Wąż okularnik (kobra)

Wąż okularnik, znany jako kobra, to jadowity wąż Azji i Afryki, słynący z groźnej postawy obronnej. Zaniepokojony unosi przód ciała i rozkłada na szyi szeroki kaptur.

Na rozłożonym kapturze wielu okularników widnieje wzór przypominający okulary — stąd polska nazwa. Kobra poluje na gryzonie, żaby i inne węże, a jej jad służy jej do obezwładniania zdobyczy.

Rodzaj kobra obejmuje dziś kilkanaście gatunków rozproszonych po Azji i Afryce, różniących się wyraźnie wielkością, ubarwieniem oraz dokładnym wzorem widocznym na rozłożonym, szerokim kapturze każdego węża. Niektóre gatunki mają na kapturze wyraźny, okrągły wzór przypominający parę dużych, ludzkich oczu.

Niektóre gatunki kobr, zwane kobrami plującymi, mają specjalnie zbudowane zęby jadowe z otworami skierowanymi do przodu, pozwalającymi precyzyjnie wystrzeliwać jad na naprawdę dużą, zaskakującą odległość od wybranego celu ataku.

Kobra królewska jest znacznie większa i należy do zupełnie innego, odrębnego rodzaju węży, mimo podobnej nazwy i zdolności rozkładania własnego, szerokiego kaptura w obronie przed każdym napastnikiem lub drapieżnikiem.

Wąż grzechotnik ostrzega głośną grzechotką na ogonie, zupełnie inaczej niż okularnik ostrzegający rozłożonym kapturem oraz głośnym, charakterystycznym syczeniem tuż przed samym, niebezpiecznym atakiem na nieostrożnego, zaskoczonego napastnika.

Kobry plujące potrafią precyzyjnie trafić jadem prosto w oczy napastnika z odległości nawet kilku metrów, wywołując silny ból oraz czasową, a nieleczona nawet trwałą utratę wzroku. Taki celny strzał ma skutecznie odstraszyć potencjalnego drapieżnika bez konieczności bezpośredniego, ryzykownego i bliskiego ugryzienia.

W Indiach zaklinacze węży tradycyjnie pokazują publiczności oswojone kobry, choć taka praktyka bywa dziś krytykowana za okrutne traktowanie zwierząt, w tym usuwanie im zębów jadowych. Wąż pozbawiony w ten sposób jadu nie potrafi już skutecznie polować ani się skutecznie bronić przed drapieżnikami.

Produkcja skutecznej surowicy przeciw jadowi różnych gatunków kobr jest utrudniona, ponieważ ich jad różni się chemicznie między poszczególnymi gatunkami i regionami ich naturalnego, szerokiego występowania na dwóch kontynentach. Naukowcy muszą dziś opracowywać osobne, dopasowane surowice dla różnych, lokalnych populacji tych licznych, jadowitych węży.