Czytanie i odbiór tekstów

Teza i argumentacja — zadania maturalne — strona 18

Rozpoznawanie tezy, argumentów, przykładów i sposobu prowadzenia rozumowania.

212zadań przypisanych do tematu

Jak odpowiadać

  1. Ustal dokładny zakres polecenia.
  2. Oprzyj odpowiedź na tekście, lekturze albo wskazanym materiale.
  3. Sformułuj wniosek i uzasadnij go konkretną obserwacją.
  4. Porównaj zakres odpowiedzi z zasadami oceniania.

Najczęstsza pułapka

Mylenie argumentu z przykładem albo streszczeniem tekstu.

Pełny zestaw · strona 18 z 21

Zadania, odpowiedzi i kryteria

Na tej stronie znajduje się 11 z 212 zadań. Odpowiedzi oraz zasady oceniania są ukryte do chwili rozwinięcia.

Teza i argumentacja

Zadanie 5

czerwiec 2012podstawowy1 pkt
Jaką funkcję w kompozycji całości tekstu pełni ostatnie zdanie akapitu 2.?
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Nazwij funkcję precyzyjnym terminem, a następnie wyjaśnij, jaki efekt dany element wywołuje w tym konkretnym tekście. Samo wskazanie środka lub zabiegu nie realizuje całego polecenia.
Odpowiedź lub przykład realizacji
Jest tezą.
Klucz i zasady oceniania
Przykładowa odpowiedź Jest tezą. 1 p. – za poprawne rozpoznanie tezy tekstu.
Wymagania podstawy programowej
Umiejętność sprawdzana według klucza CKE: Korzystanie z informacji Rozpoznanie tezy w tekście

Teza i argumentacja

Zadanie 2

czerwiec 2012podstawowy1 pkt
Jaką funkcję w toku argumentacyjnym autora pełnią odwołania do książki Arthura Hedley’a i książki Józefa i Krystyny Chomińskich?
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Nazwij funkcję precyzyjnym terminem, a następnie wyjaśnij, jaki efekt dany element wywołuje w tym konkretnym tekście. Samo wskazanie środka lub zabiegu nie realizuje całego polecenia.
Odpowiedź lub przykład realizacji
Odwołania do książki Arthura Hedley’a i książki Józefa i Krystyny Chomińskich pokazują, że są znawcy, dla których w ocenie muzyki najważniejsze jest kryterium formalne.
Klucz i zasady oceniania
Przykładowa odpowiedź Odwołania do książki Arthura Hedley’a i książki Józefa i Krystyny Chomińskich pokazują, że są znawcy, dla których w ocenie muzyki najważniejsze jest kryterium formalne. 1 p. – za poprawne wymienienie jednej funkcji odwołań do publikacji o Chopinie.
Wymagania podstawy programowej
Umiejętność sprawdzana według klucza CKE: Korzystanie z informacji Rozpoznanie zasady kompozycyjnej tekstu

Teza i argumentacja

Zadanie 12

czerwiec 2012podstawowy3 pkt
Wymień trzy cechy tekstu, które nadają mu charakter argumentacyjny.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Odczytaj wymaganą liczbę elementów i wypisz je jako odrębne, niepowtarzające się informacje. Każdy punkt powinien odpowiadać tej samej kategorii wskazanej w poleceniu.
Odpowiedź lub przykład realizacji
Na argumentacyjny charakter tekstu wskazują: postawienie tezy, użycie argumentów (kontrargumentów), użycie przykładów.
Klucz i zasady oceniania
Przykładowa odpowiedź Na argumentacyjny charakter tekstu wskazują: postawienie tezy, użycie argumentów (kontrargumentów), użycie przykładów. 3 p. – za poprawne określenie trzech cech wskazujących, że czytany tekst ma charakter argumentacyjny. 2 p. – za poprawne określenie dwóch cech wskazujących, że czytany tekst ma charakter argumentacyjny. 1 p. – za poprawne określenie jednej cechy wskazującej, że czytany tekst ma charakter argumentacyjny.
Wymagania podstawy programowej
Umiejętność sprawdzana według klucza CKE: Korzystanie z informacji Rozpoznanie zasady kompozycyjnej tekstu (argumentacyjnego charakteru tekstu)

Teza i argumentacja

Zadanie 11

czerwiec 2012podstawowy3 pkt
Na podstawie tekstu sformułuj trzy argumenty potwierdzające geniusz Chopina.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Najpierw nazwij wniosek, myśl lub zasadę, której wymaga polecenie. Zapisz ją jednym precyzyjnym zdaniem i sprawdź, czy wynika z całego wskazanego materiału, a nie tylko z pojedynczego słowa.
Odpowiedź lub przykład realizacji
Geniusz Chopina potwierdza np. nowatorstwo jego utworów, bogactwo tematów, uczuć i nastrojów oraz logika kompozycji.
Klucz i zasady oceniania
Przykładowa odpowiedź Geniusz Chopina potwierdza np. nowatorstwo jego utworów, bogactwo tematów, uczuć i nastrojów oraz logika kompozycji. 3 p. – za poprawne określenie trzech cech muzyki Chopina potwierdzających jego geniusz. 2 p. – za poprawne określenie dwóch cech muzyki Chopina potwierdzających jego geniusz. 1 p. – za poprawne określenie jednej cechy muzyki Chopina potwierdzającej jego geniusz.
Wymagania podstawy programowej
Umiejętność sprawdzana według klucza CKE: Korzystanie z informacji Wyodrębnienie i sformułowanie wykorzystanych w tekście argumentów

Teza i argumentacja

Zadanie 1

czerwiec 2012podstawowy2 pkt
Na podstawie akapitu 1. wymień dwa argumenty, którymi uzasadniają swoją opinię osoby kwestionujące geniusz Chopina.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Najpierw podaj jednoznaczne rozstrzygnięcie, a następnie dowód z tekstu lub lektury. Samo powtórzenie tezy nie jest uzasadnieniem.
Odpowiedź lub przykład realizacji
Osoby kwestionujące geniusz Chopina przypominają, że nie tworzył on skomplikowanych form muzycznych oraz że komponował muzykę tylko na fortepian.
Klucz i zasady oceniania
Przykładowa odpowiedź Osoby kwestionujące geniusz Chopina przypominają, że nie tworzył on skomplikowanych form muzycznych oraz że komponował muzykę tylko na fortepian. 2 p. – za poprawne wymienienie dwóch argumentów. 1 p. – za poprawne wymienienie jednego argumentu.
Wymagania podstawy programowej
Umiejętność sprawdzana według klucza CKE: Korzystanie z informacji Odczytanie sensu akapitu (rozpoznanie argumentacji opinii przedstawionej w tekście)

Teza i argumentacja

Zadanie 11

sierpień 2011podstawowy2 pkt
Na podstawie akapitu 7. sformułuj dwa argumenty uzasadniające odrzucenie przez młodych buntu jako postawy.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Najpierw podaj jednoznaczne rozstrzygnięcie, a następnie dowód z tekstu lub lektury. Samo powtórzenie tezy nie jest uzasadnieniem.
Odpowiedź lub przykład realizacji
Bunt to pojęcie pokoleniowo obce, ponieważ, np.: – nie przynosi zysków – buntując się, można sobie tylko zaszkodzić – nie ma sensu buntować się przeciwko temu, na co ma się ograniczony wpływ lub nie ma żadnego, np. na powszechną ogromną presję na sukces – nie ma sensu buntować się przeciwko rodzicom, bowiem są sprzymierzeńcami – nie ma się przeciwko czemu buntować
Klucz i zasady oceniania
Bunt to pojęcie pokoleniowo obce, ponieważ, np.: – nie przynosi zysków – buntując się, można sobie tylko zaszkodzić – nie ma sensu buntować się przeciwko temu, na co ma się ograniczony wpływ lub nie ma żadnego, np. na powszechną ogromną presję na 2 1 sukces – nie ma sensu buntować się przeciwko rodzicom, bowiem są sprzymierzeńcami – nie ma się przeciwko czemu buntować
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Korzystanie z informacji. Zadanie sprawdza samodzielne formułowanie wniosku zgodnego z poleceniem.

Teza i argumentacja

Zadanie 12

czerwiec 2011podstawowy2 pkt
Wybierz poprawne zakończenie zdania. Najczęstszym sposobem argumentacji w tekście jest A. konfrontowanie rozważań autorki z opinią autorytetów. B. popieranie rozważań autorki przykładami z codziennego życia. C. stosowanie zasady luźnych skojarzeń. D. kontrast między rozważaniami autorki a codziennym doświadczeniem ludzi. Uzasadnij celowość zastosowania takiego zabiegu.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Najpierw podaj jednoznaczne rozstrzygnięcie, a następnie dowód z tekstu lub lektury. Samo powtórzenie tezy nie jest uzasadnieniem.
Odpowiedź lub przykład realizacji
B. Autorka popiera swoje rozważania przykładami z codziennego życia. Zabieg wzmacnia perswazję, uwiarygodnia wywód i unaocznia problemy omawiane w tekście.
Klucz i zasady oceniania
2 pkt - wybór B i poprawne uzasadnienie; 1 pkt - odpowiedź częściowa; 0 pkt - odpowiedź błędna albo brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
Umiejętność sprawdzana według klucza CKE: – wzmacnia perswazję 2 1 – służy uwiarygodnieniu rozważań – unaocznia rozważane w tekście problemy Istotą poprawnej odpowiedzi jest zauważenie, że niedobrze jest bezrefleksyjnie naśladować tłum; w odpowiedzi musi być negatywna ocena takiego zachowania, np.:

Teza i argumentacja

Zadanie 11

czerwiec 2011podstawowy2 pkt
Jaką funkcję kompozycyjną pełni w tekście zdanie Waltera Lippmana: Gdzie wszyscy myślą tak samo, nikt nie myśli zbyt wiele?
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Nazwij funkcję precyzyjnym terminem, a następnie wyjaśnij, jaki efekt dany element wywołuje w tym konkretnym tekście. Samo wskazanie środka lub zabiegu nie realizuje całego polecenia.
Odpowiedź lub przykład realizacji
Zdanie tworzy klamrę kompozycyjną: w pierwszym akapicie wprowadza problematykę artykułu, a w ostatnim stanowi jego puentę.
Klucz i zasady oceniania
2 pkt - wskazanie klamry i obu funkcji; 1 pkt - odpowiedź częściowa; 0 pkt - odpowiedź błędna albo brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
Umiejętność sprawdzana według klucza CKE: 2 (za odp. – w 1. akapicie pełni funkcję wprowadzenia do problematyki artykułu częściową) – w 15. stanowi puentę B. Uzasadnienie, np.:

Teza i argumentacja

Zadanie 9

sierpień 2010podstawowy1 pkt
Wymień dwa negatywne skutki etnocentryzmu wskazane przez autorkę artykułu w akapitach 4–7.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Odczytaj wymaganą liczbę elementów i wypisz je jako odrębne, niepowtarzające się informacje. Każdy punkt powinien odpowiadać tej samej kategorii wskazanej w poleceniu.
Odpowiedź lub przykład realizacji
Etnocentryzm może wywoływać poczucie wyższości i wrogość wobec innych kultur oraz prowadzić do błędnego odczytywania zachowań ich przedstawicieli.
Klucz i zasady oceniania
Opracowanie serwisu na podstawie zasad CKE. 1 pkt - podanie dwóch negatywnych skutków etnocentryzmu. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Korzystanie z informacji. Zadanie sprawdza odczytywanie informacji i formułowanie odpowiedzi zgodnej z materiałem źródłowym.

Teza i argumentacja

Zadanie 8

sierpień 2010podstawowy1 pkt
Na podstawie akapitów 3–6 wyjaśnij, na czym polega różnica między etnocentryzmem a enkulturacją?
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Ustal wspólne kryterium i w jednym toku odpowiedzi wskaż podobieństwo oraz różnicę między zestawianymi elementami.
Odpowiedź lub przykład realizacji
Enkulturacja jest procesem uczenia się własnej kultury, natomiast etnocentryzm polega na ocenianiu innych kultur według norm i standardów kultury własnej.
Klucz i zasady oceniania
Opracowanie serwisu na podstawie zasad CKE. 1 pkt - poprawne wyjaśnienie różnicy. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Korzystanie z informacji. Zadanie sprawdza wyjaśnianie sensu, zależności lub funkcji wskazanego elementu.

Teza i argumentacja

Zadanie 14

sierpień 2010podstawowy2 pkt
Jakiej odpowiedzi udziela autorka na pytanie otwierające akapit 10? Jakim argumentem uzasadnia swoją odpowiedź? Odpowiedź autorki: Argument:
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Najpierw podaj jednoznaczne rozstrzygnięcie, a następnie dowód z tekstu lub lektury. Samo powtórzenie tezy nie jest uzasadnieniem.
Odpowiedź lub przykład realizacji
Odpowiedź autorki: nie. Argument: istnieją wartości uniwersalne, w tym prawa człowieka, dlatego nie można zaakceptować ich naruszania przez żadną kulturę.
Klucz i zasady oceniania
Opracowanie serwisu na podstawie zasad CKE. 2 pkt - poprawna odpowiedź i trafny argument. 1 pkt - poprawny argument przy niepełnej odpowiedzi. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Korzystanie z informacji. Zadanie sprawdza odczytywanie informacji i formułowanie odpowiedzi zgodnej z materiałem źródłowym.
Mateusz Będkowski — wydawca serwisu Nie każ mu liczyć

Nie każ mu liczyć! — opracowanie

Baza matury z języka polskiego

Bazę zadań z języka polskiego opracowano na podstawie publicznych arkuszy i zasad oceniania CKE. Redakcja dodaje podział tematyczny, wskazówki do rozwiązania i odnośniki do źródeł. Poznaj moje podejście →

Ostatnia aktualizacja: 2026-10-04