Strona główna › Lektury szkolne › Klasy 7–8 › Pan Tadeusz

Autor

Adam Mickiewicz

Pełny tytuł

„Pan Tadeusz, czyli ostatni zajazd na Litwie. Historia szlachecka z roku 1811 i 1812 we dwunastu księgach wierszem”

Gatunek

epopeja (epos narodowy), pisana trzynastozgłoskowcem

Czas i miejsce akcji

Soplicowo na Litwie, lata 1811–1812

Wydanie

Paryż, 1834

Gdzie przeczytać legalnie

Wolne Lektury

Które księgi obowiązują

O czym jest „Pan Tadeusz”

Młody Tadeusz Soplica wraca do rodzinnego Soplicowa, gdzie jego stryj Sędzia prowadzi spór z Hrabią o stary zamek Horeszków. Klucznik Gerwazy, ostatni sługa rodu Horeszków, nie zapomniał, że przed laty Jacek Soplica zastrzelił Stolnika Horeszkę. Podsyca więc w Hrabim chęć zemsty. Kłótnie, polowania i miłosne nieporozumienia kończą się zajazdem na Soplicowo, a potem wspólną bitwą szlachty z Moskalami. Umierający ksiądz Robak wyznaje, że jest Jackiem Soplicą, ojcem Tadeusza. Wiosną 1812 roku na Litwę wkracza wojsko polskie u boku Napoleona. Tadeusz i Zosia biorą zaręczyny, nadają wolność chłopom, a uczta kończy się koncertem Jankiela i polonezem.

Plan wydarzeń księga po księdze

Podtytuły ksiąg pochodzą od Mickiewicza. Księgi obowiązkowe na egzaminie ósmoklasisty oznaczyliśmy literami E8.

1. Księga I. Gospodarstwo (E8)

   Inwokacja: „Litwo! Ojczyzno moja! ty jesteś jak zdrowie”. Tadeusz wraca do Soplicowa i w swoim dawnym pokoiku spotyka tajemniczą dziewczynę. Wieczerza w zamku. Zaczyna się spór Asesora z Rejentem o to, czyj chart złapał zająca: Sokół Asesora czy Kusy Rejenta.

2. Księga II. Zamek (E8)

   Hrabia przyjeżdża do zamku, a Gerwazy, „ostatni z dworzan”, opowiada mu historię Stolnika Horeszki. Jacek Soplica kochał córkę Stolnika i został odprawiony. Gdy Moskale napadli na zamek, a Stolnik bronił się z ganku, Jacek zastrzelił go strzałem spod bramy. Gerwazy chwali się swoim rapierem Scyzorykiem. Wraca spór o Kusego i Sokoła, pada zakład i wszyscy idą na grzyby.

3. Księga III. Umizgi

   Hrabia podgląda w sadzie dziewczynę pasącą gęsi (Zosię). Grzybobranie, Telimena w „świątyni dumania”, rozmowy o sztuce. Na koniec pada wiadomość o niedźwiedziu.

4. Księga IV. Dyplomatyka i łowy (E8)

   W karczmie Jankiela ksiądz Robak uspokaja szlachtę. Na polowaniu w mateczniku niedźwiedź atakuje Tadeusza i Hrabiego. Ratuje ich strzał z „jednorurki horeszkowskiej”, którą ksiądz Robak wyrwał Gerwazemu z rąk. Wojski gra na rogu bawolim, potem jest bigos i opowieść o pojedynku Doweyki z Domeyką.

5. Księgi V–IX: kłótnia, zajazd i bitwa

   Po kłótni przy stole (V) Gerwazy i Hrabia zbierają szlachtę z zaścianka Dobrzyn (VI–VII) i robią zajazd na Soplicowo (VIII). Nocą przychodzą wojska rosyjskie i więżą szlachtę. Rano wszyscy, także Soplicowie, walczą razem z Moskalami i wygrywają (IX).

6. Księga X. Emigracja. Jacek (E8)

   Uczestnicy bitwy muszą uciekać za granicę. Ranny ksiądz Robak wyznaje przed Gerwazym i Sędzią: „Jam jest Jacek Soplica…”. Opowiada o dawnej miłości do córki Stolnika i o zabójstwie. Gerwazy wyjawia, że umierający Stolnik uczynił znak krzyża i przebaczył zabójcy. Jacek umiera.

7. Księga XI. Rok 1812 (E8)

   Wiosna 1812 r., do Soplicowa wkraczają wojska polskie. W czasie nabożeństwa ogłoszona zostaje rehabilitacja Jacka Soplicy, który za zasługi otrzymał Krzyż Legii Honorowej. Rozstrzyga się spór o Kusego i Sokoła. Przedstawienie wodzom narzeczonych.

8. Księga XII. Kochajmy się (E8)

   Ostatnia uczta staropolska z wymyślnym serwisem stołowym. Tadeusz i Zosia ogłaszają, że uwalniają chłopów i oddają im ziemię. Jankiel gra na cymbałach „koncert nad koncertami”, a Podkomorzy prowadzi poloneza. Na koniec narrator mówi: „I ja tam z gośćmi byłem, miód i wino piłem”.

Bohaterowie

Test z „Pana Tadeusza”

Na egzaminie: jak wykorzystać „Pana Tadeusza”

„Pan Tadeusz” pasuje do wielu tematów wypracowań. Wybierz jedną scenę i powiąż ją z tezą:

• przemiana człowieka, pokuta → Jacek Soplica, który staje się księdzem Robakiem (księga X);
• przebaczenie → gest Stolnika i pojednanie rodów (księgi X–XII);
• patriotyzm, miłość do ojczyzny → Inwokacja, wkroczenie wojsk w 1812 r., koncert Jankiela;
• tradycja i obyczaj → uczta, polonez, „grzeczność” Sędziego;
• odpowiedzialność za innych → uwolnienie chłopów przez Tadeusza i Zosię (księga XII).

Karty pracy do „Pana Tadeusza”

„Pan Tadeusz”, lektura kl. 7–8 — 10 kart pracy PDF z kluczem

10 kart pracy z kluczem do ksiąg omawianych w klasach 7–8. Z darmową próbką.

7,90 złZobacz w sklepie↓ Darmowa próbka PDF

Najczęstsze pytania