotyzm i nacjonalizm są pojęciami przeciwstawnymi zawiera A. argument. B. kontrargument. C. tezę, którą potwierdza autor w artykule. D. hipotezę, którą rozważa autor w artykule.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Najpierw sformułuj odpowiedź własnymi słowami, dopiero potem porównaj ją z wariantami. Odrzucaj odpowiedzi częściowo prawdziwe, które nie obejmują całego sensu polecenia.

Odpowiedź lub przykład realizacji

D. Hipotezę, którą autor rozważa w artykule.

Klucz i zasady oceniania

Wymagania podstawy programowej

Umiejętność sprawdzana według klucza CKE: Zdanie z 1. akapitu: Na jednym ze spotkań zadano mi niedawno pytanie, czy patriotyzm i nacjonalizm są pojęciami przeciwstawnymi zawiera A. argument. B. kontrargument. C. tezę, którą potwierdza autor w artykule. D. hipotezę, którą rozważa autor w artykule.

Teza i argumentacja

Zadanie 7

listopad 2006podstawowy2 pkt

Jaką różnicę w spojrzeniu na odgrywanie przez człowieka ról dostrzegasz między poglądami Berne’a i Lainga a zapatrywaniami psychoanalityczki Alice Miller? (akapit 7.)

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Ustal wspólne kryterium i w jednym toku odpowiedzi wskaż podobieństwo oraz różnicę między zestawianymi elementami.

Odpowiedź lub przykład realizacji

Według Berne’a i Lainga role odgrywają wszyscy ludzie i nie muszą one być destrukcyjne. Alice Miller wiąże odgrywanie ról głównie z traumatycznymi doświadczeniami dzieciństwa i uznaje je za zjawisko niekorzystne.

Klucz i zasady oceniania

Na podstawie modelu CKE. 2 pkt - pełne przedstawienie różnicy. 0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Wymagania podstawy programowej

Umiejętność sprawdzana według klucza CKE: lub 0 punktów; punkty – Berne i Laing twierdzą, że odgrywane przez nas role przyznajemy za pełną odpowiedź) nie muszą być destrukcyjne, natomiast Alice Miller uważa, że odgrywanie ról zawsze ma niekorzystny charakter. np.: – Zdania te są zaczerpniętymi z życia dowodami wzmacniającymi siłę argumentacji. – Zdania te ukazują, w jaki sposób w języku przejawiają się niewłaściwe zachowania dorosłych wobec dzieci. – Zdania te ożywiają wypowiedź, wprowadzając

Teza i argumentacja

Zadanie 6

listopad 2006rozszerzony1 pkt

Co Barańczak nazywa etycznym odpowiednikiem pojęcia tożsamości w poezji Herberta?

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Zamień pytanie z polecenia na początek zdania oznajmującego. Następnie dodaj informację wynikającą z tekstu lub lektury i sprawdź, czy odpowiedź obejmuje każdy człon pytania.

Odpowiedź lub przykład realizacji

Sumienie.

Klucz i zasady oceniania

1 pkt - odpowiedź „sumienie”; 0 pkt - odpowiedź błędna albo brak odpowiedzi.

Wymagania podstawy programowej

Umiejętność sprawdzana według klucza CKE: argumenty, np.: 0-2 a. wielość tropów stylistycznych (metafory, epitety i porównania), b. antropomorfizacja, c. porównanie homeryckie, d. wyrazy dźwiękonaśladowcze, e. hiperbole, f. wykrzyknienie, g. długie, rozbudowane zdania, h. rytmizacja zdań (paralelizmy składniowe). Pamiętnik z powstania warszawskiego

Teza i argumentacja

Zadanie 5

listopad 2006rozszerzony1 pkt

Podaj dwa argumenty, którymi Barańczak uzasadnia swoje stwierdzenie, że w Panu Cogito nie ma nic szczególnie kartezjańskiego.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Najpierw podaj jednoznaczne rozstrzygnięcie, a następnie dowód z tekstu lub lektury. Samo powtórzenie tezy nie jest uzasadnieniem.

Odpowiedź lub przykład realizacji

Panu Cogito brakuje jasności, pewności i zdecydowania, a ponadto logiki, ponieważ jest pełen sprzeczności.

Klucz i zasady oceniania

1 pkt - podanie obu argumentów; 0 pkt - odpowiedź niepełna lub błędna albo brak odpowiedzi.

Wymagania podstawy programowej

Umiejętność sprawdzana według klucza CKE: Styl uwznioślający, (bogactwo środków stylistycznych). 0-1

Teza i argumentacja

Zadanie 7

styczeń 2005podstawowy1 pkt

Którego z podanych argumentów o szczególnej przydatności angielszczyzny nie wymienia autor artykułu? A. Język angielski ma wiele pojęć, których nie wykształciła polszczyzna. B. Liczne są zagraniczne wyjazdy służbowe i wypoczynkowe Polaków. C. Polska staje się krajem atrakcyjnym gospodarczo i turystycznie dla obcokrajowców. D. Upowszechnia się masowa kultura angloamerykańska.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Najpierw sformułuj odpowiedź własnymi słowami, dopiero potem porównaj ją z wariantami. Odrzucaj odpowiedzi częściowo prawdziwe, które nie obejmują całego sensu polecenia.

Odpowiedź lub przykład realizacji

C. Polska staje się krajem dwujęzycznym.

Klucz i zasady oceniania

Na podstawie modelu CKE. 1 pkt - odpowiedź C. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Wymagania podstawy programowej

Umiejętność sprawdzana według klucza CKE: Charakterystyka i ocena mieszczaństwa, np. (cid:131) anachroniczność (cid:131) niechęć wobec tych, którym się powiodło (cid:131) bierność, obawa przed ryzykiem (cid:131) brak akceptacji dla mieszczaństwa pochodzenia żydowskiego (zahamowanie procesu asymilacji)

Teza i argumentacja

Zadanie 9

grudzień 2005podstawowy1 pkt

Przywołana w akapicie 13. opinia Ryszarda Kapuścińskiego jest A. tezą i antytezą. B. prognozą i radą. C. wnioskiem i przestrogą. D. pochwałą i wnioskiem.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Najpierw sformułuj odpowiedź własnymi słowami, dopiero potem porównaj ją z wariantami. Odrzucaj odpowiedzi częściowo prawdziwe, które nie obejmują całego sensu polecenia.

Odpowiedź lub przykład realizacji

C. Wnioskiem i przestrogą.

Klucz i zasady oceniania

Na podstawie modelu CKE. 1 pkt - odpowiedź C. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Wymagania podstawy programowej

Umiejętność sprawdzana według klucza CKE: C. 1 0

Teza i argumentacja

Zadanie 3

grudzień 2005podstawowy2 pkt

Teksty retoryczne często wykorzystują klasyczny schemat przemówienia: wstęp, przedstawienie kwestii (teza), podanie argumentów, odparcie przewidywanych kontrargumentów, zakończenie. Którego z wymienionych elementów brakuje w tekście Jana Miodka? Uzasadnij, dlaczego.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Najpierw podaj jednoznaczne rozstrzygnięcie, a następnie dowód z tekstu lub lektury. Samo powtórzenie tezy nie jest uzasadnieniem.

Odpowiedź lub przykład realizacji

Brakuje odparcia przewidywanych kontrargumentów, ponieważ tekst jest laudacją i wyraża uznanie dla pisarstwa Ryszarda Kapuścińskiego.

Klucz i zasady oceniania

Na podstawie modelu CKE. 2 pkt - wskazanie brakującego elementu i uzasadnienie. 1 pkt - jeden poprawny element. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Wymagania podstawy programowej

Umiejętność sprawdzana według klucza CKE: – brak odparcia przewidywanych zarzutów (kontrargumentów); uznanie dla pisarstwa Ryszarda Kapuścińskiego; 2 1 – sytuacja laudacji; za jeden element odpowiedzi – 1 punkt

Teza i argumentacja

Zadanie 14

grudzień 2005podstawowy2 pkt

Przytaczając w akapicie ostatnim formułę zapisaną na dyplomie honoris causa, Jan Miodek używa ośmiokrotnie przyimka „za”. Nazwij ten zabieg stylistyczny i określ, jaką funkcję pełni w tekście.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Nazwij funkcję precyzyjnym terminem, a następnie wyjaśnij, jaki efekt dany element wywołuje w tym konkretnym tekście. Samo wskazanie środka lub zabiegu nie realizuje całego polecenia.

Odpowiedź lub przykład realizacji

Jest to powtórzenie, dokładniej anafora. Podkreśla niezwykłość pisarstwa i zasługi Kapuścińskiego, uzasadnia nadanie doktoratu honoris causa oraz rytmizuje zdanie.

Klucz i zasady oceniania

Na podstawie modelu CKE. 2 pkt - nazwanie środka i określenie funkcji. 1 pkt - jeden poprawny element. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Wymagania podstawy programowej

Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Korzystanie z informacji. Zadanie sprawdza odczytywanie informacji i formułowanie odpowiedzi zgodnej z materiałem źródłowym.