Czytanie i odbiór tekstów

Teza i argumentacja — zadania maturalne — strona 8

Rozpoznawanie tezy, argumentów, przykładów i sposobu prowadzenia rozumowania.

212zadań przypisanych do tematu

Jak odpowiadać

  1. Ustal dokładny zakres polecenia.
  2. Oprzyj odpowiedź na tekście, lekturze albo wskazanym materiale.
  3. Sformułuj wniosek i uzasadnij go konkretną obserwacją.
  4. Porównaj zakres odpowiedzi z zasadami oceniania.

Najczęstsza pułapka

Mylenie argumentu z przykładem albo streszczeniem tekstu.

Pełny zestaw · strona 8 z 21

Zadania, odpowiedzi i kryteria

Na tej stronie znajduje się 11 z 212 zadań. Odpowiedzi oraz zasady oceniania są ukryte do chwili rozwinięcia.

Teza i argumentacja

Zadanie 11

wrzesień 2020podstawowy2 pkt
.1. Wypisz z tekstu Wiktora Dłuskiego wyraz o znaczeniu przeciwstawnym do wyrazu arcydzieło. 11.2. Na podstawie tekstu Wiktora Dłuskiego wyjaśnij, co autor sądzi o polskich powojennych przekładach arcydzieł.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Zbuduj odpowiedź z dwóch części: nazwij sens, przyczynę lub funkcję, a potem pokaż, z czego to wynika. Unikaj samej parafrazy przytoczonego fragmentu.
Odpowiedź lub przykład realizacji
11.1. czytadło. 11.2. Autor ocenia powojenne polskie przekłady arcydzieł pozytywnie: wykonywali je wybitni zawodowi tłumacze, a wydawnictwa dbały o poprawność języka i staranność edycji. Odmienność ówczesnej koncepcji przekładu nie oznacza niższej jakości.
Klucz i zasady oceniania
Zasady oceniania rozwiązań zadań 11.2 Przykładowe odpowiedzi 1 p. – za poprawne wyjaśnienie, • Autor pozytywnie ocenia przekłady dzieł dokonane co autor sądzi o dawnych w powojennej Polsce, ponieważ uważa, że książki przekładach arcydzieł. tłumaczyli wtedy profesjonaliści (wybitni tłumacze), 0 p. – za odpowiedź niepoprawną lub brak a wydawnictwa bardzo dbały o poprawność języka odpowiedzi. i staranność edycji. • Zmieniła się koncepcja przekładu tekstów, dlatego powojenne przekłady są inne niż współczesne, ale nie oznacza to, że są gorsze.
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie informacji. Zadanie sprawdza wyjaśnianie sensu, zależności lub funkcji wskazanego elementu.

Teza i argumentacja

Zadanie 5

lipiec 2020podstawowy1 pkt
Uzupełnij tabelę. Obok podanych definicji wpisz odpowiadające im wyrazy pochodzenia obcego użyte w drugim akapicie tekstu. Rzeczowniki zapisz w mianowniku liczby pojedynczej, a czasownik – w bezokoliczniku.
DefinicjaWyraz obcy
pozycja społeczna i zawodowa; położenie materialne
rozwijać się, zmieniać się, przeobrażać się stopniowo
wykorzystywanie dóbr i usług do zaspokojenia potrzeb
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Przeczytaj całe zdanie lub tabelę przed wpisaniem brakującego elementu. Uzupełnienie musi jednocześnie pasować znaczeniowo, logicznie i gramatycznie do otoczenia luki.
Odpowiedź lub przykład realizacji
DefinicjaPoprawny wyraz
pozycja społeczna i zawodowa; położenie materialnestatus
rozwijać się, zmieniać się, przeobrażać się stopniowoewoluować
wykorzystywanie dóbr i usług do zaspokojenia potrzebkonsumpcja
Klucz i zasady oceniania
Zasady oceniania 1 pkt — poprawne uzupełnienie trzech wierszy tabeli. 0 pkt — odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi. Rozwiązanie status; ewoluować; konsumpcja
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie informacji. Zadanie sprawdza uzupełnianie brakujących informacji na podstawie kontekstu.

Teza i argumentacja

Zadanie 4

lipiec 2020podstawowy2 pkt
Na podstawie tekstu sformułuj dwa argumenty, którymi uzasadnisz pogląd Ericha Fromma: nawet jeśli człowiekowi wydaje się, że coś posiada, to w istocie nie ma nic. Argument 1. Argument 2.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Najpierw podaj jednoznaczne rozstrzygnięcie, a następnie dowód z tekstu lub lektury. Samo powtórzenie tezy nie jest uzasadnieniem.
Odpowiedź lub przykład realizacji
Argument 1. Posiadanie rzeczy jest krótkotrwałe: wartością staje się pozbywanie starych przedmiotów i nabywanie nowych. Argument 2. Posiadanie daje jedynie pozorne poczucie wolności, niezależności i bezpieczeństwa, a w istocie ogranicza samorozwój oraz może prowadzić do pustki, egoizmu i samotności.
Klucz i zasady oceniania
Przykładowe odpowiedzi 2 p. – za sformułowanie dwóch • Posiadanie rzeczy jest bardzo krótkotrwałe, wartością poprawnych argumentów. stało się pozbywanie się przedmiotów i nabywanie 1 p. – za sformułowanie nowych. jednego poprawnego • Posiadanie daje pozorne poczucie wolności, argumentu. niezależności i bezpieczeństwa, a w istocie ogranicza 0 p. – za odpowiedź niepełną samorozwój. lub niepoprawną albo brak • Człowiekowi wydaje się, że jest bogaty, silny, odpowiedzi. niezależny, a tak naprawdę ma tylko wewnętrzną pustkę. • Bogactwo materialne często prowadzi do egoizmu, samotności i ubóstwa duchowego.
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie informacji. Zadanie sprawdza samodzielne formułowanie wniosku zgodnego z poleceniem.

Teza i argumentacja

Zadanie 2

lipiec 2020podstawowy2 pkt
.1. Na podstawie tekstu wyjaśnij, na czym polega różnica między dawnym a współczesnym „modusem posiadania”. 2.2. Czy według autorki tekstu można całkowicie uwolnić się od chęci posiadania? Uzasadnij odpowiedź.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Najpierw podaj jednoznaczne rozstrzygnięcie, a następnie dowód z tekstu lub lektury. Samo powtórzenie tezy nie jest uzasadnieniem.
Odpowiedź lub przykład realizacji
2.1. Dawniej człowiek szanował posiadane przedmioty i był do nich przywiązany, ponieważ miały służyć długo. Współcześnie rzeczy szybko zastępuje się nowymi, a satysfakcja wiąże się bardziej z nabywaniem niż z trwałym posiadaniem. 2.2. Nie. Całkowite uwolnienie się od chęci posiadania jest trudne, ponieważ rzeczy materialne dają człowiekowi poczucie bezpieczeństwa, kontroli nad życiem i stabilizacji, a perspektywa ich utraty wywołuje lęk.
Klucz i zasady oceniania
Na podstawie zasad CKE. 2.1. 1 pkt - poprawne wyjaśnienie różnicy między dawnym a współczesnym modusem posiadania; 0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi. 2.2. 1 pkt - zgodne z tekstem stanowisko wraz z uzasadnieniem; 0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie informacji. Zadanie sprawdza uzasadnianie stanowiska za pomocą trafnych przesłanek lub przykładów.

Teza i argumentacja

Zadanie 10

lipiec 2020podstawowy2 pkt
Na podstawie 1. i 2. akapitu tekstu podaj dwa zagrożenia dla odbiorców współczesnych mediów, jakie niesie ze sobą korzystanie z telewizji i internetu. Uzasadnij, dlaczego według autorów tekstu są to zagrożenia. Zagrożenie 1. Uzasadnienie: Zagrożenie 2. Uzasadnienie:
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Najpierw podaj jednoznaczne rozstrzygnięcie, a następnie dowód z tekstu lub lektury. Samo powtórzenie tezy nie jest uzasadnieniem.
Odpowiedź lub przykład realizacji
1. Zagrożenie: zawężenie zasobu słownictwa. Uzasadnienie: telewizja i internet ograniczają czas poświęcany na czytanie książek, które rozwija słownictwo. 2. Zagrożenie: osłabienie krytycznej refleksji i większa podatność na manipulację. Uzasadnienie: bierny odbiór gotowych, atrakcyjnych przekazów utrudnia samodzielną ocenę informacji.
Klucz i zasady oceniania
Opracowanie serwisu na podstawie przykładowych odpowiedzi i zasad CKE. 2 pkt — podanie dwóch zagrożeń zgodnych z tekstem i uzasadnienie każdego z nich. 1 pkt — podanie i uzasadnienie jednego zagrożenia. 0 pkt — odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
bezkrytyczne przyjmowanie wszystkiego i nieumiejętność

Teza i argumentacja

Zadanie 1

lipiec 2020podstawowy1 pkt
Na podstawie tekstu podanym w tabeli wymiarom ludzkiej egzystencji przyporządkuj odpowiadające im sformułowania wybrane spośród A.–E. W każdym wierszu tabeli zaznacz po dwie prawidłowe odpowiedzi. Wymiary ludzkiej egzystencji Sformułowania Modus bycia A B C D E Modus posiadania A B C D E Sformułowania A. konsumpcja B. przywiązanie do przedmiotów C. indywidualność D. samorozwój człowieka E. ewolucja
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Najpierw sformułuj odpowiedź własnymi słowami, dopiero potem porównaj ją z wariantami. Odrzucaj odpowiedzi częściowo prawdziwe, które nie obejmują całego sensu polecenia.
Odpowiedź lub przykład realizacji
Modus bycia: C, D. Modus posiadania: A, B.
Klucz i zasady oceniania
Poprawna odpowiedź 1 p. – za zaznaczenie dwóch poprawnych odpowiedzi Modus bycia: C, D w każdym wierszu tabeli. Modus posiadania: A, B 0 p. – za odpowiedź niepełną lub niepoprawną albo brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie informacji. Zadanie sprawdza odczytywanie informacji i formułowanie odpowiedzi zgodnej z materiałem źródłowym.

Teza i argumentacja

Zadanie 8

czerwiec 2020podstawowy1 pkt
Na podstawie tekstu Józefa Tischnera sformułuj argument uzasadniający przekonanie, że wciąż na nowo trzeba się nam uczyć myślenia.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Najpierw podaj jednoznaczne rozstrzygnięcie, a następnie dowód z tekstu lub lektury. Samo powtórzenie tezy nie jest uzasadnieniem.
Odpowiedź lub przykład realizacji
• Wciąż na nowo trzeba się nam uczyć myślenia, ponieważ ono jest istotą człowieczeństwa. • Trzeba się uczyć myślenia na nowo, ponieważ zmienia się otaczający nas świat. • Wciąż na nowo trzeba się nam uczyć myślenia, aby unikać błędów i poznawać nowe aspekty życia. • Wciąż na nowo trzeba się nam uczyć myślenia, ponieważ myślenie pozostaje naszą nadzieją na zrozumienie sensu istnienia człowieka i świata, który się zmienia.
Klucz i zasady oceniania
Zasady oceniania 1 pkt – za poprawne sformułowanie argumentu. 0 pkt – za odpowiedź niepoprawną albo brak odpowiedzi. Zasady oceniania rozwiązań zadań Przykładowe odpowiedzi • Wciąż na nowo trzeba się nam uczyć myślenia, ponieważ ono jest istotą człowieczeństwa. • Trzeba się uczyć myślenia na nowo, ponieważ zmienia się otaczający nas świat. • Wciąż na nowo trzeba się nam uczyć myślenia, aby unikać błędów i poznawać nowe aspekty życia. • Wciąż na nowo trzeba się nam uczyć myślenia, ponieważ myślenie pozostaje naszą nadzieją na zrozumienie sensu istnienia człowieka i świata, który się zmienia.
Wymagania podstawy programowej
nadzieją na zrozumienie sensu istnienia człowieka i świata, który się zmienia.

Teza i argumentacja

Zadanie 6

czerwiec 2020podstawowy1 pkt
Na podstawie akapitu trzeciego wyjaśnij, na czym w retoryce polega dialog między argumentującym a jego odbiorcami.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Nazwij zjawisko lub mechanizm, a następnie opisz jego najważniejsze elementy albo przebieg. Oprzyj objaśnienie na szczególe z podanego materiału.
Odpowiedź lub przykład realizacji
Na właściwym doborze argumentów ze względu na odbiorców.
Klucz i zasady oceniania
Przykładowa odpowiedź Na właściwym doborze argumentów ze względu na odbiorców.
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Korzystanie z informacji. Zadanie sprawdza wyjaśnianie sensu, zależności lub funkcji wskazanego elementu.

Teza i argumentacja

Zadanie 5

czerwiec 2020podstawowy1 pkt
Na podstawie tekstu Agnieszki Kampki uzasadnij trafność porównania umiejętności komunikacyjnych do umiejętności pływania w morzu.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Najpierw podaj jednoznaczne rozstrzygnięcie, a następnie dowód z tekstu lub lektury. Samo powtórzenie tezy nie jest uzasadnieniem.
Odpowiedź lub przykład realizacji
• To porównanie jest trafne, ponieważ kompetencje komunikacyjne ułatwiają bezpieczne funkcjonowanie w społeczeństwie, tak jak pływanie ułatwia poruszanie się w wodzie/w morzu. • Wyższe umiejętności językowe zwiększają szansę na lepsze porozumienie się z szerszym gronem ludzi, podobnie jak bardzo dobra jakość techniki pływania ułatwia poruszanie się w morzu.
Klucz i zasady oceniania
Zasady oceniania 1 pkt – za poprawne uzasadnienie. 0 pkt – za odpowiedź niepoprawną albo brak odpowiedzi. Przykładowe odpowiedzi • To porównanie jest trafne, ponieważ kompetencje komunikacyjne ułatwiają bezpieczne funkcjonowanie w społeczeństwie, tak jak pływanie ułatwia poruszanie się w wodzie/w morzu. • Wyższe umiejętności językowe zwiększają szansę na lepsze porozumienie się z szerszym gronem ludzi, podobnie jak bardzo dobra jakość techniki pływania ułatwia poruszanie się w morzu.
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Korzystanie z informacji. Zadanie sprawdza uzasadnianie stanowiska za pomocą trafnych przesłanek lub przykładów.

Teza i argumentacja

Zadanie 5

czerwiec 2020podstawowy1 pkt
Każdemu zdaniu przyporządkuj funkcję, którą pełni ono w tekście. Wpisz właściwy numer.
Funkcje zdań
  • 1. Odpowiedź na postawione pytanie.
  • 2. Przedstawienie tezy.
  • 3. Zapowiedź głównego tematu.
  • 4. Zilustrowanie argumentu przykładem.
  • 5. Podsumowanie rozważań.
ZdanieFunkcja w tekście
A. Oto przed chwilą mieliśmy przed sobą człowieka, który nie chciał wcale uznać słyszanego zdania za prawdziwe czy też wykonać wskazanej roboty, a po skutecznym przekonywaniu zmienił się — przyznał rację osobie przekonującej i zaczął robić to, o co go proszono.
B. Ale co to znaczy przekonywać?
C. Człowiek przez cały niemal czas — od pierwszych do ostatnich chwil życia — jest przez kogoś przekonywany i sam przekonuje innych.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Ustal cechę każdego elementu z pierwszego zbioru, a następnie dobierz odpowiednik spełniający tę samą funkcję lub relację. Na końcu sprawdź, czy żaden wariant nie został użyty niezgodnie z instrukcją.
Odpowiedź lub przykład realizacji
ZdanieFunkcja w tekście
A. Oto przed chwilą mieliśmy przed sobą człowieka, który nie chciał wcale uznać słyszanego zdania za prawdziwe czy też wykonać wskazanej roboty, a po skutecznym przekonywaniu zmienił się — przyznał rację osobie przekonującej i zaczął robić to, o co go proszono.4. Zilustrowanie argumentu przykładem
B. Ale co to znaczy przekonywać?3. Zapowiedź głównego tematu
C. Człowiek przez cały niemal czas — od pierwszych do ostatnich chwil życia — jest przez kogoś przekonywany i sam przekonuje innych.2. Przedstawienie tezy
Klucz i zasady oceniania
1 pkt — poprawne przyporządkowanie trzech funkcji. 0 pkt — odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: czytanie ze zrozumieniem. Zadanie sprawdza rozpoznawanie funkcji zdań w kompozycji tekstu.

Teza i argumentacja

Zadanie 4

czerwiec 2020podstawowy1 pkt
W odniesieniu do tekstu Agnieszki Kampki wyjaśnij znaczenie sformułowania: Argumentowanie jest sposobem myślenia.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Przeformułuj wskazaną myśl własnymi słowami, zachowując jej sens. Następnie dopowiedz, jak odnosi się ona do problemu omawianego w tekście.
Odpowiedź lub przykład realizacji
• Celem argumentacji jest przekonanie innych do naszych racji, poglądów, sądów. Właściwy dobór argumentów wymaga myślenia. • Argumentowanie wymaga uzasadniania własnych racji, poglądów, sądów, a uzasadnienie wymaga myślenia. • Klarowność i precyzja w przedstawianiu własnych poglądów wymaga wysiłku umysłowego.
Klucz i zasady oceniania
Zasady oceniania 1 pkt – za poprawne wyjaśnienie znaczenia sformułowania. 0 pkt – za odpowiedź niepoprawną albo brak odpowiedzi. Przykładowe odpowiedzi • Celem argumentacji jest przekonanie innych do naszych racji, poglądów, sądów. Właściwy dobór argumentów wymaga myślenia. • Argumentowanie wymaga uzasadniania własnych racji, poglądów, sądów, a uzasadnienie wymaga myślenia. • Klarowność i precyzja w przedstawianiu własnych poglądów wymaga wysiłku umysłowego.
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Korzystanie z informacji. Zadanie sprawdza wyjaśnianie sensu, zależności lub funkcji wskazanego elementu.
Mateusz Będkowski — wydawca serwisu Nie każ mu liczyć

Nie każ mu liczyć! — opracowanie

Baza matury z języka polskiego

Bazę zadań z języka polskiego opracowano na podstawie publicznych arkuszy i zasad oceniania CKE. Redakcja dodaje podział tematyczny, wskazówki do rozwiązania i odnośniki do źródeł. Poznaj moje podejście →

Ostatnia aktualizacja: 2026-10-04