Czytanie i odbiór tekstów

Teza i argumentacja — zadania maturalne — strona 5

Rozpoznawanie tezy, argumentów, przykładów i sposobu prowadzenia rozumowania.

212zadań przypisanych do tematu

Jak odpowiadać

  1. Ustal dokładny zakres polecenia.
  2. Oprzyj odpowiedź na tekście, lekturze albo wskazanym materiale.
  3. Sformułuj wniosek i uzasadnij go konkretną obserwacją.
  4. Porównaj zakres odpowiedzi z zasadami oceniania.

Najczęstsza pułapka

Mylenie argumentu z przykładem albo streszczeniem tekstu.

Pełny zestaw · strona 5 z 21

Zadania, odpowiedzi i kryteria

Na tej stronie znajduje się 11 z 212 zadań. Odpowiedzi oraz zasady oceniania są ukryte do chwili rozwinięcia.

Teza i argumentacja

Zadanie 8

maj 2023podstawowy2 pkt
Na podstawie tekstu Tomasza Kozłowskiego podaj zaletę poznania opartego na tekście oraz zaletę myślenia obrazami. Zaleta poznania opartego na tekście: Zaleta myślenia obrazami:
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Nazwij każdy skutek osobno i zachowaj jego wartość wskazaną w poleceniu: korzyść, wadę albo zagrożenie. Nie wpisuj przyczyny w miejsce konsekwencji.
Odpowiedź lub przykład realizacji
Zalety poznania opartego na tekście: • rozwijanie zdolności logicznego myślenia • stwarzanie okazji do refleksji • tworzenie okazji do polemiki z poglądami autora tekstu / z tym, o czym się czyta • zaspokajanie potrzeby dialogowania • budowanie pełniejszego obrazu rzeczywistości • umożliwianie pełniejszego odczytywania intencji autora Zalety „myślenia obrazami”: • wyzwalanie kreatywności / twórczości • wywoływanie silniejszych / głębszych emocji • pobudzanie wyobraźni
Klucz i zasady oceniania
Zasady oceniania 2 pkt – poprawne podanie jednej zalety poznania opartego na tekście oraz jednej zalety „myślenia obrazami”. 1 pkt – poprawne podanie jednej zalety poznania opartego na tekście ALBO poprawne podanie jednej zalety „myślenia obrazami”. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Przykładowe odpowiedzi Zalety poznania opartego na tekście: • rozwijanie zdolności logicznego myślenia • stwarzanie okazji do refleksji • tworzenie okazji do polemiki z poglądami autora tekstu / z tym, o czym się czyta • zaspokajanie potrzeby dialogowania • budowanie pełniejszego obrazu rzeczywistości • umożliwianie pełniejszego odczytywania intencji autora Zalety „myślenia obrazami”: • wyzwalanie kreatywności / twórczości • wywoływanie silniejszych / głębszych emocji • pobudzanie wyobraźni Zasady oceniania rozwiązań zadań
Wymagania podstawy programowej
Wymagania egzaminacyjne 2023 i 2024
Wymagania ogólneWymagania szczegółowe
I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie Zdający: zawartych w nich informacji. 1.1) odczytuje sens całego tekstu […] oraz wydzielonych przez siebie fragmentów […]; 1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach informacje zarówno jawne, jak i ukryte; 1.5) wyróżnia argumenty, kluczowe pojęcia i twierdzenia w tekście argumentacyjnym […].

Teza i argumentacja

Zadanie 4

maj 2023podstawowy1 pkt
Na podstawie tekstu Józefa Tischnera rozstrzygnij, czy człowiek jest w stanie poznać pełną prawdę. Uzasadnij odpowiedź.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Najpierw podaj jednoznaczne rozstrzygnięcie, a następnie dowód z tekstu lub lektury. Samo powtórzenie tezy nie jest uzasadnieniem.
Odpowiedź lub przykład realizacji
• Tak, ale tylko pod warunkiem, że człowiek będzie gotowy na rzetelny dialog z drugim człowiekiem, tj. na zrozumienie jego poglądów i spojrzenie na sporne kwestie z jego punktu widzenia. • Tak, ponieważ prawda społeczna jest wynikiem wspólnych doświadczeń, uwzględnia różne punkty widzenia. • Nie, ponieważ poznanie pełnej prawdy jest możliwe tylko dzięki prowadzeniu rzetelnego dialogu, a to jest trudne. Ludzie boją się szczerych rozmów i nie umieją przyjąć racji drugiej strony. • Nie, ponieważ większość ludzi nie potrafi przezwyciężyć lęku i rzadko kiedy ma wewnętrzną wolę walki o prawdę. Ludźmi kieruje strach przed nieznanym.
Klucz i zasady oceniania
Zasady oceniania 1 pkt – rozstrzygnięcie i trafne uzasadnienie. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi. Przykładowe odpowiedzi • Tak, ale tylko pod warunkiem, że człowiek będzie gotowy na rzetelny dialog z drugim człowiekiem, tj. na zrozumienie jego poglądów i spojrzenie na sporne kwestie z jego punktu widzenia. • Tak, ponieważ prawda społeczna jest wynikiem wspólnych doświadczeń, uwzględnia różne punkty widzenia. • Nie, ponieważ poznanie pełnej prawdy jest możliwe tylko dzięki prowadzeniu rzetelnego dialogu, a to jest trudne. Ludzie boją się szczerych rozmów i nie umieją przyjąć racji drugiej strony. • Nie, ponieważ większość ludzi nie potrafi przezwyciężyć lęku i rzadko kiedy ma wewnętrzną wolę walki o prawdę. Ludźmi kieruje strach przed nieznanym. Zasady oceniania rozwiązań zadań
Wymagania podstawy programowej
Wymagania egzaminacyjne 2023 i 2024
Wymagania ogólneWymagania szczegółowe
I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie Zdający: zawartych w nich informacji. 1.1) odczytuje sens całego tekstu […] oraz wydzielonych przez siebie fragmentów […]; 1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach informacje zarówno jawne, jak i ukryte; 1.5) wyróżnia argumenty, kluczowe pojęcia i twierdzenia w tekście argumentacyjnym […].

Teza i argumentacja

Zadanie 3

maj 2023podstawowy2 pkt
Wymień trzy czynniki utrudniające budowanie rzetelnego dialogu, o których mowa w tekście Józefa Tischnera.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Odczytaj wymaganą liczbę elementów i wypisz je jako odrębne, niepowtarzające się informacje. Każdy punkt powinien odpowiadać tej samej kategorii wskazanej w poleceniu.
Odpowiedź lub przykład realizacji
• Lęk rozmówców przed szczerością w rozmowie. / Brak gotowości rozmówców na szczerość. • Stosowanie niewłaściwego języka. / Oszczerstwa i oskarżenia kierowane do rozmówcy. • Uprzedzenia do rozmówcy. • Brak empatii. / Niezdolność do współodczuwania. • Brak gotowości do zrozumienia innego punktu widzenia. / Uwzględnianie tylko własnego punktu widzenia. • Brak cierpliwości / wytrwałości w prowadzeniu dialogu. • Izolowanie się od ludzi. / Niechęć do wyjścia ze swojej samotności.
Klucz i zasady oceniania
Zasady oceniania 2 pkt – trafne podanie trzech czynników. 1 pkt – trafne podanie dwóch czynników. 0 pkt – trafne podanie jednego czynnika lub odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Uwagi. • Oceniane są trzy pierwsze odpowiedzi udzielone przez zdającego. • Odpowiedź, która jest cytatem, nie jest brana pod uwagę przy ocenie wypowiedzi. Przykładowe odpowiedzi • Lęk rozmówców przed szczerością w rozmowie. / Brak gotowości rozmówców na szczerość. • Stosowanie niewłaściwego języka. / Oszczerstwa i oskarżenia kierowane do rozmówcy. • Uprzedzenia do rozmówcy. • Brak empatii. / Niezdolność do współodczuwania. • Brak gotowości do zrozumienia innego punktu widzenia. / Uwzględnianie tylko własnego punktu widzenia. • Brak cierpliwości / wytrwałości w prowadzeniu dialogu. • Izolowanie się od ludzi. / Niechęć do wyjścia ze swojej samotności.
Wymagania podstawy programowej
Wymagania egzaminacyjne 2023 i 2024
Wymagania ogólneWymagania szczegółowe
I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie Zdający: zawartych w nich informacji. 1.1) odczytuje sens całego tekstu […] oraz wydzielonych przez siebie fragmentów […]; 1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach informacje zarówno jawne, jak i ukryte; 1.5) wyróżnia argumenty, kluczowe pojęcia i twierdzenia w tekście argumentacyjnym […].

Teza i argumentacja

Zadanie 2

maj 2023podstawowy2 pkt
Na podstawie tekstu Józefa Tischnera podaj trzy korzyści wynikające z prowadzenia rzetelnego dialogu.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Nazwij każdy skutek osobno i zachowaj jego wartość wskazaną w poleceniu: korzyść, wadę albo zagrożenie. Nie wpisuj przyczyny w miejsce konsekwencji.
Odpowiedź lub przykład realizacji
Dialog: • ułatwia budowanie wspólnoty • uczy współodczuwania • ułatwia porozumienie w społeczeństwie • umożliwia poznanie siebie • przyczynia się do poznawania punktu widzenia drugiego człowieka • wpływa na zmianę naszego punktu widzenia • pozwala poznać prawdę / pokazuje rzeczy i różne sprawy takimi, jakimi są w rzeczywistości • pozwala dojść do prawdy społecznej • pomaga przezwyciężyć lęk • ma wpływ na zmiany w życiu ludzi i społeczeństwa.
Klucz i zasady oceniania
Zasady oceniania 2 pkt – trafne podanie trzech korzyści. 1 pkt – trafne podanie dwóch korzyści. 0 pkt – trafne podanie jednej korzyści lub odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Zasady oceniania rozwiązań zadań Uwagi. • Oceniane są trzy pierwsze odpowiedzi udzielone przez zdającego. • Odpowiedź, która jest cytatem, nie jest brana pod uwagę przy ocenie wypowiedzi. Przykładowe odpowiedzi Dialog: • ułatwia budowanie wspólnoty • uczy współodczuwania • ułatwia porozumienie w społeczeństwie • umożliwia poznanie siebie • przyczynia się do poznawania punktu widzenia drugiego człowieka • wpływa na zmianę naszego punktu widzenia • pozwala poznać prawdę / pokazuje rzeczy i różne sprawy takimi, jakimi są w rzeczywistości • pozwala dojść do prawdy społecznej • pomaga przezwyciężyć lęk • ma wpływ na zmiany w życiu ludzi i społeczeństwa.
Wymagania podstawy programowej
Wymagania egzaminacyjne 2023 i 2024
Wymagania ogólneWymagania szczegółowe
I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie Zdający: zawartych w nich informacji. 1.1) odczytuje sens całego tekstu […] oraz wydzielonych przez siebie fragmentów […]; 1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach informacje zarówno jawne, jak i ukryte; 1.5) wyróżnia argumenty, kluczowe pojęcia i twierdzenia w tekście argumentacyjnym […].

Teza i argumentacja

Zadanie 11

maj 2023podstawowy1 pkt
Jaką funkcję pełni w tekście Tomasza Kozłowskiego sformułowanie znacznie bardziej użyte w 3. akapicie? Zaznacz właściwą odpowiedź, wybraną spośród podanych A–D. A. Służy zbudowaniu wywodu opartego na porównywaniu. B. Wskazuje na tożsamość omawianych zagadnień. C. Wprowadza przykład ilustrujący argumentację. D. Podważa wcześniejsze ustalenia.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Najpierw sformułuj odpowiedź własnymi słowami, dopiero potem porównaj ją z wariantami. Odrzucaj odpowiedzi częściowo prawdziwe, które nie obejmują całego sensu polecenia.
Odpowiedź lub przykład realizacji
A
Klucz i zasady oceniania
Zasady oceniania 1 pkt – odpowiedź poprawna. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Rozwiązanie A
Wymagania podstawy programowej
Wymagania egzaminacyjne 2023 i 2024
Wymagania ogólneWymagania szczegółowe
I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie Zdający: zawartych w nich informacji. 1.1) odczytuje sens […] wydzielonych przez siebie fragmentów; potrafi objaśnić ich […] funkcję na tle całości; 1.4) […] rozpoznaje zastosowane […] środki językowe i ich funkcje w tekście.

Teza i argumentacja

Zadanie 9

czerwiec 2023podstawowy1 pkt
Dokończ zdanie. Wybierz i zaznacz właściwą odpowiedź. We fragmencie tekstu Władysława Tatarkiewicza Teoria ta była charakterystyczna zwłaszcza dla XIX wieku […] dominuje funkcja A. informatywna. B. impresywna. C. ekspresywna. D. poetycka.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Najpierw sformułuj odpowiedź własnymi słowami, dopiero potem porównaj ją z wariantami. Odrzucaj odpowiedzi częściowo prawdziwe, które nie obejmują całego sensu polecenia.
Odpowiedź lub przykład realizacji
A. informatywna.
Klucz i zasady oceniania
Opracowanie serwisu na podstawie zasad CKE. 1 pkt - zaznaczenie odpowiedzi A. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
Wymagania egzaminacyjne 2023 i 20241
Wymagania ogólneWymagania szczegółowe
I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie Zdający: zawartych w nich informacji. 1.1) odczytuje sens całego tekstu […] oraz wydzielonych przez siebie fragmentów […]; 1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach informacje zarówno jawne, jak i ukryte; 1.5) wyróżnia argumenty, kluczowe pojęcia i twierdzenia w tekście argumentacyjnym […].

Teza i argumentacja

Zadanie 6

czerwiec 2023podstawowy2 pkt
Oceń prawdziwość podanych stwierdzeń odnoszących się do tekstu Władysława Tatarkiewicza. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
StwierdzeniePF
1. Z 2. akapitu tekstu wynika, że teoria szczęścia oznacza pogląd na to, jakimi środkami można osiągnąć szczęście.
2. Próby określenia, jak osiągnąć szczęście, podejmowano w różnych okresach historycznych.
3. Autor tekstu przekonuje, że dobre warunki życia to jedyna recepta na szczęście.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Oceń każde zdanie osobno i znajdź w tekście przesłankę potwierdzającą albo wykluczającą jego treść.
Odpowiedź lub przykład realizacji
PPF
Klucz i zasady oceniania
Zasady oceniania 2 pkt – zaznaczenie odpowiedzi PPF. 1 pkt – poprawne zaznaczenie odpowiedzi w odniesieniu do dwóch zdań. 0 pkt – poprawne zaznaczenie odpowiedzi w odniesieniu do jednego zdania lub odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Rozwiązanie PPF
Wymagania podstawy programowej
Wymagania egzaminacyjne 2023 i 2024
Wymagania ogólneWymagania szczegółowe
I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie Zdający: zawartych w nich informacji. 1.1) odczytuje sens całego tekstu […] oraz wydzielonych przez siebie fragmentów […]; 1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach informacje zarówno jawne, jak i ukryte; 1.5) wyróżnia argumenty, kluczowe pojęcia i twierdzenia w tekście argumentacyjnym […].

Teza i argumentacja

Zadanie 1

czerwiec 2023podstawowy2 pkt
Na podstawie tekstu Mirosława Bańki sformułuj dwa argumenty potwierdzające, że wyrazy nieużywane współcześnie żyją w naszej pamięci […], a tym samym żyją w języku. Argument 1.: Argument 2.:
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Najpierw nazwij wniosek, myśl lub zasadę, której wymaga polecenie. Zapisz ją jednym precyzyjnym zdaniem i sprawdź, czy wynika z całego wskazanego materiału, a nie tylko z pojedynczego słowa.
Odpowiedź lub przykład realizacji
Argument 1. Dawne wyrazy trwają w utworzonych od nich formach pochodnych oraz w przysłowiach i związkach frazeologicznych. Argument 2. Archaizmy pozostają obecne w cytatach i utworach literackich, dzięki czemu kolejne pokolenia je poznają i zapamiętują.
Klucz i zasady oceniania
Opracowanie serwisu na podstawie zasad CKE. 2 pkt - sformułowanie dwóch trafnych argumentów. 1 pkt - sformułowanie jednego trafnego argumentu. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
Wymagania egzaminacyjne 2023 i 20241
Wymagania ogólneWymagania szczegółowe
I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie Zdający: zawartych w nich informacji. 1.1) odczytuje sens całego tekstu […] oraz wydzielonych przez siebie fragmentów […]; 1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach informacje zarówno jawne, jak i ukryte; 1.5) wyróżnia argumenty, kluczowe pojęcia i twierdzenia w tekście argumentacyjnym […].

Teza i argumentacja

Zadanie 9

sierpień 2022podstawowy1 pkt
Na podstawie tekstu Adama Regiewicza wyjaśnij, na czym polega podobieństwo między narracją gry komputerowej a narracją filmową.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Ustal wspólne kryterium i w jednym toku odpowiedzi wskaż podobieństwo oraz różnicę między zestawianymi elementami.
Odpowiedź lub przykład realizacji
W obu przypadkach historia jest przedstawiana dynamicznie dzięki montażowi i zmianie planów; opowieść w grze, podobnie jak w filmie, jest wynikiem celowego zestawienia elementów.
Klucz i zasady oceniania
Przykładowe odpowiedzi 1 pkt – poprawne wyjaśnienie. • Historia w grze komputerowej jest opowiadana 0 pkt – odpowiedź niepoprawna dynamicznie – poprzez zmianę planów, podobnie jak lub niepełna albo brak w filmie. odpowiedzi. • Gry komputerowe jako opowieść są wynikiem czyjegoś montażu, podobnie jak filmy.
Wymagania podstawy programowej
interpretacyjnego, co może utrudnić odkrycie • Uzasadnienie powinno wynikać z interpretacji załączonego fragmentu, odwołania do • Uzasadnienie powinno wynikać z interpretacji załączonego fragmentu i odwołania do interpretacyjnego przywołanego przez zdającego. Temat 3. Zinterpretuj podany utwór. Postaw tezę interpretacyjną i ją uzasadnij. Twoja • Koncepcja interpretacyjna musi być widoczna w pracy, choć nie musi być wyrażona do tekstu i pogłębiający koncepcję interpretacyjną). Nie wystarczy samo wskazanie lub • Proste odczytanie (parafrazowanie, streszczanie) utworu nie jest jego interpretacją.

Teza i argumentacja

Zadanie 8

sierpień 2022podstawowy1 pkt
Na podstawie tekstu Adama Regiewicza wyjaśnij, na czym polega narracyjność gier komputerowych. 7 Mediewalistyczne – nawiązujące do średniowiecza. 8 Graal – tu: drogocenny kielich poszukiwany przez rycerzy króla Artura, legendarnego władcy Celtów. 9 Okrągły Stół – prezent ślubny, który legendarny król Artur otrzymał od teścia wraz ze stu rycerzami; kształt stołu miał wykluczyć wszelkie spory o pierwszeństwo miejsc między rycerzami.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Nazwij zjawisko lub mechanizm, a następnie opisz jego najważniejsze elementy albo przebieg. Oprzyj objaśnienie na szczególe z podanego materiału.
Odpowiedź lub przykład realizacji
Narracyjność gier komputerowych polega na tym, że mają one fabułę i stanowią opowieść.
Klucz i zasady oceniania
Przykładowe odpowiedzi 1 pkt – poprawne wyjaśnienie. • Narracyjność gier komputerowych polega na tym, że 0 pkt – odpowiedź niepoprawna gry stanowią opowieść. albo brak odpowiedzi. • Polega na tym, że gry komputerowe mają fabułę. • Narracyjność gier polega na ich tekstowości (tekstowym charakterze).
Wymagania podstawy programowej
interpretacyjnego, co może utrudnić odkrycie • Uzasadnienie powinno wynikać z interpretacji załączonego fragmentu, odwołania do • Uzasadnienie powinno wynikać z interpretacji załączonego fragmentu i odwołania do interpretacyjnego przywołanego przez zdającego. Temat 3. Zinterpretuj podany utwór. Postaw tezę interpretacyjną i ją uzasadnij. Twoja • Koncepcja interpretacyjna musi być widoczna w pracy, choć nie musi być wyrażona do tekstu i pogłębiający koncepcję interpretacyjną). Nie wystarczy samo wskazanie lub • Proste odczytanie (parafrazowanie, streszczanie) utworu nie jest jego interpretacją.

Teza i argumentacja

Zadanie 7

sierpień 2022podstawowy2 pkt
Oceń prawdziwość stwierdzeń odnoszących się do tekstu Adama Regiewicza. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
StwierdzeniePF
1. Problem przedstawiony przez autora dotyczy klasyfikowania różnych rodzajów gier komputerowych.
2. Narracje w grach komputerowych są zbudowane z niejednorodnego tworzywa.
3. Narracja w grach komputerowych sytuuje gracza jednocześnie jako obserwatora i uczestnika opowieści.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Oceń każde zdanie osobno i znajdź w tekście przesłankę potwierdzającą albo wykluczającą jego treść.
Odpowiedź lub przykład realizacji
1. Fałsz. 2. Prawda. 3. Prawda.
Klucz i zasady oceniania
Poprawna odpowiedź 2 pkt – trzy poprawne FAŁSZ odpowiedzi. PRAWDA 1 pkt – dwie poprawne PRAWDA odpowiedzi. 0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
interpretacyjnego, co może utrudnić odkrycie • Uzasadnienie powinno wynikać z interpretacji załączonego fragmentu, odwołania do • Uzasadnienie powinno wynikać z interpretacji załączonego fragmentu i odwołania do interpretacyjnego przywołanego przez zdającego. Temat 3. Zinterpretuj podany utwór. Postaw tezę interpretacyjną i ją uzasadnij. Twoja • Koncepcja interpretacyjna musi być widoczna w pracy, choć nie musi być wyrażona do tekstu i pogłębiający koncepcję interpretacyjną). Nie wystarczy samo wskazanie lub • Proste odczytanie (parafrazowanie, streszczanie) utworu nie jest jego interpretacją.
Mateusz Będkowski — wydawca serwisu Nie każ mu liczyć

Nie każ mu liczyć! — opracowanie

Baza matury z języka polskiego

Bazę zadań z języka polskiego opracowano na podstawie publicznych arkuszy i zasad oceniania CKE. Redakcja dodaje podział tematyczny, wskazówki do rozwiązania i odnośniki do źródeł. Poznaj moje podejście →

Ostatnia aktualizacja: 2026-10-04