Strona główna › Egzamin ósmoklasisty — język polski › Wypracowanie na egzaminie ósmoklasisty z polskiego
Wypracowanie jest warte 20 punktów — 44 % całego egzaminu w dzisiejszej punktacji. Żadne inne zadanie nie zbliża się nawet do jednej dziesiątej tej wagi.
Arkusz podaje dwa tematy i uczeń wybiera jeden. Prawie nigdy nie są to dwa warianty tej samej formy: jeden temat jest argumentacyjny, drugi twórczy.
W zbadanych arkuszach wystąpiło 5 form: opowiadanie (21×), rozprawka (15×), przemówienie (6×), list otwarty (1×), opowiadanie (dokończenie) (1×).
Wniosek jest niewygodny dla tych, którzy ćwiczą jedną formę: opowiadanie pojawiło się 21 razy, rozprawka 15, przemówienie 6. Trafienie na arkusz z przemówieniem i rozprawką po ćwiczeniu samego opowiadania oznacza pisanie formy, której się nie zna, za 20 punktów.
Zanim egzaminator zacznie oceniać jakość, sprawdza cztery warunki. Niespełnienie któregokolwiek oznacza zero punktów za całość — bez czytania dalej.
Do tego dochodzi próg objętości: praca licząca 180 wyrazów lub mniej jest oceniana tylko w trzech kryteriach, a w pozostałych dostaje zero. Wymagane minimum podaje sam temat: „Twoja praca powinna liczyć co najmniej 200 wyrazów” — a liczą się wszystkie wyrazy, także spójniki i przyimki.
Porównanie zasad oceniania z różnych roczników pokazuje, że lista warunków rośnie. W najnowszych arkuszach doszły dwie:
Obie zasady dotyczą tego samego problemu: pozornego odwołania. Egzaminator ma sprawdzić, czy uczeń użył lektury, a nie czy o niej wspomniał.
Arytmetyka jest brutalna. Przy 120 minut pracy w starszych arkuszach i 150 minut w nowszych — a stale 20 punktów za jedno zadanie — każda minuta poświęcona wypracowaniu jest warta wielokrotnie więcej niż minuta w części I.
Rozsądny podział to około połowy czasu na część I i połowy na wypracowanie — z zapasem na przepisanie. Uczniowie, którzy zostawiają sobie czterdzieści minut, piszą jedną wersję bez poprawek i tracą punkty w kryteriach językowych.
Praktyczna zasada: jeśli po dwóch trzecich czasu nie zaczynasz pisać wypracowania, przerwij część I i zacznij. Niedokończone zadanie za punkt kosztuje punkt; niedokończone wypracowanie kosztuje kilkanaście.
Trzy tematy z prawdziwych arkuszy — po jednym z każdej głównej formy.
Przykład 1 Rozprawka z odwołaniem do dwóch utworów
termin dodatkowy 2019, zadanie 22. (20 pkt)
Odpowiedź: Drugim utworem może być druga lektura obowiązkowa — klucz mówi to wprost. To wygodne: nie trzeba sięgać po nic spoza kanonu, który się zna.
Przykład 2 Opowiadanie ze wskazaną lekturą
arkusz próbny 2026, zadanie 20. (20 pkt)
Odpowiedź: Opowiadanie jest formą częstszą niż rozprawka — 21 wystąpień wobec 15. Warto je ćwiczyć na równi, a nie traktować jako łatwiejszą alternatywę.
Przykład 3 Przemówienie do rówieśników
arkusz próbny 2024, zadanie 18. (20 pkt)
Odpowiedź: Przemówienie wystąpiło 6 razy. To dość, żeby nie dało się go pominąć w przygotowaniach — a jednocześnie na tyle rzadko, że wielu uczniów widzi je pierwszy raz na egzaminie.
Trzy błędy, które kosztują najwięcej punktów na całym egzaminie.
Odwołanie do lektury sprowadzone do wzmianki
Skąd się bierze: Uczeń pamięta, że „trzeba wspomnieć lekturę”, więc wtrąca zdanie o bohaterze. Nowsze zasady oceniania mówią wprost, że samo przywołanie imienia nie jest funkcjonalnym wykorzystaniem utworu — a brak odwołania zeruje całą pracę.
Jak zrobić dobrze: Poświęć lekturze cały akapit: przywołaj sytuację, powiedz, co z niej wynika dla twojej tezy, i dopiero wróć do rozważań. Jeden konkretny akapit jest wart więcej niż pięć wzmianek.
Pisanie poniżej wymaganej objętości
Skąd się bierze: Uczeń kończy, gdy wyczerpie pomysły. Przy 180 wyrazach lub mniej praca jest oceniana tylko w trzech kryteriach, a w pozostałych dostaje zero — nawet jeśli to, co napisał, jest dobre.
Jak zrobić dobrze: Naucz się, ile miejsca zajmuje u ciebie 200 wyrazów — policz to raz w domu na własnym piśmie. Na egzaminie będziesz wiedzieć, czy jesteś nad progiem, nie licząc słowo po słowie.
Wybór tematu po pierwszym wrażeniu
Skąd się bierze: Temat, który brzmi ciekawiej, bywa trudniejszy formalnie. Uczeń zaczyna pisać, po dwudziestu minutach orientuje się, że nie ma czym poprzeć tezy, i nie ma już czasu na zmianę.
Jak zrobić dobrze: Przed wyborem wypisz na brudno przy każdym temacie: jaka forma, jaka lektura, jaka scena. Temat, przy którym wszystkie trzy pola się zapełnią, jest twoim tematem — niezależnie od tego, który brzmi lepiej.
Wszystko na tej stronie zostaje darmowe. Do powtórki na papierze: zestawy kart z polskiego na egzamin ósmoklasisty, z kluczem odpowiedzi.
Płatny zestaw · sklep
13 kart pracy z języka polskiego do egzaminu ósmoklasisty: budowa rozprawki, teza i argumenty, akapit, wstęp i zakończenie, opowiadanie z…
12,90 zł
Zobacz w sklepie →
Płatny zestaw · sklep
16 kart pracy z języka polskiego do egzaminu ósmoklasisty: epitet, porównanie, metafora, uosobienie, apostrofa, anafora, hiperbola, symbol…
12,90 zł
Zobacz w sklepie →
20 punktów — czyli 44 % arkusza w punktacji 45-punktowej i 40 % w starszej, 50-punktowej. To najcenniejsze zadanie w całym arkuszu.
W zbadanych 22 arkuszach wystąpiło 5 form: opowiadanie (21×), rozprawka (15×), przemówienie (6×), list otwarty (1×), opowiadanie (dokończenie) (1×). Dominują opowiadanie i rozprawka, ale przemówienie pojawiło się 6 razy, a w arkuszu przykładowym z 2017 r. — list otwarty.
Co najmniej 200 wyrazów. Praca licząca 180 wyrazów lub mniej jest oceniana wyłącznie w trzech kryteriach — realizacji tematu, elementów twórczych lub retorycznych oraz kompetencji literackich — a w pozostałych dostaje zero.
Cztery rzeczy: praca w całości nie na temat, brak odwołania do wskazanej lektury obowiązkowej, brak rozwinięcia i nieczytelność. Osobno unieważnieniem egzaminu grozi niesamodzielność pracy.
W zasadach oceniania CKE. Do każdego tematu klucz podaje wypracowanie wzorcowe wraz z rozpisaniem punktów po kryteriach — to jedyne źródło, o którym wiadomo, że egzaminator uznał je za dobre. Klucze do wszystkich 22 sesji są wypisane w spisie arkuszy.
Tak. Zasady oceniania mówią to wprost przy tematach rozprawkowych. Nie trzeba sięgać poza kanon szkolny — wystarczy znać dwie lektury na tyle dobrze, żeby przywołać z każdej konkretną scenę.
Postaw tezę zgodną z poleceniem i uzasadnij ją argumentami z dwóch utworów: lektury obowiązkowej oraz innego utworu literackiego — może nim być druga lektura obowiązkowa. Teza musi pasować do obu utworów, a argumenty nie mogą być streszczeniem. Praca musi mieć co najmniej 200 wyrazów; za wypracowanie można dostać 20 punktów.
Najpierw wybierz temat: przy każdym z dwóch wypisz na brudno formę, lekturę i scenę, a weź ten, przy którym zapełnią się wszystkie trzy pola. Lekturze poświęć cały akapit — przywołaj sytuację i powiedz, co z niej wynika — bo sama wzmianka o bohaterze nie liczy się jako odwołanie, a jego brak zeruje pracę. Napisz co najmniej 200 wyrazów i zostaw na wypracowanie około połowy czasu, z zapasem na przepisanie.
Mateusz Będkowski
nauczyciel matematyki, autor „Nie każ mu liczyć”
Uczę matematyki od 13 lat, w tym 7 lat w szkole — dziś w dwóch szkołach w Kaliszu. Magister pedagogiki ze specjalnością terapia pedagogiczna, po studiach podyplomowych z matematyki. Rozwiązania na tej stronie liczę sam, krok po kroku, i zapisuję dokładnie tak, jak tłumaczę je uczniowi na kartce.
Ostatnia aktualizacja: 2026-08-03. Tekst redakcji „Nie każ mu liczyć”.
Mateusz Będkowski
nauczyciel matematyki i pedagog
Uczę matematyki od 13 lat, w tym 7 lat w szkole. Magister pedagogiki ze specjalnością terapia pedagogiczna, po studiach podyplomowych z matematyki. Wszystkie materiały na tej stronie przygotowuję sam. Poznaj moje podejście →
Ostatnia aktualizacja: 2026-11-09
30 kart pracy, które uczą dziecko uważnego patrzenia i kończenia tego, co zaczęło. Cały PDF wrzucam za darmo do grupy na Facebooku — bez zapisów.
Odbieram książeczkę w grupie