Szczeżuja wielka — duży małż słodkowodny wbity w muliste dno
Ilustracja AI (zamiennik zdjęcia)
🐚 Bezkręgowce

Szczeżuja

Anodonta cygnea (szczeżuja wielka)

Szczeżuja wielka to jeden z największych małży słodkowodnych w Polsce. Żyje w mulistym dnie jezior, stawów i wolno płynących rzek, przepuszczając przez siebie i oczyszczając dużo wody.

W pigułce

Szczeżuja — podstawowe fakty

🏡
Gdzie mieszkaMuliste dno jezior, stawów i wolno płynących rzek w całej Polsce
🍽️
Co jePlankton i drobne cząstki odcedzane z wody
📏
WielkośćMuszla zwykle 10–20 cm
⏳
Ile żyjeZwykle 10–15 lat
Dla ciekawskich

Szybkie ciekawostki

  • Filtruje dziesiątki litrów wody dziennie.
  • Jej larwy podróżują na skrzelach ryb.
  • Porusza się na umięśnionej nodze.
  • Ryba różanka składa w niej ikrę.
Bliżej natury

Jak żyje szczeżuja?

Szczeżuja tkwi w mule, wystawiając tylko tylny brzeg muszli. Przez otwory w płaszczu wciąga wodę, odcedza z niej plankton i wypuszcza oczyszczoną. Powoli przesuwa się po dnie na umięśnionej nodze, zostawiając bruzdę.

Samica wypuszcza do wody malutkie larwy, które przyczepiają się do skrzeli i płetw ryb. Przez kilka tygodni wędrują razem z rybą, a potem opadają na dno jako młode małże.

Czy wiesz, że…?

mała rybka różanka składa ikrę do wnętrza szczeżui? Ikra rozwija się bezpiecznie między skrzelami małża, a młode różanki wypływają z niego, gdy podrosną.

Jak rozpoznać

Jak wygląda szczeżuja?

Szczeżuja ma dużą, owalną, cienką i lekką muszlę złożoną z dwóch połówek, bez ząbków przy zawiasie. Z zewnątrz jest gładka, z liniami przyrostów.

Muszla jest zielonkawa, oliwkowa albo brązowa, a w środku perłowa. Zwykle mierzy 10–20 cm.

Nie pomyl się

Szczeżuja a podobne zwierzęta

Skójka malarska ma grubszą, bardziej wydłużoną muszlę z ząbkami przy zawiasie.

Racicznica jest mała, ma trójkątną muszlę w paski i przyczepia się nitkami do kamieni.

W sąsiedztwie człowieka

Szczeżuja a ludzie

Szczeżuje oczyszczają wodę, więc są pożyteczne w stawach i jeziorach. Ich obecność świadczy o tym, że w zbiorniku żyją ryby, bez których nie mogłyby się rozmnażać.

Szczeżujom szkodzi zanieczyszczenie i odmulanie zbiorników. Znalezioną w wodzie szczeżuję najlepiej zostawić na miejscu.

Ćwicz dalej z kartami pracy

Encyklopedia zostaje darmowa. Jeśli dziecko chce poćwiczyć dalej, w sklepie czekają gotowe karty pracy PDF do druku, z kluczem odpowiedzi.

Pierwsza strona: Czytanie ze zrozumieniem kl. 2–3: Owady i małe zwierzęta

Materiał PDF · sklep

Czytanie ze zrozumieniem kl. 2–3: Owady i małe zwierzęta

6 tekstów informacyjnych z pytaniami dla klas 2–3: „Owady i małe zwierzęta”.

5,90 zł

Pierwsza strona: Czytanie ze zrozumieniem kl. 2–3: Zwierzęta z zoo, 6 tekstów PDF

Materiał PDF · sklep

Czytanie ze zrozumieniem kl. 2–3: Zwierzęta z zoo, 6 tekstów PDF

6 tekstów z pytaniami dla klas 2–3: „Zwierzęta z zoo”.

5,90 zł

Pierwsza strona: Rośliny i zwierzęta — kartkówka, przyroda kl. 3

Kartkówka PDF · sklep

Rośliny i zwierzęta — kartkówka, przyroda kl. 3

Kartkówka z przyrody dla klasy 3: rośliny i zwierzęta lasu, łąki, pola i wody. Pięć grup, 5 zadań, 15 minut.

3,90 zł

Wszystkie materiały z przyrody →

Pytania i odpowiedzi

Szczeżuja — częste pytania

Jak wygląda szczeżuja?

Szczeżuja to duży małż z owalną, cienką, zielonkawą lub brązową muszlą.

Dla dociekliwych
W środku muszla jest perłowa.
Co je szczeżuja?

Szczeżuja je plankton i drobne cząstki, które odcedza z wody.

Dla dociekliwych
Przy okazji oczyszcza wodę.
Gdzie żyje szczeżuja?

Szczeżuja żyje w mulistym dnie jezior, stawów i wolno płynących rzek.

Dla dociekliwych
Spotyka się ją w całej Polsce.
Jak rozmnaża się szczeżuja?

Larwy szczeżui przyczepiają się do skrzeli i płetw ryb.

Dla dociekliwych
Po kilku tygodniach opadają na dno jako młode małże.
Jak duża jest szczeżuja?

Muszla szczeżui mierzy zwykle 10–20 cm.

Dla dociekliwych
To jeden z największych małży słodkowodnych w Polsce.
Jak jest „szczeżuja” po angielsku?

Szczeżuja po angielsku to swan mussel (czyt. słon masl).

Dla dociekliwych
Szczeżuja to po angielsku swan mussel (czyt. słon masl), a małż — mussel.
Poznaj też

Zobacz także bezkręgowce

Kategoria: BezkręgowceWróć do: Bezkręgowce
Wszystkie: bezkręgowce
Mateusz Będkowski — nauczyciel matematyki, autor serwisu Nie każ mu liczyć

Mateusz Będkowski

nauczyciel matematyki i pedagog

Uczę matematyki od 13 lat, w tym 7 lat w szkole. Magister pedagogiki ze specjalnością terapia pedagogiczna, po studiach podyplomowych z matematyki. Wszystkie materiały na tej stronie przygotowuję sam. Poznaj moje podejście →

Ostatnia aktualizacja: 2026-11-12