Mamba czarna potrafi poruszać się bardzo szybko, uniesionej przednią częścią ciała nad ziemią. Zwykle jest jednak płochliwa i najpierw stara się uciec albo ostrzec napastnika. Robi to, rozdziawiając pysk i pokazując jego ciemne, prawie czarne wnętrze — to od niego wzięła się jej nazwa.

Mamba czarna żyje na sawannach i w skalistych, suchych okolicach Afryki. Poluje na drobne ssaki i ptaki, które chwyta, wstrzykując im jad. Choć budzi ogromny respekt, jak wiele węży atakuje człowieka tylko wtedy, gdy poczuje się osaczona i nie ma drogi ucieczki.

Mamba czarna ma smukłe, długie ciało w odcieniach szarości, oliwki lub brązu, a jej łuski są gładkie i lekko połyskliwe, nadając skórze charakterystyczny, metaliczny odcień. Należy dziś do najdłuższych jadowitych węży całego kontynentu afrykańskiego.

Głowa mamby czarnej jest wydłużona i lekko trumienkowata w kształcie, wyraźnie zwężająca się ku pysku, co odróżnia ją od bardziej zaokrąglonych głów wielu innych, znanych węży Afryki. Duże oczy z okrągłymi źrenicami dobrze widzą zarówno w dzień, jak i o samym zmierzchu.

Mamba zielona żyje głównie na drzewach i ma jaskrawozieloną barwę, zupełnie inaczej niż naziemna, znacznie bardziej wydłużona i smuklejsza mamba czarna z rozległych afrykańskich sawann. Oba gatunki są jednak podobnie silnie jadowite i bardzo szybkie w atakowaniu zdobyczy.

Kobra okularnik ostrzega rozłożonym, szerokim kapturem, zupełnie inaczej niż mamba czarna ostrzegająca uniesieniem przedniej części ciała oraz szerokim otwarciem ciemnego wnętrza swojego groźnego, wąskiego pyska w geście ostrzegawczym.

Zanim opracowano skuteczną surowicę przeciw jadowi mamby czarnej, ukąszenie tego węża bez natychmiastowej pomocy medycznej niemal zawsze kończyło się śmiercią ofiary w ciągu zaledwie kilku godzin od zdarzenia.

W wielu afrykańskich kulturach mamba czarna budzi ogromny respekt i strach, stając się bohaterką licznych, przekazywanych z pokolenia na pokolenie lokalnych legend i dawnych opowieści. Niektóre społeczności wciąż wierzą, że sam widok tego węża zwiastuje nadchodzące, poważne nieszczęście.

Dostęp do skutecznej surowicy przeciw jadowi mamby czarnej wciąż bywa ograniczony w odległych, wiejskich regionach Afryki, gdzie transport do najbliższego szpitala może zająć wiele cennych godzin. Lokalne kliniki rzadko dysponują dziś wystarczającym zapasem takiej drogiej i kosztownej surowicy.