Strona główna › Egzamin ósmoklasisty — język polski › Lektury obowiązkowe na egzaminie ósmoklasisty
Najtrudniejsze zadania o lekturach to te, w których arkusz nie przytacza ani zdania z utworu. Uczeń dostaje samo polecenie i musi przywołać konkretną scenę z pamięci. W zbadanych arkuszach jest ich 44 — razem 66 punktów.
Lektury na egzaminie ósmoklasisty nie są niespodzianką: ich lista jest wydrukowana w każdym arkuszu i uczeń może odwołać się do dowolnej pozycji. W praktyce zadania koncentrują się na kilku utworach.
W naszym zbiorze różnych lektur pojawiło się 11, ale rozkład jest bardzo nierówny: Pan Tadeusz (32), Quo vadis (23), Mały Książę (22), Zemsta (21), Balladyna (19), Kamienie na szaniec (13).
To znaczy, że kilka tygodni nauki na kilku utworach pokrywa większość zadań. Nie trzeba znać wszystkiego równie dobrze — trzeba znać dobrze to, co wraca.
Polecenia w tej grupie mają powtarzalną budowę: wskaż bohatera, podaj tytuł, a potem — „Uzasadnij swój wybór. W uzasadnieniu przywołaj sytuację z tej lektury, ilustrującą twoją argumentację.”
Ostatnia część jest tą, na której uczniowie tracą punkty. Zasady oceniania CKE mówią to wprost: poprawny tytuł i bohater przy uzasadnieniu bez konkretnej sceny to najwyżej połowa punktów, a przy błędnym uzasadnieniu — zero, mimo trafnego wskazania bohatera.
Klucze pokazują tę granicę parami przykładów. Ta sama lektura, ten sam bohater, a różnica w punktach bierze się wyłącznie z tego, czy odpowiedź przywołuje scenę, czy poprzestaje na ogólniku.
Uczenie się streszczeń nie pomaga, bo zadania nie pytają o przebieg fabuły. Pomaga natomiast lista scen.
Trzy sceny razy pięć lektur to piętnaście notatek. To realna praca na kilka wieczorów, a pokrywa większość zadań tej grupy — łącznie z wypracowaniem, gdzie odwołanie do lektury jest warunkiem otrzymania jakichkolwiek punktów.
Arkusze z różnych lat drukują różne listy. W jednych jest osobna lista dla klas IV–VI i dla VII–VIII, w innych tylko ta druga. Bywa też lista dodatkowa: lektury wykreślone z podstawy, do których mimo to wolno się odwołać.
Praktyczny wniosek: lista jest zawsze w arkuszu — na stronie trzeciej albo, w najstarszym arkuszu, na ostatniej. Warto do niej zajrzeć przed zadaniem o lekturze, bo przypomina tytuły, na które nie wpadłoby się z pamięci pod presją czasu.
W jednym z roczników zasady oceniania zawierają regułę przejściową: odwołanie do lektury z klas 4–6 albo do lektury wykreślonej z podstawy ma być uznane za odwołanie do lektury obowiązkowej. To wyjątek, nie reguła ogólna.
Tak wygląda lista z informatora CKE o egzaminie ósmoklasisty z języka polskiego. Informator obowiązuje od roku szkolnego 2024/2025, więc dotyczy też egzaminu w 2027 roku (stan na 19 października 2026). Ta sama lista jest wydrukowana na początku arkusza.
Klasy 4–6 — lektury poznawane w całości:
Klasy 7–8 — lektury poznawane w całości:
Klasy 7–8 — krótkie utwory, fragmenty i wiersze:
Co się zmienia w 2027 roku. W latach szkolnych 2024/2025 i 2025/2026 zadania o lekturach z klas 4–6 dotyczyły tylko fragmentu wydrukowanego w arkuszu — tak zapisała CKE w informatorze. Ten wyjątek obejmował tylko te dwa roczniki, więc na egzaminie w 2027 roku trzeba się liczyć z pytaniami o całą lekturę z klas 4–6, np. o całego Hobbita czy Opowieści z Narnii.
Utwory wykreślone z podstawy w 2024 roku, do których w latach 2025–2028 nadal wolno się odwołać w zadaniach otwartych i w wypracowaniu: z klas 4–6 m.in. W pustyni i w puszczy, Katarynka, Kopciuszek, Powrót taty i Pani Twardowska, legendy o Lechu, Piaście, Kraku i Wandzie; z klas 7–8 — treny I i V Kochanowskiego, Żona modna Krasickiego, Śmierć Pułkownika i sonet krymski Mickiewicza, pozostałe księgi Pana Tadeusza oraz reportaż z Tędy i owędy Wańkowicza.
Lektury i teksty literackie, z których fragmenty (albo ilustracje) znalazły się w arkuszach z polskiego w terminie głównym. Kliknij rok, żeby zobaczyć odpowiedzi i tematy wypracowań.
| arkusz | lektury w arkuszu | inne teksty |
|---|---|---|
| egzamin ósmoklasisty 2026 polski | Mały Książę (zdjęcia do prezentacji o przyjaźni), Kamienie na szaniec (fragment) | Stanisław Lem, Przyjaciel Automateusza; tekst Stephena Hawkinga |
| egzamin ósmoklasisty 2025 polski | Chłopcy z Placu Broni (fragment), Mały Książę (fragment) | Anna Vivarelli, Czyim jesteś przyjacielem? |
| egzamin ósmoklasisty 2024 polski | Kamienie na szaniec (fragmenty) | Frédéric Lenoir, O szczęściu; Czesław Miłosz, Dar |
| egzamin ósmoklasisty 2023 polski | Balladyna (fragmenty) | Jolanta Maria Berent, Odblokuj swój talent |
| egzamin ósmoklasisty 2022 polski | Zemsta (fragmenty) | Andrzej Kojder, Pochwała przyjaźni; grafika Pawła Kuczyńskiego |
| egzamin ósmoklasisty 2021 polski | Pan Tadeusz (przemowa Sędziego o grzeczności) | tekst Tadeusza Płużańskiego o mądrości |
| egzamin ósmoklasisty 2020 polski | Quo vadis (fragment), Sławomir Mrożek, Artysta | Małgorzata Smoczyńska, Życie z pasją |
| egzamin ósmoklasisty 2019 polski | Mały Książę (fragment), Kamienie na szaniec (fragment), plakat do Syzyfowych prac | Krzysztof Teodor Toeplitz, Początki kina |
W terminach głównych fragmenty Małego Księcia i Kamieni na szaniec pojawiły się po trzy razy w ośmiu latach. Terminy i wyniki najbliższego egzaminu: egzamin ósmoklasisty 2027.
Trzy zadania z arkuszy — od najprostszego do najbardziej wymagającego.
Przykład 1 Wybór lektury pod zadany motyw
arkusz próbny 2024, zadanie 5. (2 pkt)
Odpowiedź: Odpowiedź na komplet punktów wskazuje konkretną rozmowę i jej skutek. Odpowiedź na połowę mówi ogólnie, że bohater „nauczył się pielęgnować relacje”. Odpowiedź na zero opisuje odwagę — cechę prawdziwą, ale niezwiązaną z podróżą.
Przykład 2 Chronologia wydarzeń w całym utworze
arkusz próbny 2021, zadanie 5. (1 pkt)
Odpowiedź: To zadanie sprawdza znajomość fabuły w najczystszej postaci. Bez przeczytania lektury nie da się go rozwiązać nawet częściowo — nie ma z czego wnioskować.
Przykład 3 Rozpoznanie utworu po samym stylu i temacie
arkusz próbny 2026, zadanie 16. (1 pkt)
Odpowiedź: Odpowiedź na zero punktów opisuje cechę CAŁEGO utworu („bohaterowie ciągle robią sobie na złość”). Polecenie żąda sytuacji, a nie charakterystyki.
Trzy sposoby na stratę punktów przy dobrze znanej lekturze.
Uzasadnienie bez przywołanej sceny
Skąd się bierze: Uczeń pisze prawdę o bohaterze — że był odważny, wierny, przebiegły — i uważa zadanie za zrobione. Kryteria CKE traktują to jako odpowiedź niepełną i obcinają punkt.
Jak zrobić dobrze: Po zdaniu o cesze dopisz jedno zdanie zaczynające się od „kiedy…” albo „w scenie, w której…”. To jedno zdanie jest różnicą między połową punktów a kompletem.
Podawanie „głównego bohatera” zamiast imienia
Skąd się bierze: Wydaje się, że skoro tytuł jest podany, wiadomo, o kogo chodzi. Klucze wymagają jednak wskazania postaci — imieniem, nazwiskiem albo pseudonimem.
Jak zrobić dobrze: Zawsze podawaj imię. Jeśli go nie pamiętasz, wybierz inną lekturę — utrata punktu za bezimiennego bohatera jest bezsensowna, gdy do wyboru jest kilkanaście utworów.
Błąd rzeczowy w lekturze
Skąd się bierze: To najdroższy błąd w całym arkuszu. Uwaga otwierająca zasady oceniania brzmi: „Błąd rzeczowy dotyczący lektur obowiązkowych skutkuje przyznaniem 0 punktów.” — także wtedy, gdy reszta odpowiedzi jest poprawna. W zbadanym komplecie ta reguła stoi w kluczach 20 z 22 arkuszy; brakuje jej tylko w dwóch najstarszych.
Jak zrobić dobrze: Pisz o tym, czego jesteś pewny. Lepiej przywołać prostą scenę, którą pamiętasz dokładnie, niż efektowną, w której możesz pomylić postaci.
Wszystko na tej stronie zostaje darmowe. Do powtórki na papierze: zestawy kart z polskiego na egzamin ósmoklasisty, z kluczem odpowiedzi.
Płatny zestaw · sklep
13 kart pracy z języka polskiego do egzaminu ósmoklasisty: budowa rozprawki, teza i argumenty, akapit, wstęp i zakończenie, opowiadanie z…
12,90 zł
Zobacz w sklepie →
Płatny zestaw · sklep
16 kart pracy z języka polskiego do egzaminu ósmoklasisty: epitet, porównanie, metafora, uosobienie, apostrofa, anafora, hiperbola, symbol…
12,90 zł
Zobacz w sklepie →
W zbadanym komplecie 22 arkuszy zdecydowanie najczęściej wraca Pan Tadeusz — 32 zadania. Dalej: Pan Tadeusz (32), Quo vadis (23), Mały Książę (22), Zemsta (21), Balladyna (19), Kamienie na szaniec (13). Różnych lektur pojawiło się 11.
Nie zawsze. W 44 zadaniach naszego zbioru arkusz nie przytacza tekstu i uczeń musi przywołać scenę z pamięci. To najtrudniejszy typ zadania o lekturze.
Formalnie wszystkie z listy w arkuszu. Praktycznie: dobra znajomość pięciu–sześciu najczęściej wracających utworów pokrywa większość zadań, a do wypracowania wystarczy jedna lektura, którą zna się naprawdę dobrze.
Klucze CKE otwiera zdanie „Błąd rzeczowy dotyczący lektur obowiązkowych skutkuje przyznaniem 0 punktów.” Reguła stoi w 20 z 22 zbadanych arkuszy i dotyczy zarówno zadań krótkiej odpowiedzi, jak i wypracowania.
Te z listy w informatorze CKE, która obowiązuje od roku szkolnego 2024/2025, więc także w 2027 roku. W całości: z klas 4–6 Akademia Pana Kleksa, Kajko i Kokosz. Szkoła latania, Opowieści z Narnii. Lew, czarownica i stara szafa, Chłopcy z Placu Broni i Hobbit; z klas 7–8 Opowieść wigilijna, Zemsta, Kamienie na szaniec, Dziady część II, Mały Książę i Balladyna. Do tego krótsze utwory i fragmenty: fraszki, pieśń i treny VII i VIII Kochanowskiego, Reduta Ordona, Świtezianka, wybrane księgi Pana Tadeusza, Artysta, Latarnik oraz fragmenty Quo vadis i Syzyfowych prac. Nowość 2027: lektury z klas 4–6 mogą być w zadaniach w całości, nie tylko we fragmencie z arkusza.
Mateusz Będkowski
nauczyciel matematyki, autor „Nie każ mu liczyć”
Uczę matematyki od 13 lat, w tym 7 lat w szkole — dziś w dwóch szkołach w Kaliszu. Magister pedagogiki ze specjalnością terapia pedagogiczna, po studiach podyplomowych z matematyki. Rozwiązania na tej stronie liczę sam, krok po kroku, i zapisuję dokładnie tak, jak tłumaczę je uczniowi na kartce.
Ostatnia aktualizacja: 2026-08-03. Tekst redakcji „Nie każ mu liczyć”.
Mateusz Będkowski
nauczyciel matematyki i pedagog
Uczę matematyki od 13 lat, w tym 7 lat w szkole. Magister pedagogiki ze specjalnością terapia pedagogiczna, po studiach podyplomowych z matematyki. Wszystkie materiały na tej stronie przygotowuję sam. Poznaj moje podejście →
Ostatnia aktualizacja: 2026-11-09
30 kart pracy, które uczą dziecko uważnego patrzenia i kończenia tego, co zaczęło. Cały PDF wrzucam za darmo do grupy na Facebooku — bez zapisów.
Odbieram książeczkę w grupie