Materiał PDF · sklep
Czytanie ze zrozumieniem kl. 2–3: Owady i małe zwierzęta
6 tekstów informacyjnych z pytaniami dla klas 2–3: „Owady i małe zwierzęta”.
5,90 zł
Encyklopedia zwierząt
Bezkręgowce — gatunki i ciekawostki
Ośmiornice, kraby, ślimaki, meduzy i robaki — zwierzęta bez kręgosłupa i bez kości, które żyją w morzach, stawach, glebie, a nawet w naszych ogrodach. Na tej stronie zebraliśmy 52 gatunki bezkręgowców innych niż owady i pajęczaki.
Poznaj gatunki
Które bezkręgowce chcesz poznać?
Każda karta prowadzi do osobnej strony z ciekawostkami, zdjęciami i prostym opisem — takim, który spokojnie przeczytasz dziecku na głos.
Achatina (ślimak afrykański)
Achatina, żeby jej muszla rosła mocna, musi zjadać wapń? W terrarium daje się jej kawałek sepionu — wapiennej płytki mątwy — albo skorupki jaj.
Poznaj
Ameba
Ameba nie ma ust, żołądka ani nóg, a mimo to je, trawi i chodzi? Wszystko robi jedna komórka, która „obejmuje” jedzenie całym ciałem.
Poznaj
Dżdżownica
Przecięta dżdżownica nie zmienia się w dwie? Czasem przednia część z głową potrafi odrosnąć brakujący ogon, ale tylna połowa zwykle ginie.
Poznaj
Glista ludzka
Glista ludzka należy do najbardziej rozpowszechnionych pasożytów świata — szacuje się, że może mieć ją nawet kilkaset milionów ludzi? Dlatego mycie rąk, czysta woda…
Poznaj
Homar
Homary mogą żyć ponad 50 lat i rosną przez całe życie? Najstarsze złowione homary ważyły ponad 20 kg — były to amerykańskie olbrzymy z wybrzeży Kanady.
Poznaj
Jeżowiec
Aparat gębowy jeżowca ma swoją nazwę? Nazywa się latarnią Arystotelesa, bo starożytny uczony Arystoteles porównał go do lampy.
Poznaj
Kałamarnica
Kałamarnica ma trzy serca? Dwa pompują krew do skrzeli, a trzecie do reszty ciała. Jej krew jest niebieska, bo zawiera miedź zamiast żelaza.
Poznaj
Kałamarnica olbrzymia
Kałamarnica olbrzymia ma największe oczy w świecie zwierząt? Mogą mieć średnicę ok. 27 cm — dzięki temu dostrzega w ciemnych głębinach nawet słaby błysk światła.
Poznaj
Kiełż
Kiełże tak bardzo lubią czystą wodę, że naukowcy sprawdzają po nich stan rzek? Gdy w potoku jest dużo kiełży, woda jest zwykle dobrej jakości.
Poznaj
Krab
Kraby chodzą bokiem, bo tak zginają się ich nogi? Stawy w nogach kraba poruszają się najsprawniej na boki, więc chodząc bokiem, krab jest szybszy i może łatwo uciec…
Poznaj
Krab pustelnik
Kraby pustelniki potrafią ustawić się w kolejce według wielkości przy pustej muszli? Gdy największy przeprowadzi się do nowego domku, następni po kolei zajmują…
Poznaj
Krewetka
Na rafach koralowych są krewetki czyściciele? Ryby podpływają do ich „stacji” i otwierają pyszczki, a krewetki wyjadają im z zębów i skóry pasożyty i resztki jedzenia.
Poznaj
Krocionóg
W Australii odkryto krocionoga, który ma aż 1306 nóg? To pierwsze znane zwierzę, które naprawdę ma ponad tysiąc nóg.
Poznaj
Kryl
Płetwal błękitny, największe zwierzę świata, żywi się głównie malutkim krylem? W ciągu jednego dnia może zjeść kilka ton tych skorupiaków.
Poznaj
Lancetnik
Naukowcy badają lancetnika, żeby zrozumieć, jak wyglądali pierwsi przodkowie ryb, a nawet ludzi? Jego budowa przypomina prostą wersję ciała kręgowca.
Poznaj
Langusta
Langusty z Morza Karaibskiego wędrują jesienią po dnie w długich kolejkach, jedna za drugą, dotykając czułkami poprzedniczki? Taki pochód może liczyć kilkadziesiąt…
Poznaj
Łodzik
Muszla łodzika jest podzielona na wiele komór, a zwierzę mieszka tylko w ostatniej, największej? Pozostałe komory wypełnia gazem i płynem, żeby unosić się w wodzie…
Poznaj
Małż
Najstarsze znane zwierzę na świecie to małż? Cyprina islandzka nazwana Ming żyła ponad 500 lat — urodziła się jeszcze przed odkryciem Ameryki.
Poznaj
Mątwa
Sepion, czyli wewnętrzna płytka mątwy, trafia do sklepów zoologicznych? Daje się go papugom i kanarkom, bo zawiera dużo wapnia i pomaga ścierać dziób.
Poznaj
Meduza
Maleńka meduza Turritopsis potrafi zamienić się z powrotem w młodego polipa i zacząć życie od nowa? Dlatego nazywa się ją „nieśmiertelną meduzą”.
Poznaj
Nereida
Nereida potrafi odcedzać jedzenie z wody przez sieć ze śluzu? Rozpina ją w norce, a potem zjada razem z przyklejonymi drobinkami.
Poznaj
Nicień
Malutki nicień Caenorhabditis elegans jest jednym z najważniejszych zwierząt w nauce? Dzięki badaniom tego robaczka długości 1 mm naukowcy zdobyli kilka Nagród Nobla.
Poznaj
Niesporczak
Naukowcy wysłali niesporczaki w kosmos? W 2007 roku wysuszone niesporczaki spędziły 10 dni na zewnątrz satelity, a po powrocie na Ziemię część z nich ożyła i miała młode.
Poznaj
Oczlik
Oczlik nazywa się po łacinie Cyclops, jak jednooki olbrzym z mitów greckich? Ma tylko jedno czerwone lub czarne oko na środku głowy.
Poznaj
Omułek
Nitki omułka trzymają się mocno nawet pod wodą? Naukowcy, wzorując się na nich, opracowali kleje, które pomagają łączyć tkanki podczas operacji.
Poznaj
Osa morska
Osa morska ma aż 24 oczy, a niektóre z nich mają soczewki jak oczy człowieka? Dzięki nim omija przeszkody i widzi światło nad wodą.
Poznaj
Ostryga
Ostrygi mogą zmieniać płeć? Większość młodych ostryg to samce, a później wiele z nich staje się samicami.
Poznaj
Ośmiornica
Ośmiornica ma trzy serca i niebieską krew? Dwa serca pompują krew przez skrzela, a trzecie rozprowadza ją po całym ciele. Niebieski kolor nadaje krwi białko z…
Poznaj
Owsik
Jaja owsików są tak małe, że nie widać ich gołym okiem, a mogą przetrwać na pościeli i zabawkach nawet 2–3 tygodnie? Dlatego przy leczeniu owsicy pierze się pościel…
Poznaj
Pantofelek
Pantofelka łatwo wyhodować w domu? Wystarczy zalać garść siana wodą ze stawu i odczekać kilka dni — pod mikroskopem zobaczysz mnóstwo pływających pantofelków.
Poznaj
Parecznik (drewniak)
Młody drewniak wykluwa się z jaja z mniejszą liczbą nóg niż dorosły? Z każdym linieniem przybywa mu kolejnych par, aż dojdzie do piętnastu.
Poznaj
Pijawka lekarska
Pijawki lekarskie do dziś pomagają lekarzom? Używa się ich czasem po operacjach przyszycia palców czy uszu — ich ślina rozrzedza krew i pomaga przywrócić krążenie w…
Poznaj
Pomrów wielki
Pomrowy w czasie godów zwisają z gałęzi na nitce śluzu długiej nawet na kilkadziesiąt centymetrów? Splecione ślimaki kręcą się wtedy powoli w powietrzu.
Poznaj
Prosionek szorstki
Prosionek zrzuca pancerz na raty? Najpierw zrzuca tylną połowę, a po dniu lub dwóch przednią — przez chwilę jest więc w połowie nowy, a w połowie stary.
Poznaj
Przegrzebek
Przegrzebek ma nawet 200 małych oczu na brzegu muszli? Każde oko ma lusterko z kryształków, które odbija światło — dzięki temu przegrzebek dostrzega ruch drapieżnika.
Poznaj
Rak szlachetny
Powiedzenie „rak chodzi do tyłu” nie jest do końca prawdziwe? Rak zwykle chodzi do przodu, a do tyłu tylko ucieka, strzelając ogonem.
Poznaj
Rozgwiazda
Rozgwiazda widzi? Na końcu każdego ramienia ma malutkie oczko, które odróżnia światło od cienia i pomaga jej odnaleźć drogę na rafie.
Poznaj
Rozwielitka
Rozwielitki pomagają sprawdzać czystość wody? Naukowcy obserwują, jak rozwielitki reagują na wodę — gdy jest w niej trucizna, przestają pływać normalnie.
Poznaj
Skolopendra
Największa skolopendra świata, skolopendra olbrzymia z Ameryki Południowej, poluje w jaskiniach nawet na nietoperze? Zwisa ze skały i łapie je w locie.
Poznaj
Skrzypłocz
Niebieska krew skrzypłoczy pomaga sprawdzać, czy leki i szczepionki są bezpieczne? Zawiera substancję, która wykrywa groźne toksyny bakterii.
Poznaj
Stonoga
Stonoga jest skorupiakiem i jej najbliższymi krewnymi są kraby, raki i krewetki, a nie owady? Jej przodkowie żyli w morzu, a stonogi to jedne z nielicznych…
Poznaj
Strzykwa
W ciele niektórych strzykw mieszkają małe rybki? Ryba karapus chowa się za dnia w strzykwie, wpływając do niej tylnym otworem, a nocą wypływa na żer.
Poznaj
Stułbia
Stułbia prawie się nie starzeje? Jej komórki ciągle się odnawiają, a z małego kawałka ciała potrafi odrosnąć cała nowa stułbia — jak mityczna Hydra, której…
Poznaj
Szczeżuja
Mała rybka różanka składa ikrę do wnętrza szczeżui? Ikra rozwija się bezpiecznie między skrzelami małża, a młode różanki wypływają z niego, gdy podrosną.
Poznaj
Ślimak winniczek
Winniczek może zamknąć muszlę na całą zimę „drzwiczkami” z wapna? Przez kilka miesięcy oddycha przez malutkie pory w tym wieczku i prawie nie zużywa energii.
Poznaj
Tasiemiec
Tasiemiec nie ma ust, żołądka ani jelita? Żyje w jelicie, które już strawiło pokarm, więc odżywia się, wchłaniając składniki odżywcze całą powierzchnią swojego…
Poznaj
Ukwiał
Ryba błazenek nie parzy się czułkami ukwiału, bo pokrywa ją specjalny śluz? Dzięki temu chowa się w ukwiale przed drapieżnikami, a w zamian sprząta resztki jedzenia…
Poznaj
Włosień kręty
Mięso każdego upolowanego dzika musi zostać zbadane przez weterynarza na obecność włośni, zanim ktoś je zje? Dzięki temu zachorowania na włośnicę są dziś w Polsce…
Poznaj
Wrotek
Naukowcy ożywili wrotki, które przez około 24 tysiące lat leżały zamarznięte w syberyjskiej wiecznej zmarzlinie? Po rozmrożeniu zaczęły się poruszać, jeść i rozmnażać.
Poznaj
Wypławek
Jeśli wypławka przetnie się na kilka kawałków, z każdego może wyrosnąć nowy, cały robak? Naukowcy badają go, żeby zrozumieć, jak zwierzęta odbudowują ciało.
Poznaj
Zatoczek
Zatoczek ma czerwoną krew, podobnie jak człowiek? Zawiera ona hemoglobinę, która pomaga mu żyć w wodzie z małą ilością tlenu — większość ślimaków ma krew niebieskawą.
Poznaj
Żeglarz portugalski
Malutki ślimak morski, błękitny smok, zjada żeglarza portugalskiego i „kradnie” jego parzydełka? Przechowuje je w swoim ciele i sam potem nimi parzy napastników.
PoznajO tej grupie
Co wyróżnia bezkręgowce?
Bezkręgowce to zwierzęta bez kręgosłupa i bez kości. To ogromna grupa — należy do niej około 95 na każde 100 gatunków zwierząt żyjących na Ziemi. Są wśród nich stworzenia tak różne jak ośmiornica, dżdżownica, krab, meduza czy mikroskopijny wrotek.
Zamiast szkieletu z kości wiele bezkręgowców ma twardą osłonę na zewnątrz ciała. Kraby, raki i stonogi noszą pancerz, który co jakiś czas zrzucają, żeby urosnąć. Ślimaki i małże chronią się w muszli. Inne, jak ośmiornice, dżdżownice czy meduzy, mają ciało całkiem miękkie.
W tym dziale zebraliśmy bezkręgowce inne niż owady i pajęczaki — te mają w encyklopedii własne kategorie. Znajdziecie tu mięczaki (ślimaki, małże, ośmiornice, kałamarnice), skorupiaki (kraby, raki, krewetki, stonogi), robaki i inne drobne zwierzęta oraz mieszkańców mórz, takich jak meduzy, ukwiały, rozgwiazdy i jeżowce.
Bezkręgowce są niezwykle ważne dla przyrody. Dżdżownice spulchniają glebę, stonogi rozkładają liście, małże oczyszczają wodę, a kryl i inne drobne skorupiaki są pokarmem dla ryb, ptaków i największych wielorybów. Bez nich świat przyrody by się zawalił.
Niektóre bezkręgowce to pasożyty, jak owsik czy tasiemiec. O nich też piszemy spokojnie i rzeczowo — wiedza o tym, jak się chronić, pomaga bardziej niż strach. Najprostsze zasady, takie jak mycie rąk, chronią przed większością z nich.
Ćwicz dalej z kartami pracy
Encyklopedia zostaje darmowa. Jeśli dziecko chce poćwiczyć dalej, w sklepie czekają gotowe karty pracy PDF do druku, z kluczem odpowiedzi.
Materiał PDF · sklep
Czytanie ze zrozumieniem kl. 2–3: Zwierzęta z zoo, 6 tekstów PDF
6 tekstów z pytaniami dla klas 2–3: „Zwierzęta z zoo”.
5,90 zł
Kartkówka PDF · sklep
Rośliny i zwierzęta — kartkówka, przyroda kl. 3
Kartkówka z przyrody dla klasy 3: rośliny i zwierzęta lasu, łąki, pola i wody. Pięć grup, 5 zadań, 15 minut.
3,90 zł
Pytania i odpowiedzi
Bezkręgowce — częste pytania
Co to są bezkręgowce?
Bezkręgowce to zwierzęta, które nie mają kręgosłupa ani wewnętrznego szkieletu z kości.
Dla dociekliwych
Należy do nich ogromna większość zwierząt na Ziemi — owady, pająki, ślimaki, kraby, meduzy i robaki.
Jakie zwierzęta są bezkręgowcami?
Bezkręgowcami są m.in. owady, pajęczaki, skorupiaki (kraby, raki, stonogi), mięczaki (ślimaki, małże, ośmiornice), robaki i meduzy.
Dla dociekliwych
Owady i pajęczaki mają w naszej encyklopedii własne działy, a tutaj zebraliśmy pozostałe bezkręgowce.
Czy ośmiornica to bezkręgowiec?
Tak — ośmiornica jest mięczakiem, a więc bezkręgowcem. Nie ma żadnych kości.
Dla dociekliwych
Jedyną twardą częścią jej ciała jest dziób podobny do dzioba papugi.
Ile jest gatunków bezkręgowców?
Naukowcy opisali już ponad milion gatunków bezkręgowców.
Dla dociekliwych
To około 95 procent wszystkich znanych gatunków zwierząt, a każdego roku odkrywa się nowe.
Czy bezkręgowce mają mózg?
Większość bezkręgowców ma układ nerwowy, a wiele z nich także mózg.
Dla dociekliwych
Ośmiornice mają bardzo rozwinięty mózg i należą do najinteligentniejszych zwierząt, a meduzy mają tylko sieć nerwów bez mózgu.
