Strona główna › Lektury szkolne › Klasy 7–8 › Zemsta

Autor

Aleksander Fredro

Gatunek

komedia (komedia charakterów i intrygi)

Budowa

4 akty, wierszem (ośmiozgłoskowiec)

Miejsce akcji

wiejski zamek dzielony przez Cześnika i Rejenta

Motto

„Nie masz nic tak złego, żeby się na dobre nie przydało”

Gdzie przeczytać legalnie

Wolne Lektury

O czym jest „Zemsta”

Cześnik Maciej Raptusiewicz i Rejent Milczek mieszkają w jednym, podzielonym zamku i od lat są wrogami. Gdy Rejent każe naprawić mur graniczny, Cześnik wpada w furię i posyła na murarzy swoich ludzi. Jednocześnie Cześnik chce poślubić bogatą Podstolinę, a jego bratanica Klara potajemnie kocha syna Rejenta, Wacława. Rejent przejmuje Podstolinę jako przyszłą żonę dla Wacława. Wtedy Cześnik obmyśla „zemstę”: zwabia Wacława do siebie i każe mu natychmiast wziąć ślub z Klarą. Komedia kończy się pogodzeniem wrogów, a całą intrygę komentuje i komplikuje tchórzliwy samochwała Papkin.

Plan wydarzeń akt po akcie

1. Akt I: mur graniczny

   Cześnik postanawia się ożenić z Podstoliną i wysyła Papkina, żeby wybadał sprawę (sc. II). Dowiaduje się, że Rejent naprawia mur graniczny: „Trzech wybiję, a mur zburzę!” (sc. V). Klara i Wacław spotykają się potajemnie w ogrodzie (sc. VI). Papkin i Śmigalski przeganiają murarzy, a Rejent i Cześnik kłócą się z okien (sc. VII). Wacław udaje, że poddaje się Papkinowi, i jako jego „jeniec” wchodzi do domu Cześnika (sc. VIII).

2. Akt II: Podstolina i Papkin

   Cześnik zapewnia, że nigdy nie pogodzi się z Rejentem: „Wprzódy słońce w miejscu stanie!” (sc. I). W domu Cześnika Wacław niespodziewanie spotyka Podstolinę. Klara obiecuje rękę temu, kto spełni jej życzenie, i każe Papkinowi przywieźć krokodyla (sc. VII–VIII). Cześnik wysyła Papkina z wyzwaniem do Rejenta: „Pójdziesz wyzwać, mocium panie” (sc. IX).

3. Akt III: u Rejenta

   Rejent przyjmuje Papkina pokornie, ale stanowczo. Papkin przedstawia się jako „lew północy” i grozi szablą Artemizą (sc. IV). Rejent namawia Podstolinę na ślub z Wacławem. Jego słowa: „Niech się dzieje wola nieba, z nią się zawsze zgadzać trzeba”.

4. Akt IV: zemsta i zgoda

   Papkin wraca od Rejenta rozczochrany i chełpi się, że „pieprzu w nos natarł” (sc. II). Cześnik dyktuje Dyndalskiemu list, który ma wyglądać na pisany przez Klarę do Wacława, i wtrąca co chwilę „mocium panie” (sc. V). Papkin wierzy, że Rejent otruł go winem, i pisze testament: Klarze zapisuje angielską gitarę i kolekcję motyli „będącą teraz w zastawie” (sc. IV–VI). Wacław przychodzi do Cześnika, a ten każe od razu prowadzić go z Klarą do kaplicy (sc. VIII). Rejentowi Cześnik mówi: „Tyś mi ukradł moją wdowę… Masz więc byka za indyka” (sc. XI). Podstolina wyjawia, że jej majątek należy właściwie do Klary. Wrogowie godzą się, a sztuka kończy się słowami: „Zgoda! zgoda!… A Bóg wtedy rękę poda” (sc. XIII).

Bohaterowie i ich powiedzonka

Komizm w „Zemście”

• Komizm postaci: przechwałki Papkina, porywczość Cześnika, fałszywa pokora Rejenta.
• Komizm sytuacyjny: Wacław jako „jeniec” Papkina, testament „otrutego” Papkina, wspólne dyktowanie listu.
• Komizm słowny: „mocium panie” wtrącane w list, wojenne przechwałki Papkina, przysłowia.

Test z „Zemsty”

Na egzaminie: jak wykorzystać „Zemstę” w wypracowaniu

„Zemsta” to dobry przykład w tematach o konflikcie i jego rozwiązaniu, sile miłości, przebiegłości i pozorach oraz o tym, czy warto się kłócić:

• teza „konflikt niszczy obie strony” → spór o mur i wzajemne złośliwości, które kończą się dopiero ślubem dzieci;
• teza „pozory mylą” → Rejent, który wydaje się pokorny, a jest najbardziej przebiegły;
• teza „miłość jest silniejsza niż nienawiść” → Wacław i Klara doprowadzają do zgody rodów.

Karty pracy do „Zemsty”

„Zemsta”, lektura kl. 7–8 — 10 kart pracy PDF z kluczem

10 kart pracy z kluczem: postacie, intryga, komizm i język komedii. Z darmową próbką.

7,90 złZobacz w sklepie↓ Darmowa próbka PDF

Najczęstsze pytania