Strona główna › Lektury szkolne › Klasy 7–8 › Latarnik

Autor

Henryk Sienkiewicz

Gatunek

nowela

Miejsce akcji

skalista wysepka z latarnią koło Aspinwall, niedaleko Panamy

Bohater

Skawiński, stary Polak, weteran wielu wojen

Budowa

3 części

Gdzie przeczytać legalnie

Wolne Lektury

O czym jest „Latarnik”

Latarnik w Aspinwall ginie w czasie burzy i konsul Falconbridge musi w ciągu dwunastu godzin znaleźć następcę. Zgłasza się Skawiński, stary Polak, który bił się na całym świecie i próbował wielu zawodów, a wszędzie prześladował go pech. Na wieży wreszcie odpoczywa. Pewnego dnia dostaje paczkę z polskimi książkami. Czyta poemat, który przypomina mu ojczyznę, zasypia nad nim i nie zapala latarni. Łódź rozbija się na mieliźnie, a Skawiński traci posadę i znów rusza w drogę, z książką przy piersi.

Plan wydarzeń

1. Zaginięcie latarnika (cz. I)

   Latarnik w Aspinwall przepada bez wieści w czasie burzy. Konsul Stanów Zjednoczonych Izaak Falconbridge musi szybko znaleźć sumiennego następcę, bo latarnia prowadzi statki przez niebezpieczne ławice.

2. Rozmowa z konsulem (cz. I)

   Zgłasza się starzec, który ma „lat siedemdziesiąt albo i więcej”. Mówi: „Jestem Polak”. Jako świadectwa pokazuje krzyże z kolejnych wojen. Błaga o posadę, bo potrzebuje spokoju. Falconbridge go przyjmuje i ostrzega: za każde uchybienie dymisja.

3. Pierwsza noc na wieży (cz. I)

   Skawiński wspomina swoje „dziwne koleje”: wojny, kopanie złota, rozbicia statków, pożary. Zawsze, gdy chciał gdzieś osiąść, coś mu to odbierało. Teraz czuje się jak okręt, który wreszcie „zawinął do portu”.

4. Życie latarnika (cz. II)

   Mijają tygodnie. Skawiński czyści soczewki, karmi mewy, w niedzielę idzie do kościoła z krzyżami na piersi. Z czasem przestaje bywać w mieście i zapomina o świecie poza wysepką.

5. Paczka z książkami (cz. III)

   Łódź przywozi paczkę z polskimi książkami. To podziękowanie polskiego Towarzystwa w New Yorku, któremu Skawiński wysłał połowę pensji. Starzec czyta poemat zaczynający się od słów „Litwo, ojczyzno moja” i płacze. Nie widział kraju od czterdziestu lat.

6. Sen o ojczyźnie (cz. III)

   Czyta do zmroku, a potem zasypia. Śni o rodzinnej wsi i o tym, że znów jest ułanem na widecie przed bitwą.

7. Utrata posady (cz. III)

   Budzi go strażnik Johns: latarnia nie świeciła, a łódź z San-Geromo rozbiła się na mieliźnie. Na szczęście nikt nie utonął. Kilka dni później Skawiński odpływa statkiem do New Yorku. Na piersiach ma swoją książkę.

Kim był Skawiński

Życiorys bohatera to cała historia polskiej emigracji XIX wieku. Sienkiewicz podaje go w części I:

Skawiński jest uczciwy, odważny i dobry: na Kubie oddał chorym całą swoją chininę i sam zachorował. Do Ameryki wyjechał w 1849 roku.

Sokół noweli: książka

W noweli wszystko skupia się wokół jednego przedmiotu, który zmienia los bohatera. W „Latarniku” taką rolę pełni paczka z polskimi książkami, a zwłaszcza poemat, który czyta Skawiński. Narrator nie podaje tytułu, ale cytuje Inwokację, więc wiadomo, że to „Pan Tadeusz” Mickiewicza. Książka przywraca bohaterowi ojczyznę i jednocześnie odbiera mu spokojną posadę.

Bohaterowie

Na egzaminie: jak wykorzystać „Latarnika”

• Tęsknota za ojczyzną → płacz Skawińskiego nad Inwokacją.
• Patriotyzm i rola literatury → książka, która po czterdziestu latach „przypłynęła” do bohatera.
• Los emigranta i tułacza → życiorys Skawińskiego.
• Obowiązek a uczucia → niezapalona latarnia.

Test i karty pracy

„Latarnik”, lektura kl. 7–8 — 10 kart pracy PDF z kluczem

Skawiński, tęsknota za ojczyzną i symbolika w kartach z kluczem.

7,90 złZobacz w sklepie↓ Darmowa próbka PDF

Najczęstsze pytania