Czytanie i odbiór tekstów

Teza i argumentacja — zadania maturalne — strona 10

Rozpoznawanie tezy, argumentów, przykładów i sposobu prowadzenia rozumowania.

212zadań przypisanych do tematu

Jak odpowiadać

  1. Ustal dokładny zakres polecenia.
  2. Oprzyj odpowiedź na tekście, lekturze albo wskazanym materiale.
  3. Sformułuj wniosek i uzasadnij go konkretną obserwacją.
  4. Porównaj zakres odpowiedzi z zasadami oceniania.

Najczęstsza pułapka

Mylenie argumentu z przykładem albo streszczeniem tekstu.

Pełny zestaw · strona 10 z 21

Zadania, odpowiedzi i kryteria

Na tej stronie znajduje się 11 z 212 zadań. Odpowiedzi oraz zasady oceniania są ukryte do chwili rozwinięcia.

Teza i argumentacja

Zadanie 2

maj 2018podstawowy2 pkt
Na podstawie przemówienia Włodzimierza Wójcika sformułuj dwa argumenty, którymi uzasadnisz, że Tadeusz Różewicz zmienił charakter poezji powstałej po doświadczeniach II wojny światowej.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Najpierw podaj jednoznaczne rozstrzygnięcie, a następnie dowód z tekstu lub lektury. Samo powtórzenie tezy nie jest uzasadnieniem.
Odpowiedź lub przykład realizacji
• Tadeusz Różewicz zmienił charakter poezji powstałej po doświadczeniach II wojny światowej, gdyż jego wiersze cechowały się brakiem nadmiernego zdobnictwa, symboliki i metafor – stały się podobne do prozy. Autor poezji stwierdził również, że wiersze przedwojenne są zbyt patetyczne i sztuczne, dlatego zrezygnował z tego w swoich dziełach. • Tadeusz Różewicz zanegował uprzedni patriotyczno-tyrtejski charakter poezji, koncentrując się na walce z chaosem i konsumpcjonizmem. Zmienił również formę, odchodząc od metaforyki i zdobnictwa, skupił się na pierwszym znaczeniu słów.
Klucz i zasady oceniania
Schemat punktowania 2 p. – poprawne sformułowanie dwóch argumentów. 1 p. – poprawne sformułowanie jednego argumentu. 0 p. – odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi. Przykładowe odpowiedzi • Tadeusz Różewicz zmienił charakter poezji powstałej po doświadczeniach II wojny światowej, gdyż jego wiersze cechowały się brakiem nadmiernego zdobnictwa, symboliki i metafor – stały się podobne do prozy. Autor poezji stwierdził również, że wiersze przedwojenne są zbyt patetyczne i sztuczne, dlatego zrezygnował z tego w swoich dziełach. • Tadeusz Różewicz zanegował uprzedni patriotyczno-tyrtejski charakter poezji, koncentrując się na walce z chaosem i konsumpcjonizmem. Zmienił również formę, odchodząc od metaforyki i zdobnictwa, skupił się na pierwszym znaczeniu słów. Uwaga. Aby za odpowiedź został przyznany punkt, musi ona mieć formę argumentu zawierającego uogólnienie i uszczegółowienie. Argumenty te mogą się odnosić zarówno do problematyki, jak i do organizacji wypowiedzi poetyckiej.
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie informacji. Zadanie sprawdza samodzielne formułowanie wniosku zgodnego z poleceniem.

Teza i argumentacja

Zadanie 13

maj 2018podstawowy2 pkt
Wskaż cechy tekstu Barbary Skargi, które nadają mu subiektywny charakter. Zaznacz poprawne odpowiedzi spośród A–E. A. prezentowanie własnego stanowiska B. zastosowanie określeń wartościujących C. nasycenie tekstu równoważnikami zdania D. wykorzystanie faktów i słownictwa naukowego E. operowanie słownictwem służącym kształtowaniu opinii
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Sprawdź, ilu elementów wymaga polecenie, i podaj dokładnie tyle odrębnych informacji. Każdy element zapisz możliwie precyzyjnie i bez zbędnego komentarza.
Odpowiedź lub przykład realizacji
A, B, E
Klucz i zasady oceniania
2 p. – trzy poprawne wskazania. 1 p. – dwa poprawne wskazania. 0 p. – odpowiedź niepełna lub błędna albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź A, B, E Uwaga. Jeżeli zdający wśród poprawnych odpowiedzi (A, B, E) zaznaczy odpowiedź niepoprawną, to za zadanie otrzymuje 0 pkt. Jeżeli zdający zaznaczy dwie poprawne odpowiedzi, np. A, B, to otrzymuje 1 pkt, jeżeli zaś wśród dwóch poprawnych, np. A, B, zaznaczy jedną niepoprawną odpowiedź, np. A, B, C, to otrzymuje 0 pkt.
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Korzystanie z informacji. Zadanie sprawdza tworzenie spójnej wypowiedzi argumentacyjnej.

Teza i argumentacja

Zadanie 1

maj 2018podstawowy2 pkt
Jakim kwestiom – społecznym / politycznym / filozoficznym – poświęcony jest tekst Barbary Skargi? Swoją odpowiedź uzasadnij dwoma argumentami.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Najpierw podaj jednoznaczne rozstrzygnięcie, a następnie dowód z tekstu lub lektury. Samo powtórzenie tezy nie jest uzasadnieniem.
Odpowiedź lub przykład realizacji
Tekst poświęcony jest kwestiom filozoficznym, ponieważ Barbara Skarga formułuje refleksje na temat istoty wolności człowieka. Ponadto w swoich rozważaniach autorka odwołuje się do różnych nurtów filozoficznych.
Klucz i zasady oceniania
2 p. – poprawne podanie dwóch argumentów. 1 p. – poprawna podanie jednego argumentu. 0 p. – odpowiedź błędna lub brak odpowiedzi. Przykładowa odpowiedź Tekst poświęcony jest kwestiom filozoficznym, ponieważ Barbara Skarga formułuje refleksje na temat istoty wolności człowieka. Ponadto w swoich rozważaniach autorka odwołuje się do różnych nurtów filozoficznych.
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Korzystanie z informacji. Zadanie sprawdza uzasadnianie stanowiska za pomocą trafnych przesłanek lub przykładów.

Teza i argumentacja

Zadanie 9

czerwiec 2018podstawowy1 pkt
Wyjaśnij, jaką funkcję pełni w tekście dwukrotne nawiązanie do ekranizacji Igrzysk śmierci.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Nazwij funkcję precyzyjnym terminem, a następnie wyjaśnij, jaki efekt dany element wywołuje w tym konkretnym tekście. Samo wskazanie środka lub zabiegu nie realizuje całego polecenia.
Odpowiedź lub przykład realizacji
Dwukrotne nawiązanie do ekranizacji Igrzysk śmierci tworzy klamrę kompozycyjną, uwiarygodnia stanowisko autorki przez odwołanie do własnego doświadczenia i buduje zaskakującą puentę.
Klucz i zasady oceniania
Opracowanie serwisu na podstawie przykładowych odpowiedzi i zasad CKE. 1 pkt — poprawne określenie jednej funkcji nawiązania. 0 pkt — odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
• Stworzenie zaskakującej puenty.

Teza i argumentacja

Zadanie 8

czerwiec 2018podstawowy2 pkt
Czy Justyna Sobolewska zgadza się z Ruth Graham, która twierdzi, że dorośli powinni czuć zawstydzenie, czytając książki dla dzieci? Odpowiedź uzasadnij, przywołując dwa argumenty z tekstu Przyjemność zdziecinnienia.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Najpierw podaj jednoznaczne rozstrzygnięcie, a następnie dowód z tekstu lub lektury. Samo powtórzenie tezy nie jest uzasadnieniem.
Odpowiedź lub przykład realizacji
Tak. Zdaniem Justyny Sobolewskiej literatura dla dorosłych pozwala mierzyć się z prawdziwymi problemami, a ponadto stanowi intelektualne wyzwanie wymagające od czytelnika odpowiedniego przygotowania.
Klucz i zasady oceniania
Opracowanie serwisu na podstawie przykładowej odpowiedzi i zasad CKE. 2 pkt — stanowisko poparte dwoma argumentami wynikającymi z tekstu. 1 pkt — stanowisko poparte jednym argumentem. 0 pkt — odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. CKE dopuszcza stanowisko zgodne albo polemiczne wobec Ruth Graham, jeśli oba argumenty wynikają z tekstu.
Wymagania podstawy programowej
Umiejętność sprawdzana według klucza CKE: Uzasadnij

Teza i argumentacja

Zadanie 8

sierpień 2017podstawowy2 pkt
Na podstawie tekstu sformułuj po jednym argumencie uzasadniającym sądy w zdaniach: Radio jest mi najbliższe. Radio jest mi najdalsze.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Najpierw podaj jednoznaczne rozstrzygnięcie, a następnie dowód z tekstu lub lektury. Samo powtórzenie tezy nie jest uzasadnieniem.
Odpowiedź lub przykład realizacji
Radio jest mi najbliższe: – Podkreślenie fascynującego fenomenu radia. – Radio stwarza pozory bezpośredniego kontaktu. – Radio zapewnia nam intymną bliskość ze słyszaną osobą. Radio jest mi najdalsze: – Podkreślenie rzeczywistej/fizycznej odległości między osobą mówiącą w radiu a słuchaczem // Podkreślenie odległości między tym, który mówi, a tym, który słucha. – Radio pozbawia nas intymnej bliskości ze słyszaną osobą.
Klucz i zasady oceniania
Schemat punktowania 2 p. – poprawne sformułowanie argumentów. 1 p. – poprawne sformułowanie jednego argumentu. 0 p. – odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi. Przykładowe odpowiedzi Radio jest mi najbliższe: – Podkreślenie fascynującego fenomenu radia. – Radio stwarza pozory bezpośredniego kontaktu. – Radio zapewnia nam intymną bliskość ze słyszaną osobą. Radio jest mi najdalsze: – Podkreślenie rzeczywistej/fizycznej odległości między osobą mówiącą w radiu a słuchaczem // Podkreślenie odległości między tym, który mówi, a tym, który słucha. – Radio pozbawia nas intymnej bliskości ze słyszaną osobą.
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie informacji. Zadanie sprawdza samodzielne formułowanie wniosku zgodnego z poleceniem.

Teza i argumentacja

Zadanie 3

sierpień 2017podstawowy1 pkt
Sformułuj argument uzasadniający potrzebę zastosowania współczesnej techniki do badań nad sztuką starożytną.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Najpierw podaj jednoznaczne rozstrzygnięcie, a następnie dowód z tekstu lub lektury. Samo powtórzenie tezy nie jest uzasadnieniem.
Odpowiedź lub przykład realizacji
– Współczesna technika pozwala na określenie pochodzenia barw i okresu, w którym je stosowano. – Współczesna technika pozwala na szczegółowe określenie charakteru dzieła sztuki i wszystkich okoliczności jego powstania. – Współczesna technika pozwala na ustalenie pierwotnego wyglądu starożytnych dzieł sztuki.
Klucz i zasady oceniania
Schemat punktowania 1 p. – poprawne sformułowanie argumentu. 0 p. – odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi. Przykładowe odpowiedzi – Współczesna technika pozwala na określenie pochodzenia barw i okresu, w którym je stosowano. – Współczesna technika pozwala na szczegółowe określenie charakteru dzieła sztuki i wszystkich okoliczności jego powstania. – Współczesna technika pozwala na ustalenie pierwotnego wyglądu starożytnych dzieł sztuki.
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie informacji. Zadanie sprawdza samodzielne formułowanie wniosku zgodnego z poleceniem.

Teza i argumentacja

Zadanie 8

maj 2017podstawowy2 pkt
a) Na podstawie tekstu podaj dwie przyczyny zanikania języków. b) Jak autor ocenia zjawisko zanikania języków? Uzasadnij swoją odpowiedź.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Najpierw podaj jednoznaczne rozstrzygnięcie, a następnie dowód z tekstu lub lektury. Samo powtórzenie tezy nie jest uzasadnieniem.
Odpowiedź lub przykład realizacji
a) – wpływ globalizacji na zanikanie kultur narodowych, – tendencja do zastępowania języków rodzimych powszechnie używanymi, – wymieranie małych plemion, – brak szacunku dla tradycji, – język istnieje tylko w odmianie mówionej. b) Negatywnie. Autor uważa, że powinno się podejmować działania zmierzające do ochrony różnorodności języków, bo dzięki temu zachowuje się wiedzę o świecie.
Klucz i zasady oceniania
Schemat punktowania 2 p. – poprawne rozwiązanie obu części zadania. 1 p. – poprawne rozwiązanie jednej części zadania. 0 p. – odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi. Przykładowe odpowiedzi a) – wpływ globalizacji na zanikanie kultur narodowych, – tendencja do zastępowania języków rodzimych powszechnie używanymi, – wymieranie małych plemion, – brak szacunku dla tradycji, – język istnieje tylko w odmianie mówionej. b) Negatywnie. Autor uważa, że powinno się podejmować działania zmierzające do ochrony różnorodności języków, bo dzięki temu zachowuje się wiedzę o świecie.
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie informacji. Zadanie sprawdza uzasadnianie stanowiska za pomocą trafnych przesłanek lub przykładów.

Teza i argumentacja

Zadanie 2

maj 2017podstawowy1 pkt
Na podstawie tekstu wymień przyczynę zdziwienia Sienkiewiczem wskazaną przez Ryszarda Koziołka.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Nazwij przyczynę wskazanego zjawiska, a następnie pokaż zależność przyczynowo-skutkową obecną w materiale. Nie ograniczaj odpowiedzi do powtórzenia skutku opisanego w pytaniu.
Odpowiedź lub przykład realizacji
– Zaskakująca ocena własnej twórczości tuż przed śmiercią. – Kontrast między dorobkiem pisarza a jego stosunkiem do swojej twórczości.
Klucz i zasady oceniania
Schemat punktowania 1 p. – poprawne wskazanie przyczyny. 0 p. – odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi. Przykładowe odpowiedzi – Zaskakująca ocena własnej twórczości tuż przed śmiercią. – Kontrast między dorobkiem pisarza a jego stosunkiem do swojej twórczości.
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie informacji. Zadanie sprawdza odczytywanie informacji i formułowanie odpowiedzi zgodnej z materiałem źródłowym.

Teza i argumentacja

Zadanie 10

maj 2017podstawowy1 pkt
W jakim celu porównano zanikanie języków do zanikania różnorodności biologicznej? Uzasadnij swoją odpowiedź.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Najpierw podaj jednoznaczne rozstrzygnięcie, a następnie dowód z tekstu lub lektury. Samo powtórzenie tezy nie jest uzasadnieniem.
Odpowiedź lub przykład realizacji
– Autor chce podkreślić wagę problemu / uwypuklić podobieństwo tych zjawisk, uświadamiając odbiorcy, że zanikanie języków jest równie groźne jak wymieranie gatunków. – Porównanie zostało użyte w celu zobrazowania ogromnej skali z pozoru błahego problemu. Wymieranie gatunków zwierząt i roślin zmniejsza nasze szanse na dokładne poznanie otaczającego nas świata oraz jego historii tak samo jak zanikanie języków.
Klucz i zasady oceniania
Przykładowa odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi. Przykładowe odpowiedzi – Autor chce podkreślić wagę problemu / uwypuklić podobieństwo tych zjawisk, uświadamiając odbiorcy, że zanikanie języków jest równie groźne jak wymieranie gatunków. – Porównanie zostało użyte w celu zobrazowania ogromnej skali z pozoru błahego problemu. Wymieranie gatunków zwierząt i roślin zmniejsza nasze szanse na dokładne poznanie otaczającego nas świata oraz jego historii tak samo jak zanikanie języków. Uwaga. W odpowiedzi muszą być spełnione dwa warunki: określenie celu i uzasadnienie.
Wymagania podstawy programowej
II. Analiza i interpretacja testów kultury. 3.2) wykorzystuje w interpretacji utworu

Teza i argumentacja

Zadanie 9

czerwiec 2017podstawowy1 pkt
Zaznacz poprawne dokończenie zdania. Pytanie retoryczne użyte w drugim akapicie tekstu Muzyka i mózg podkreśliło pogląd autora, że A. fuga Bacha jest doskonałością samą w sobie. B. skomplikowane tory muzyczne są trudne do zrozumienia. C. nie ma potrzeby poznawania trudnych kompozycji muzycznych. D. niepraktyczność muzyki nie ma żadnego znaczenia dla jej wartości.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Najpierw sformułuj odpowiedź własnymi słowami, dopiero potem porównaj ją z wariantami. Odrzucaj odpowiedzi częściowo prawdziwe, które nie obejmują całego sensu polecenia.
Odpowiedź lub przykład realizacji
D.
Klucz i zasady oceniania
Schemat punktowania 1 p. – poprawna odpowiedź. 0 p. – odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź D.
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie informacji. Zadanie sprawdza odczytywanie informacji i formułowanie odpowiedzi zgodnej z materiałem źródłowym.
Mateusz Będkowski — wydawca serwisu Nie każ mu liczyć

Nie każ mu liczyć! — opracowanie

Baza matury z języka polskiego

Bazę zadań z języka polskiego opracowano na podstawie publicznych arkuszy i zasad oceniania CKE. Redakcja dodaje podział tematyczny, wskazówki do rozwiązania i odnośniki do źródeł. Poznaj moje podejście →

Ostatnia aktualizacja: 2026-10-04