Czytanie i odbiór tekstów

Teza i argumentacja — zadania maturalne — strona 6

Rozpoznawanie tezy, argumentów, przykładów i sposobu prowadzenia rozumowania.

Ćwicz w pełnej bazie

212zadań przypisanych do tematu

Jak odpowiadać

Ustal dokładny zakres polecenia.
Oprzyj odpowiedź na tekście, lekturze albo wskazanym materiale.
Sformułuj wniosek i uzasadnij go konkretną obserwacją.
Porównaj zakres odpowiedzi z zasadami oceniania.

Najczęstsza pułapka

Mylenie argumentu z przykładem albo streszczeniem tekstu.

Pełny zestaw · strona 6 z 21

Zadania, odpowiedzi i kryteria

Na tej stronie znajduje się 11 z 212 zadań. Odpowiedzi oraz zasady oceniania są ukryte do chwili rozwinięcia.

Teza i argumentacja

Zadanie 4

sierpień 2022podstawowy2 pkt

Oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń odnoszących się do tekstu Małgorzaty Łukasiewicz. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.

Stwierdzenie	P	F
1. Pytania podkreślają punkt widzenia autorki tekstu.
2. Zastosowanie sformułowań „Tyle że wtedy…”, „Źle jednak…”, „Trzeba dopiero” pomaga zachować spójność tekstu.
3. Sformułowania wprowadzone po myślnikach stanowią wyjaśnienie terminów.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Oceń każde zdanie osobno i znajdź w tekście przesłankę potwierdzającą albo wykluczającą jego treść.

Odpowiedź lub przykład realizacji

1. Prawda. 2. Prawda. 3. Fałsz.

Klucz i zasady oceniania

Poprawna odpowiedź 2 pkt – trzy poprawne PRAWDA odpowiedzi. PRAWDA 1 pkt – dwie poprawne FAŁSZ odpowiedzi. 0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Wymagania podstawy programowej

interpretacyjnego, co może utrudnić odkrycie • Uzasadnienie powinno wynikać z interpretacji załączonego fragmentu, odwołania do • Uzasadnienie powinno wynikać z interpretacji załączonego fragmentu i odwołania do interpretacyjnego przywołanego przez zdającego. Temat 3. Zinterpretuj podany utwór. Postaw tezę interpretacyjną i ją uzasadnij. Twoja • Koncepcja interpretacyjna musi być widoczna w pracy, choć nie musi być wyrażona do tekstu i pogłębiający koncepcję interpretacyjną). Nie wystarczy samo wskazanie lub • Proste odczytanie (parafrazowanie, streszczanie) utworu nie jest jego interpretacją.

Teza i argumentacja

Zadanie 2

sierpień 2022podstawowy2 pkt

Na podstawie tekstu Małgorzaty Łukasiewicz podaj dwie pułapki zawodowe, na jakie narażony jest krytyk literacki oraz wyjaśnij, na czym każda z nich polega.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Nazwij zjawisko lub mechanizm, a następnie opisz jego najważniejsze elementy albo przebieg. Oprzyj objaśnienie na szczególe z podanego materiału.

Odpowiedź lub przykład realizacji

Pułapka 1. Kierowanie się własnymi upodobaniami prowadzi do subiektywnej oceny dzieła. Pułapka 2. Ocenianie według stałego schematu sprawia, że reakcje krytyka stają się przewidywalne i może on nie dostrzec nowatorskich książek.

Klucz i zasady oceniania

Opracowanie serwisu na podstawie zasad CKE. Przykładowe realizacje: Kierowanie się przez krytyka własnymi upodobaniami, wyrażanie schematycznych i przewidywalnych poglądów albo ocenianie literatury według stałego klucza, który utrudnia dostrzeżenie nowatorstwa. 2 pkt - podanie dwóch trafnych pułapek i poprawne wyjaśnienie każdej z nich. 1 pkt - podanie jednej trafnej pułapki i poprawne wyjaśnienie jej skutku. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Wymagania podstawy programowej

Teza i argumentacja

Zadanie 12

sierpień 2022podstawowy1 pkt

Do definicji 1–3 dobierz wyrazy wybrane spośród A–D. Wpisz w ostatniej kolumnie oznaczenie literowe i właściwy wyraz.

Wyrazy do wyboru

A. wirtualny
B. fabularny
C. multimedialny
D. narratologiczny

Lp.	Definicja	Wyraz
1.	Wykreowany na ekranie komputera lub telewizora, ale tak realistyczny, że wydaje się rzeczywisty.
2.	Złożony z różnych form przekazu, np. tekstu, dźwięku, obrazu, animacji.
3.	Dotyczący badań nad sposobem opowiadania historii.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Najpierw sformułuj odpowiedź własnymi słowami, dopiero potem porównaj ją z wariantami. Odrzucaj odpowiedzi częściowo prawdziwe, które nie obejmują całego sensu polecenia.

Odpowiedź lub przykład realizacji

Lp.	Definicja	Wyraz
1.	Wykreowany na ekranie komputera lub telewizora, ale tak realistyczny, że wydaje się rzeczywisty.	A. wirtualny
2.	Złożony z różnych form przekazu, np. tekstu, dźwięku, obrazu, animacji.	C. multimedialny
3.	Dotyczący badań nad sposobem opowiadania historii.	D. narratologiczny

Klucz i zasady oceniania

Opracowanie serwisu na podstawie odpowiedzi i zasad CKE. 1 pkt — trzy poprawne przyporządkowania. 0 pkt — odpowiedź niepoprawna, niepełna albo brak odpowiedzi.

Wymagania podstawy programowej

Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: kształcenie językowe. Zadanie sprawdza rozumienie znaczenia przymiotników oraz dobieranie wyrazów do definicji.

Teza i argumentacja

Zadanie 1

sierpień 2022podstawowy2 pkt

.1. Na podstawie tekstu Małgorzaty Łukasiewicz sformułuj argument potwierdzający potrzebę istnienia krytyki literackiej. 1.2. Podaj – zgodnie z tekstem Małgorzaty Łukasiewicz – różnicę między krytyką literacką a nauką.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Ustal wspólne kryterium i w jednym toku odpowiedzi wskaż podobieństwo oraz różnicę między zestawianymi elementami.

Odpowiedź lub przykład realizacji

1.1. Krytyka literacka pomaga czytelnikowi wybrać wartościowe książki, lepiej je zrozumieć oraz orientować się w nowych zjawiskach literackich. 1.2. Nauka dąży do obiektywnego opisu rzeczywistości, natomiast krytyka literacka ma charakter subiektywny i obejmuje ocenę dzieł.

Klucz i zasady oceniania

Opracowanie serwisu na podstawie zasad CKE. 1.1. 1 pkt - sformułowanie trafnego argumentu potwierdzającego potrzebę istnienia krytyki literackiej. 1.2. 1 pkt - poprawne podanie różnicy między nauką a krytyką literacką. W każdej części 0 pkt za odpowiedź niepoprawną albo brak odpowiedzi.

Wymagania podstawy programowej

Umiejętność sprawdzana według klucza CKE: Rażące błędy interpunkcyjne: a) postawienie jakiegokolwiek znaku interpunkcyjnego na początku wiersza b) brak znaku interpunkcyjnego (głównie: kropki, wykrzyknika, pytajnika) na końcu wypowiedzenia pojedynczego lub złożonego c) pominięcie przecinka w wypowiedzeniu złożonym, w którym części składowe są połączone bezpośrednio (np. On idzie do kina, ja zostaję w domu.) d) pominięcie przecinka w wypowiedzeniu złożonym podrzędnie – przed spójnikiem (również z przyimkiem), zaimkiem, a także przed częścią nadrzędną (np. Idź tam, dokąd ci każą.) e) pominięcie przecinka przed imiesłowem zakończonym na -ąc, -szy f) pominięcie pierwszego przecinka (lub obu) w wypowiedzeniu złożonym podrzędnie z częścią składową wplecioną (z tzw. zdaniem albo wyrażeniem wtrąconym) (np. Auto, które oglądał, było za drogie.) g) w wypowiedzeniu złożonym współrzędnie – pominięcie przecinka przed spójnikami przeciwstawnymi, wynikowymi, synonimicznymi (czyli włącznymi), np. ale, lecz, jednak, więc, dlatego, czyli, to jest, to znaczy, a także postawienie przecinka przed spójnikami łącznymi, rozłącznymi, wyłączającymi, np. i, oraz, albo, lub, ani, ni. Te same przepisy obowiązują w wypowiedzeniu pojedynczym – między sk

Teza i argumentacja

Zadanie 5

maj 2022podstawowy2 pkt

Jaka funkcja tekstu dominuje w ostatnim zdaniu artykułu Krzysztofa A. Wieczorka? Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych A–D. Uzasadnij swój wybór. A. Informatywna. B. Ekspresywna. C. Impresywna. D. Poetycka. Uzasadnienie:

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Najpierw podaj jednoznaczne rozstrzygnięcie, a następnie dowód z tekstu lub lektury. Samo powtórzenie tezy nie jest uzasadnieniem.

Odpowiedź lub przykład realizacji

C Przykładowe uzasadnienia • Autor używa trybu rozkazującego, stara się wpłynąć na odbiorcę. • W zakończeniu tekstu autor apeluje do odbiorcy o zachowanie ostrożności w podejmowaniu decyzji pod wpływem emocji.

Klucz i zasady oceniania

Zasady oceniania 2 pkt – poprawne wskazanie funkcji oraz poprawne uzasadnienie jej wyboru. 1 pkt – poprawne wskazanie funkcji. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź C Przykładowe uzasadnienia • Autor używa trybu rozkazującego, stara się wpłynąć na odbiorcę. • W zakończeniu tekstu autor apeluje do odbiorcy o zachowanie ostrożności w podejmowaniu decyzji pod wpływem emocji. Zasady oceniania rozwiązań zadań

Wymagania podstawy programowej

Wymagania egzaminacyjne 2022

Wymagania ogólneWymagania szczegółowe

I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie Zdający: zawartych w nich informacji. 3.4) rozpoznaje […] funkcje tekstu (informatywną, poetycką, ekspresywną, impresywną […]).

Teza i argumentacja

Zadanie 2

maj 2022podstawowy1 pkt

Sformułuj wniosek dotyczący wpływu emocji na człowieka, wynikający z eksperymentu opisanego w tekście Krzysztofa A. Wieczorka.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Najpierw nazwij wniosek, myśl lub zasadę, której wymaga polecenie. Zapisz ją jednym precyzyjnym zdaniem i sprawdź, czy wynika z całego wskazanego materiału, a nie tylko z pojedynczego słowa.

Odpowiedź lub przykład realizacji

• Człowiek poddany bodźcom wywołującym np. strach i uwolniony od nich podejmuje nieracjonalne decyzje. • Odczucie strachu, a następnie ulgi zwiększa naszą uległość. • Przestraszony człowiek podejmuje nieracjonalne decyzje. • Rozchwianie emocjonalne / huśtawka emocjonalna sprawia, że człowiek podejmuje nieracjonalne decyzje. • Emocje, zwłaszcza te nacechowane negatywnie, mają wpływ na podejmowanie decyzji przez człowieka, zmniejszają możliwość racjonalnej oceny argumentów.

Klucz i zasady oceniania

Zasady oceniania rozwiązań zadań Zasady oceniania 1 pkt – poprawne sformułowanie wniosku wynikającego z eksperymentu, tj. uwzględnienie trzech elementów: 1) wzbudzenie negatywnych emocji / strachu 2) ustąpienie negatywnej emocji – uczucie ulgi 3) nieracjonalne decyzje / podatność na manipulację. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Uwaga. Minimalna akceptowalna odpowiedź uwzględnia 1) i 3) element. Przykładowe odpowiedzi • Człowiek poddany bodźcom wywołującym np. strach i uwolniony od nich podejmuje nieracjonalne decyzje. • Odczucie strachu, a następnie ulgi zwiększa naszą uległość. • Przestraszony człowiek podejmuje nieracjonalne decyzje. • Rozchwianie emocjonalne / huśtawka emocjonalna sprawia, że człowiek podejmuje nieracjonalne decyzje. • Emocje, zwłaszcza te nacechowane negatywnie, mają wpływ na podejmowanie decyzji przez człowieka, zmniejszają możliwość racjonalnej oceny argumentów.

Wymagania podstawy programowej

Wymagania egzaminacyjne 2022

Wymagania ogólneWymagania szczegółowe

I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie Zdający: zawartych w nich informacji. 1.1) odczytuje sens całego tekstu […] oraz wydzielonych przez siebie fragmentów […]; 1.5) wyróżnia […] kluczowe pojęcia i twierdzenia w tekście argumentacyjnym […]. Załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz.U. z 2020 poz. 493, z późn. zm.).

Teza i argumentacja

Zadanie 1

maj 2022podstawowy2 pkt

Na które z poniższych pytań można znaleźć odpowiedź w tekście Krzysztofa A. Wieczorka? Zaznacz TAK, jeśli odpowiedź można znaleźć w tekście, albo NIE – jeśli nie można. 1. Czego dotyczył przeprowadzony eksperyment? TAK NIE 2. Jak badani reagowali na pozorne argumentowanie? TAK NIE 3. Co pozwala człowiekowi kontrolować emocje? TAK NIE

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Najpierw ustal odpowiedź bez sugerowania się oznaczeniami, potem sprawdź każdy wariant osobno. Zaznacz tylko te odpowiedzi, które w całości spełniają warunek polecenia.

Odpowiedź lub przykład realizacji

TAK TAK NIE

Klucz i zasady oceniania

Zasady oceniania 2 pkt – trzy poprawne odpowiedzi. 1 pkt – dwie poprawne odpowiedzi. 0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź TAK TAK NIE

Wymagania podstawy programowej

Wymagania egzaminacyjne 20221

Wymagania ogólneWymagania szczegółowe

I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie Zdający: zawartych w nich informacji. 1.1) odczytuje sens całego tekstu […] oraz wydzielonych przez siebie fragmentów […]; 1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach informacje zarówno jawne, jak i ukryte.

Teza i argumentacja

Zadanie 12

czerwiec 2022podstawowy2 pkt

Każdemu zdaniu przyporządkuj funkcję, którą pełni ono w tekście „Plotki wśród narodowych symboli”. Wpisz właściwy numer.

Funkcje zdań

1. Zilustrowanie postawionej tezy przykładem.
2. Wprowadzenie polemiki.
3. Wprowadzenie nowego wątku do rozważań.
4. Sformułowanie wniosku.

Zdanie	Funkcja w tekście
A. Pan Młody stanowi zatem złośliwy portret gaduły, Lucjana Rydla, a przy tym błyskotliwe studium młodopolskiej chłopomanii.
B. Są zatem nieświadomymi inspiratorami całego zamieszania.
C. Jednak ani treść, ani znaczenie „Wesela” nie ograniczają się do tej płaszczyzny.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Rozdziel znaczenie dosłowne od przenośnego. Nazwij skojarzenia uruchamiane przez obraz i pokaż, jaki sens wnosi on do całej wypowiedzi.

Odpowiedź lub przykład realizacji

Zdanie	Funkcja w tekście
A. Pan Młody stanowi zatem złośliwy portret gaduły, Lucjana Rydla, a przy tym błyskotliwe studium młodopolskiej chłopomanii.	1. Zilustrowanie postawionej tezy przykładem
B. Są zatem nieświadomymi inspiratorami całego zamieszania.	4. Sformułowanie wniosku
C. Jednak ani treść, ani znaczenie „Wesela” nie ograniczają się do tej płaszczyzny.	3. Wprowadzenie nowego wątku do rozważań

Klucz i zasady oceniania

2 pkt — trzy poprawne przyporządkowania. 1 pkt — dwa poprawne przyporządkowania. 0 pkt — jedno poprawne przyporządkowanie, odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Wymagania podstawy programowej

Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: czytanie ze zrozumieniem. Zadanie sprawdza rozpoznawanie funkcji zdań w kompozycji tekstu.

Teza i argumentacja

Zadanie 10

czerwiec 2022podstawowy1 pkt

Na podstawie tekstu Plotki wśród narodowych symboli podaj romantyczną wizję Polski i Polaków, do której nawiązuje Wesele.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Sprawdź, ilu elementów wymaga polecenie, i podaj dokładnie tyle odrębnych informacji. Każdy element zapisz możliwie precyzyjnie i bez zbędnego komentarza.

Odpowiedź lub przykład realizacji

• „Wesele” nawiązuje do wizji zjednoczenia się szlachty i chłopów w walce o niepodległość. • Romantyczna idea jedności Polaków w obliczu walki o wolność ojczyzny. • Romantyczna idea sojuszu wszystkich stanów w walce o niepodległość. • Lud ze szlachtą walczą razem o niepodległość.

Klucz i zasady oceniania

Zasady oceniania 1 pkt – poprawne podanie wizji. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Przykładowe odpowiedzi • „Wesele” nawiązuje do wizji zjednoczenia się szlachty i chłopów w walce o niepodległość. • Romantyczna idea jedności Polaków w obliczu walki o wolność ojczyzny. • Romantyczna idea sojuszu wszystkich stanów w walce o niepodległość. • Lud ze szlachtą walczą razem o niepodległość.

Wymagania podstawy programowej

Wymagania egzaminacyjne 2022

Wymagania ogólneWymagania szczegółowe

Teza i argumentacja

Zadanie 1

czerwiec 2022podstawowy1 pkt

Dokończ zdanie. Wybierz odpowiedź A albo B oraz jej uzasadnienie spośród 1–3. Profesor Jerzy Bralczyk chętniej o języku 1. pismo bardziej przekonuje odbiorców. A. mówi niż pisze, ponieważ jego 2. mowa jest pierwotna, a pismo – trwałe. zdaniem B. pisze niż mówi, 3. mowa wyraża więcej niż pismo.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Najpierw podaj jednoznaczne rozstrzygnięcie, a następnie dowód z tekstu lub lektury. Samo powtórzenie tezy nie jest uzasadnieniem.

Odpowiedź lub przykład realizacji

Klucz i zasady oceniania

Zasady oceniania 1 pkt – odpowiedź poprawna. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź A3

Wymagania podstawy programowej

Wymagania egzaminacyjne 20221

Wymagania ogólneWymagania szczegółowe

I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie Zdający: zawartych w nich informacji. 1.1) odczytuje sens całego tekstu […] oraz wydzielonych przez siebie fragmentów […].

Teza i argumentacja

Zadanie 8

marzec 2021podstawowy2 pkt

Na podstawie tekstu Sylwii Karpowicz-Słowikowskiej sformułuj dwa argumenty potwierdzające tezę o wpływie dorobku artystycznego Adama Mickiewicza na twórczość autora Lalki. Argument 1.: Argument 2.: 5 Utylitaryzm – zapoczątkowana w XVIII w. doktryna filozoficzno-moralna, w myśl której o moralnej wartości działania przesądza jego użyteczność. 6 Pragmatyzm życiowy – postawa polegająca na realistycznej ocenie rzeczywistości i podejmowaniu jedynie takich działań, które gwarantują skuteczność. 7 Pisma filomackie – pisma Adama Mickiewicza dotyczące Towarzystwa Filomatów, czyli tajnego stowarzyszenia młodzieży wileńskiej, działającego w latach 1817–1823.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Najpierw nazwij wniosek, myśl lub zasadę, której wymaga polecenie. Zapisz ją jednym precyzyjnym zdaniem i sprawdź, czy wynika z całego wskazanego materiału, a nie tylko z pojedynczego słowa.

Odpowiedź lub przykład realizacji

• Poezja Mickiewicza wpływa na życie bohaterów „Lalki”. • Bohaterowie „Lalki” posługują się cytatami z utworów Mickiewicza, opisując własne uczucia / przeżycia wewnętrzne. • Wokulski widzi w Izabeli romantyczny ideał kobiety. / Wokulski nauczył się z poezji Mickiewicza romantycznej miłości i ubóstwiania ukochanej kobiety. • Prus przejął od Mickiewicza ideę pracy dla ogółu / afirmację pracy. • Działalność filantropijna Wokulskiego jest wyrazem Mickiewiczowskiej idei pracy dla ogółu.

Klucz i zasady oceniania

Schemat punktowania 2 p. – sformułowanie dwóch poprawnych argumentów. 1 p. – sformułowanie jednego poprawnego argumentu. 0 p. – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi. Przykładowe odpowiedzi • Poezja Mickiewicza wpływa na życie bohaterów „Lalki”. • Bohaterowie „Lalki” posługują się cytatami z utworów Mickiewicza, opisując własne uczucia / przeżycia wewnętrzne. • Wokulski widzi w Izabeli romantyczny ideał kobiety. / Wokulski nauczył się z poezji Mickiewicza romantycznej miłości i ubóstwiania ukochanej kobiety. • Prus przejął od Mickiewicza ideę pracy dla ogółu / afirmację pracy. • Działalność filantropijna Wokulskiego jest wyrazem Mickiewiczowskiej idei pracy dla ogółu.

Wymagania podstawy programowej

Wymagania egzaminacyjne 2021

Wymagania ogólneWymagania szczegółowe

I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie Zdający: zawartych w nich informacji. 1.1) odczytuje sens całego tekstu oraz wydzielonych przez siebie fragmentów; 1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach informacje zarówno jawne, jak i ukryte; 1.5) wyróżnia argumenty, kluczowe pojęcia i twierdzenia w tekście argumentacyjnym.