„Dziady cz. II”, lektura kl. 7–8 — 10 kart pracy PDF z kluczem
10 kart pracy z kluczem: obrzęd, trzy rodzaje duchów, prawdy moralne. Z darmową próbką.
Strona główna › Lektury szkolne › Klasy 7–8 › Dziady cz. II
Dramat romantyczny · klasy 7–8 · egzamin ósmoklasisty
„Dziady” część II Adama Mickiewicza: duchy, prawdy moralne i test
Noc w kaplicy na cmentarzu, guślarz i wieśniacy wywołują dusze zmarłych, żeby dać im to, czego potrzebują do zbawienia. Każda zjawa przynosi inną prawdę o życiu. Poniżej znajdziesz przebieg obrzędu, tabelę duchów z ich prośbami i naukami oraz test z wyjaśnieniami.
- lektura obowiązkowa kl. 7–8
- egzamin ósmoklasisty 2027
- obowiązkowa też w nowej podstawie
- Autor
- Adam Mickiewicz
- Gatunek
- dramat romantyczny (z cyklu „Dziady”)
- Czas i miejsce akcji
- noc zaduszna, kaplica niedaleko cmentarza na Litwie
- Prowadzący obrzęd
- Guślarz, któremu odpowiada Chór wieśniaków
- Motto
- z „Hamleta” Szekspira: „Są dziwy w niebie i na ziemi, o których ani śniło się waszym filozofom”
- Gdzie przeczytać legalnie
- Wolne Lektury
Czym są dziady
We wstępie Mickiewicz wyjaśnia, że dziady to dawna, jeszcze pogańska uroczystość ku pamięci zmarłych przodków. Ludzie obchodzili ją potajemnie w kaplicach lub pustych domach niedaleko cmentarza. Wieśniacy przygotowywali ucztę, a guślarz wywoływał dusze, by potrawami, napojem i śpiewem przynieść im ulgę. W obrzędzie pogańskie zwyczaje mieszają się z chrześcijańskimi, a dzień zaduszny przypada w tym samym czasie.
Przebieg obrzędu
Początek
Guślarz każe zamknąć kaplicę i zgasić światła. Chór powtarza słynny refren: „Ciemno wszędzie, głucho wszędzie, / Co to będzie, co to będzie?”.
Duchy lekkie: Józio i Rózia
Guślarz zapala garść kądzieli. Pojawiają się dzieci-aniołki, które w życiu nie zaznały cierpienia. Proszą o dwa ziarnka gorczycy, czyli o odrobinę goryczy.
Duch ciężki: zły pan
Guślarz zapala kocioł wódki. Pojawia się widmo złego pana, które cierpi głód i pragnienie i prosi o „dwa pszenicy ziarka”. Każdy pokarm porywają ptaki nocne, czyli jego dawni poddani, Kruk i Sowa, którzy przypominają mu jego okrucieństwa.
Duch pośredni: pasterka Zosia
Pojawia się Zosia, piękna dziewiętnastoletnia pasterka, która odtrącała zalotników: „Żyłam na świecie; lecz, ach! nie dla świata!”. Teraz unosi się z wiatrem i nie może dotknąć ziemi. Prosi, by młodzieńcy przyciągnęli ją do ziemi.
Milczące widmo
Gdy obrzęd się kończy, z podłogi wyłania się blade widmo z krwawą pręgą na sercu. Nie odpowiada na pytania, nie boi się zaklęć ani kropidła i idzie wszędzie za pasterką w żałobie.
Duchy, ich prośby i prawdy moralne
| Duch | Kim był | O co prosi | Prawda moralna |
|---|---|---|---|
| Józio i Rózia (duchy lekkie) | dzieci, rozpieszczane za życia | o dwa ziarnka gorczycy | „Kto nie doznał goryczy ni razu, / Ten nie dozna słodyczy w niebie” |
| Widmo złego pana (duch ciężki) | okrutny dziedzic | o wodę i dwa ziarnka pszenicy, ale nikt nie może mu pomóc | „Bo kto nie był ni razu człowiekiem, / Temu człowiek nic nie pomoże” |
| Zosia (duch pośredni) | piękna pasterka, zmarła w wieku 19 lat, nikogo nie pokochała | by młodzieńcy przyciągnęli ją do ziemi | „Kto nie dotknął ziemi ni razu, / Ten nigdy nie może być w niebie” |
| Milczące widmo | nie wiadomo, kim był | nie mówi nic, idzie za pasterką | brak odpowiedzi, tajemnica |
Kruk i Sowa: za co cierpi zły pan
- Kruk jako głodny człowiek otrząsnął kilka jabłek w pańskim ogrodzie. Pan kazał go przywiązać do sochy i zbić rózgami, żeby „dać przykład grozy”.
- Sowa w Wigilię (na „kucyję”) stała z dzieckiem pod bramą dworu i prosiła o pomoc. Pan kazał hajdukowi ją wypędzić. Zamarzła z dzieckiem na drodze.
Oba opowiadania kończą się wyrzutem: „Nie znałeś litości, panie!”.
Test z „Dziadów” cz. II
testTest: 15 pytań z wyjaśnieniamiDuchy, prośby, prawdy moralne i szczegóły obrzędu, z cytatami z tekstu.listaLektury klas 7–8Pozostałe lektury obowiązkowe na egzamin 2027.lektura„Balladyna”: plan wydarzeń i testDrugi dramat romantyczny z klas 7–8.
Na egzaminie: jak wykorzystać „Dziady” cz. II
- Odpowiedzialność za krzywdę innych → zły pan i jego wieczna kara.
- Empatia i litość → „Bo kto nie był ni razu człowiekiem…”.
- Pełnia życia: radość i cierpienie → Józio i Rózia, którym brak goryczy.
- Miłość i relacje z ludźmi → Zosia, która żyła „nie dla świata” i nikogo nie pokochała.
Karty pracy do „Dziadów” cz. II
Najczęstsze pytania
Jakie duchy pojawiają się w „Dziadach” cz. II?
Duchy lekkie (dzieci Józio i Rózia), duch ciężki (widmo złego pana), duch pośredni (pasterka Zosia) oraz na końcu tajemnicze milczące widmo, które idzie za pasterką w żałobie.
Jakie prawdy moralne głoszą duchy?
„Kto nie doznał goryczy ni razu, ten nie dozna słodyczy w niebie” (dzieci). „Bo kto nie był ni razu człowiekiem, temu człowiek nic nie pomoże” (zły pan). „Kto nie dotknął ziemi ni razu, ten nigdy nie może być w niebie” (Zosia).
Dlaczego nie można pomóc złemu panu?
Bo za życia nie miał litości dla poddanych. Ptaki nocne, czyli jego dawni słudzy, porywają każdy pokarm, który mu podają. Sam mówi: „Nie ma, nie ma dla mnie rady!”.
Kim jest milczące widmo?
W „Dziadach” cz. II nie zostaje to wyjaśnione. Widmo ma krwawą pręgę na sercu, nie odpowiada guślarzowi i idzie za pasterką w żałobie. Interpretacje łączą je z bohaterem innych części „Dziadów”, ale w tej części pozostaje tajemnicą.
Źródła i metoda. Tekst dramatu: wydanie Wolnych Lektur (domena publiczna); cytaty i kolejność zjaw sprawdzone w tekście. Status według Dz.U. 2024 poz. 996, Dz.U. 2026 poz. 378 i informatorów CKE. Zasady redakcyjne · Zgłoś błąd
Stan prawny na 2026-10-10.
